ب. مومىش ۇلى: كىمدە- كىم ءوز ۇلتىن ماقتان تۇتا الماسا، ول - ءسوزسىز تەكسىز ادام

شىعارما وقىرماندار تاراپىنان جوعارى سۇرانىسقا يە بولدى. ءبىز الداعى ۋاقىتتا باتىردىڭ «قانمەن جازىلعان كىتابىن» سىزدەرمەن بىرگە وقۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.

 قان مايداننان بولاشاققا امانات رەتىندە قالدىرعان جازۋشىنىڭ بۇل ەڭبەگى جاستاردى پاتريوتيزمگە، ەرلىككە، ادامگەرشىلىككە تاربيەلەيتىن ونەگەلى "ءومىر مەكتەبى" بولارى انىق.

***

 ادەبيەتتە شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى - ارمياداعى ۇلتتىق ماسەلە بولىپ تابىلادى. كەيبىرەۋلەردىڭ تۇتاس ءبىر ۇلتتى الدە ءبىر شارتتى بەلگىسىنە قاراي باعالاپ، سان قىرلى نازىك ماسەلەنى قالاي بولسا سولاي شەشە سالعىسى كەلەتىنىنە، ءبىزدىڭ ءبىرتۇتاس ارميامىزدىڭ كوپ ۇلتتى بەينەسىن جاساعان كەزدە ادامداردىڭ سىرت تۇلعاسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە عانا ءمان بەرىپ، سونىمەن شەكتەلەتىنىنە قىنجىلماسقا بولمايدى. كىتاپتا ۇلتتىق رۋح (بۇل ۇلت ادامىنىڭ جانە تۇتاستاي العاندا ۇلتتىڭ دا اسىل قاسيەتى) جانە ۇلتشىلدىق پەن شوۆينيزم (ۇلتتىڭ ىشىندەگى جەكە ادام بويىنداعى كەسەل) تۋرالى دۇرىس ءتۇسىندىرىلىپ جازىلۋى قاجەت. جەكە ادامنىڭ ۇلتتىق، ءوز وتانىنا دەگەن ماقتانىش سەزىمىن ۇلتتىق يگىلىكتى داستۇرلەردى، بارلىق حالىقتار مەن بارلىق ۇلتتاردىڭ بارلىق ۇلى جانە تاماشا نارسەلەر جاساۋعا قابىلەتتى ەكەنىن، ۇرىس جۇرگىزۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىن ۇلتتىق داستۇرلەر جوق، قايتا ۇرىس جۇرگىزۋگە كومەكتەسەتىن ۇلتتىق داستۇرلەردىڭ بار ەكەنىن ۇعىنىپ، تۇسىنە ءبىلۋ كەرەك. ءاربىرادام ءوز ۇلتىن سۇيۋگە ءتيىس جانە ءوز ۇلتىن تەرەڭ ءسۇيۋ مەن ونى ماقتان ەتۋ ارقىلى باسقا ۇلتتاردى تانىپ، قۇرمەتتەپ جانە ولاردى دا سۇيۋگە ءتيىس. ۇلتتىق ماقتانىش- ۇلت ىشىندەگى جەكە ادام ءۇشىن مىزعىماس ءارى قاسيەتتى زاڭ. كىمدە- كىم ءوز ۇلتىن قۇرمەتتەپ، ونى ماقتانىش تۇتا الماسا، ول، ءسوزسىز، تەكسىز، قاڭعىباس ادام.

ايبارلى ادام تەك ايبارلى ادامدى عانا سىيلاي السا كەرەك، ونىڭ جاسىق جاندى قۇرمەتتەمەسى ابدەن زاڭدى. حالىقتاردىڭ باۋىرمالدىعى ۇلتتىق ماقتانىشقا نەگىزدەلگەن. ينتەرناتسيوناليزمنىڭ ءمانى دە وسىندا بولسا كەرەك. ينتەرناتسيونالدىق ماقتانىش ۇعىمى مەن ينتەرناتسيونالدىق ماقتانىشقا تاربيەلەۋ ءبىزدىڭ كوپ ۇلتتى ارميامىز سياقتى ارميانى تاربيەلەۋدەگى نەگىزگى كوزدەر مەن ارنالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ينتەرناتسيوناليزمنىڭ ءمانىن تەرەڭ ۇعىنىپ تۇسىنبەيىنشە، سوۆەت وفيتسەرىنىڭ دە بەينەسىن جەتە ۇعىنا المايسىڭ. مەنىمەن موسكۆادا اڭگىمەلەسكەن جولداستار مەن ادەبيەتشىلەردى الەكساندر بەك ادەبي وڭدەگەن شىعارمالاردا ۋستاۆ ەرەجەلەرىنىڭ اپ- ايقىن قاراپايىم ءتۇسىندىرىلۋى ابىرجىتاتىن سياقتى. ويتكەنى، بۇل جولداستار كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇشىراسقان سايىن وسى جونىندە ايتىپ قويمايدى، سوندىقتان مەن تومەندە وسى ماسەلەگە قاتىستى ءوزىمنىڭ تۇسىندىرۋلەرىمدى قايتالاپ ايتقىم كەلىپ وتىر. ۋستاۆ - كومانديردىڭ قۇرانى. ۋستاۆتى تەرەڭ ءتۇسىنىپ بىلمەيىنشە، وفيتسەردىڭ بەينەسىن ۇعىنا المايسىڭ. وفيتسەردىڭ پراۆولارى مەن اتقاراتىن مىندەتتەرىن بىلمەيىنشە، ونىڭ بەينەسىن بارلىق بولمىس بىتىمىمەن جاساي المايسىڭ. ونسىز ونىڭ ەرلىكتەرىنىڭ دە كوزىن، ارناسىن تابۋ مۇمكىن ەمەس. ۋستاۆسىز وفيتسەردىڭ بەينەسىن تۇسىنە المايسىڭ. ۋستاۆسىز سولداتتى تۇسىنە المايسىڭ. ۋستاۆسىز ۇرىستى ۇعىنا المايسىڭ. ۋستاۆسىز سوعىستى تۇسىنە المايسىڭ. ۋستاۆتىڭ تۇتاس تاراۋى فيلوسوفيالىق جيناقتاۋ دارەجەسىندە جازىلعان. ۋستاۆ دەگەنىمىز دە ونەر تۋىندىسىنا جاتادى. ۋستاۆ دەگەنىمىز - ۇرىس تاجىريبەلەرىنىڭ جيناقتالعان، قىسقا، ابدەن ەكشەلگەن قايماعى، ول - تالاي بوزداقتار قۇربان بولعان الدەنەشە ۇرىستار مەن شايقاستاردىڭ تاجىريبەسىنىڭ زەردەلى اسكەري باسشىلاردىڭ ساناسىندا قورىتىلىپ بارىپ تولعانىستان تۋعان ويلارى، ۋستاۆ - قانمەن جازىلعان كىتاپ. وندا باسقا ەشبىر كىتاپتا كەزدەسپەيتىن زەردەلى وي (ء بارى بىردەي تۇسىنە بەرمەيتىن، وقىپ- ۇيرەنۋ كەزىندە جاعدايعا قاراي قولدانىلۋدى ەگجەي- تەگجەيلى تاراتىپ، تالداپ ايتۋدى تالاپ ەتەتىن) ؛ نەگىزگى، باستاپقى نۇسقاۋلار - زاڭ جونىندەگى مالىمەتتەر، تاكتيكالىق جانە وپەراتيۆتىك تاسىلدەردىڭ ءادىسى مەن جۇرگىزۋ ايلا- تاسىلدەرى جانە كوپ جىلعى، تالاي بوزداقتار قۇربان بولعان سوعىس تاجىريبەسىمەن - سوعىس تاريحىمەن عىلىمي- تەوريالىق پراكتيكالىق جاعىنان تەرەڭ نەگىزدەلگەن سوعىس ونەرى جيناقتالىنعان. كەز كەلگەن وقىعان كاسىپقوي اسكەري ادامعا ۋستاۆتىڭ بارلىق پاراگرافتارى بۇل ۇعىمنىڭ تەرەڭ مانىندە تۇسىنىكتى ەمەس، سوندىقتان دا بىزگە دەيىن دە جازىلعان كوپ تومدى اسكەري ەڭبەكتەر مەن ءبىزدىڭ كەزىمىزدە دە جازىلىپ جاتقان ەڭبەكتەر ءبىر عانا ماقسات كوزدەيدى - ول ۋستاۆتى تالداپ ءتۇسىندىرۋ، وتكەن كەزدەگى جانە قازىرگى اسكەري پروفەسسورلار ارمياسى بارىنشا ايقىن تۇردە بۇعان ءبىزدىڭ قولىمىز جەتتى دەپ ايتا المايدى. ءبىزدىڭ تاجىريبەمىزدە ۋستاۆتى ءبىلۋ تانا ەمەس، ونى ءتۇسىنۋ كۇردەلى پروبلەما بولىپ وتىر. دەمەك، ۋستاۆتى تولىق ءتۇسىنۋ ءۇشىن ۇلكەن تەوريالىق دايارلىق پەن ۇرىس دالاسىندا ءوز باسىڭنان وتكەرگەن، جيناقتاعان ۇلانعايىر پراكتيكالىق تاجىريبە قاجەت. سوندىقتان، كەيبىر جازۋشىلاردىڭ وزدەرىنىڭ ۋستاۆتى بىلەتىندىگى جونىندە الدەنەشە رەت ايتقان مالىمدەمەلەرى، ەرىكسىز تۇردە زاڭدى ءادىل اشۋ- ىزا كەلتىرۋمەن قاتار، اشى، ءبىراق سونىمەن بىرگە كەكەسىندى كۇلكى تۋدىرارلىق.. .قىسقاسىن ايتقاندا، ەگەر اۆتور- جازۋشى قولىندا ناقتى شىندىقتىڭ دەرەكتى ماتەريالدارىن جيناپ، سوعىس تاقىرىبىنا شىعارما جازىپ جاتقان بولسا، ول قالاي بولعان كۇندە دە جانە قانداي جاعدايدا بولماسىن، ۋستاۆتان قاشىپ قۇتىلا الماسا كەرەك، ويتكەنى ۋستاۆتان قاشۋ دەگەنىمىز، دەمەك، ول - شىندىقتان قاشۋ، اسكەري ومىردەن قاشۋ، ۇرىس دالاسىنداعى جاندى، سۇمدىق، ادەمى شىندىقتان قاشۋ، ءسويتىپ بۇرمالاپ جازۋشىنىڭ جولىنا ءتۇسۋ دەگەن ءسوز، مۇنى مەن ءتىپتى ءوزىمنىڭ دۇشپانىما دا تىلەمەس ەدىم.

 سوعىستا ءوزىمىز ايتىپ جۇرگەن كەزدەيسوقتىق دەگەن جوق، ال زاڭدىلىق بار. باسقا قۇبىلىستار سياقتى ۇرىس تا ءوز زاڭىمەن، ولشەمىمەن، ەرەجەلەرىمەن شەكتەلەدى. بۇل زاڭداردىڭ توپتاستىرىلعان جيناعى ۋستاۆ بولىپ تابىلادى. سونىمەن، ۋستاۆ دەگەنىمىز - بۇل ءومىر. ويدى ۇعىم تۇرىندە بەرۋ، ۋستاۆتىڭ ەرەجەلەرىن كوپشىلىك وقىرماندارعا تۇسىنىكتى ەتىپ جەتكىزەتىندەي ويدى كوركەم ادەبيەت بەينەسىنە اينالدىرىپ كورسەتۋ قاجەت، مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ وتانداستارىمىز ءۇشىن، بۇل داۋىردە تولاسسىز ءجۇرىپ جاتقان سوعىستىڭ، كوبىنە دورەكىلىك تۇرگە - توبەلەسكە اينالىپ كەتەتىن جاپپاي قىرعىن كۇرەستىڭ كەز كەلگەن ۋچاسكەسىندە سوعىسۋعا تۋعان ءارى سوعىسۋعا مىندەتتى، وسى كەزەڭدە وسەتىن ءبىزدىڭ زامانداس سولداتتارىمىزعا اۋاداي كەرەك.

  سوعىس تاقىرىبىنا جازىلعان كىتاپ سوعىس ماسەلەسىن سوعىسقا كوزقاراس تۇرعىسىنان ۇرىس كەزىندەگى ادام مەن ونىڭ پسيحولوگياسىن باستى تۇلعا، وزەك ەتىپ الا وتىرىپ، ساۋاتتى ءارى وتكىر تۇردە كورسەتۋى كەرەك. بۇل كىتاپ وقىرماندار ءۇشىن سوعىستا شىندىقتى اقىل- ويمەن تانىپ بىلۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن اسكەري اعارتۋشىلىق (تەك رومان عانا ەمەس) قۇرال بولۋعا ءتيىس. مەنىڭ ويىمشا، ەگەر اۆتور ۋستاۆتى بۇرمالاعان بولسا، سوعىس تاقىرىبىنا جازىلعان كەز كەلگەن ادەبي- كوركەم شىعارما ساتسىزدىككە ۇشىراماق (ساپاسىز جانە ومىرشەڭ بولماعاندىقتان) ؛ مۇنىسىمەن ول ءوزىنىڭ جاقسى بولاشاعىن ءبۇلدىرىپ قانا قويماي، ەڭ ءبىر قىنجىلارلىعى ءىستى دە بۇلدىرەدى، بۇل ساتسىزدىك، ءسوز جوق، كوپ ادامعا اۋىر تيەدى، سەبەبى ولار ۋستاۆتى تۇسىنۋگە ارەكەتتەنگەننەن گورى ودان قاشىڭقىراعان الدەقايدا جەڭىل دەپ سانايدى. ماعان اسكەري ءىس پەن ونەر قاراپايىم دۇرىس ويعا نەگىزدەلگەن دەپ ءارتۇرلى فورمادا ءجيى ەسكە سالۋىما تۋرا كەلەدى. شىن مانىندە ويلاي بىلەتىن ادامدار عانا ەمەس، شىندىقتى كوبىنە دۇرىس جازا المايتىن اۆتورلارعا دا تۇسىنىكتى بولا بەرمەيتىن سەبەبى دە وسىندا. مەنىڭ ويىمشا، سۋرەتكەردىڭ باستى مىندەتى - ۋستاۆتىڭ پاراگرافىندا ىقشام، ايقىن، جۇتاڭ تىلمەن باياندالعان ءومىردى جاڭعىرتۋ، ياعني ۋستاۆتى كوپشىلىككە تۇسىنىكتى تۇردە كوركەم تىلمەن جانداندىرۋ بولماق. سۋرەتكەر ءبىرتۇتاس ۇعىمعا توعىستىرىلعان ۋستاۆتىڭ قورىتىندىلانعان، جيناقتالعان دەرەكتەرىن تارقاتىپ ايتۋمەن اينالىسۋعا ءتيىس. دەمەك، سۋرەتكەر- جازۋشى ۋستاۆتا جازىلعانعا قاراعاندا كوپ بىلۋگە ءتيىس، ەگەر ونىڭ قولىندا جيىن بولسا، وندا قوسىندىنى تابا ءبىلۋ كەرەك، ەگەر ونىڭ شىعارمانى تۇسىنىكتى ەتىپ تالداعىسى كەلسە، كوبەيگىش پەن كوبەيتكىشتى تابا ءبىلۋى كەرەك، جەكە نارسە تۋرالى ايتۋى ءۇشىن بولىنگىش پەن بولگىشتى ءبىلۋى كەرەك، ياعني جازۋشى ەسەپتى شەشكەندەي ءومىردى جاقسى بىلۋگە ءتيىس، اسىرەسە قوسۋ مەن الۋ تاڭبالارىنا ەرەكشە ساق بولعان ورىندى، ويتكەنى جيىن مەن ايىرماشىلىق قالاي بولعاندا دا ادىلدىك ولشەمىنەن شىعىپ كەتپەگەنى دۇرىس. ۇرىستىڭ بارلىق ەكسپەريمەنتتىك تاسىلدەرى، تاكتيكالىق جانە وپەراتيۆتىك ويلارى سوعىس لابوراتورياسىندا - ۇرىس دالاسىندا، بىزدەرگە، سولداتتارعا جۇرگىزىلەدى. ءبىز ۇرىس جاعدايىنىڭ دۇرىس نەمەسە تەرىس ەكەندىگىن ءوز قانىمىزدى توگىپ دالەلدەيمىز. تەك بىزدەرگە، سولداتتارعا عانا سوعىستىڭ بارلىق ۆاكتسيناسىنىڭ تيىمدىلىگى سىنالادى، سوندىقتان دا جازۋشى ءوز بويىنا سوعىستى - ۆاكتسينانى دارىتىپ، اقىل وي مەن قالامنىڭ ادەبي جەلىكپەلىگىنەن قۇلان- تازا ەمدەلىپ شىعۋى كەرەك.

ءبىز قىزىل ارميانىڭ ۋستاۆى جونىندە ايتقان كەزىمىزدە - ەش ۋاقىتتا دا ونىڭ سوعىستىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىنىڭ تالداماسى ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون، بۇل پەتر ۋستاۆىنىڭ نەمەسە سۋۆوروۆتىڭ جەڭىسكە جەتۋ عىلىمىنىڭ، بولماسا ايتەۋىر ءبىر شەتەل ارمياسىنىڭ ۋستاۆىنىڭ كوشىرمەسى ەمەس، قازىرگى زامانعى دەربەس اسكەري ويدىڭ، دامۋدىڭ بەتكە شىققان قايماعى، قورىتىندىسى، ۇرىس تاجىريبەسىن جەتە ءتۇسىنۋ، سوندىقتان دا اركىم ءوزىنىڭ ۋستاۆ جونىندەگى تۇسىنىگىنە سىن تۇرعىسىنان ۇڭىلگەن كەزدە، شىندىقتى تابۋعا ۇمتىلۋعا مىندەتتى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ بارىسىندا ۋستاۆتىڭ كەيبىر ەرەجەلەرى ءجيى ءارى ۇنەمى اۋىسىپ وتىردى، سەبەبى ۇرىس قيمىلدارىنىڭ پراكتيكاسىندا اقتالىنبادى نەمەسە ءىشىنارا وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. سوندىقتان ۋستاۆتى قايتا قاراۋدى تۇراقسىزدىق نەمەسە نەگىزسىزدىك رەتىندە قاراۋعا بولمايدى، كەرىسىنشە، بۇل ءبىزدىڭ اسكەري ىستە كەرتارتپالىقتىڭ تولىق تۇردە جوقتىعىنا دالەل، ونىڭ بولشيەۆيكتىك سيپاتى دا وسىندا جاتسا كەرەك. ءبىزدىڭ اسكەرلەرىمىزدىڭ شابۋىلعا شىققان كەزەڭىندە ءاربىر ادام سانا- سەزىمىمەن سوعىستىڭ اياقتالىپ كەلە جاتقانىن سەزىنە وتىرىپ، ارتىنا بۇرىلىپ، قاندى شايقاس جىلدارىنىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرىنە نازار سالۋشىلىق ءتان بولسا، ال سوعىستىڭ باستاپقى كەزەڭىندە ءاربىر جاننىڭ وتان ءۇشىن ەت- باۋىرى ەزىلىپ، جانى اۋىردى، جاۋ باسىپ العان تۋعان ەلدىڭ ءاربىر سۇيەم جەرى ءۇشىن جۇرەگى قان جىلادى، ءوزىن ازامات رەتىندە تەرەڭىرەك، ءتۇسىنىپ، سەزىنە باستادى. مايدانداعى بۇل جاعداي سۋركوۆ پەن تۆاردوۆسكييدىڭ سوعىستىڭ العاشقى كەزەڭىندە جازىلعان جاقسى ولەڭ- جىرلارىندا ادەمى كورىنىس تاپتى. مايداننىڭ بەرىكتىگى جاعدايىندا جاۋىنگەرلەر ءۇي- ءىشىن، اتا- اناسىن، سۇيگەن جارىن، بالا- شاعاسىن، تۋعان جەرىن ويلاپ ۋايىم- قايعى جەدى - بۇل جەردە سيمونوۆتىڭ ينتيمدىك ليريكالارى جۇرتتىڭ باستى نازارىن وزىنە اۋداردى. ءۇشىنشى كەزەڭدە، جاپپاي جەڭىسكە جەتكەن شابۋىل زامانىندا، ەندى ليريكا ەكىنشى پلانعا شىعىپ قالدى. شابۋىلعا شىعۋعا، جەڭىسكە ۇندەيتىن باتىرلىق جىرلار قاجەت. شابۋىلعا شىققان كەزدەگىدەي ەش ۋاقىتتا جاۋىنگەرلەردىڭ جانىندا پروزايك ەمەس، اقىن بولۋعا ءتيىس. جاۋىنگەر ەپيكالىق- باتىرلىق بەينەلەردەن ءوزىنىڭ باتىرلىق كۇشىن سەزىنۋگە ءتيىس. پولكتەر مەن ديۆيزيانىڭ بۇرىنعى مارشقا ارنالىپ جازىلعان ولەڭدەرى جاڭا ولەڭ جولدارىمەن، جاڭا باتىرلاردىڭ ەسىمدەرىمەن، جاۋدان جەڭىپ الىنعان قالالاردىڭ اتتارىمەن تولىعىپ وتىرۋى قاجەت - بۇل سانا- سەزىمنىڭ ءوسىپ- ويانۋىن، بەينەلەردىڭ الاپات كۇشىن، سەزىم مەرەيىن، ءبىزدىڭ جاۋىنگەرلەردىڭ ايبىندى تۇردە جاساعان ەرلىك ىستەرىن كورسەتەتىن پوەزيا . بولۋعا ءتيىس.

ونەر قازىر سوعىس تاقىرىبىندا بۇگىنگى كۇننىڭ عانا مۇقتاجىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالىپ سالىنعان، ۇزاققا جارامايتىن، دالالىق ۇلگىدەگى ۋاقىتشا باسپانادان باس تارتىپ، كۇردەلى قۇرىلىس داۋىرىنە قادام باستى. مەنىڭ ويىمشا، ناعىز سۋرەتشىنىڭ ەڭ الدىمەن ىشتەي تۇلەپ، ءوزىن دايارلاپ، جان- جاعىنا الاڭداماي، ءوزىنىڭ تۆورچەستۆولىق ويلارىن جۇرت «قالاي ويلايدى ەكەن» ، «قالاي قارايدى» ، «نە ايتار ەكەن» ، «ۇناتا ما، جوق پا» دەگەن سياقتى كۇن ىلگەرى سۇراقتار تىزبەگىمەن قۇرساۋلاپ تاستاماي، ءوزىن- ءوزى قولعا الاتىن كەزى تۋعان سياقتى. مۇنىڭ ءبارى قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا وزگەرىستەر جاسايتىن بولادى. سۋرەتشى جوعارى، بيىك يدەيامەن قاناتتانىپ ءومىر سۇرۋگە ءتيىس جانە دە ۇلكەن تاقىرىپتى يگەرۋ ماقساتىندا جۇمىس جاساپ جاتقاندىقتان، ونىڭ وزىنە جۇمىس بارىسىندا قارىنداشقا قاراعاندا قايشىنى جيىرەك قولدانۋدىڭ كەرەگى بولا قويماس. بۇگىنگى كۇننىڭ اقىنى ءورشىل ۇنمەن بىلاي دەر ەدى: سوزگە سوزبەن ەنبەك ەدىم، ءسوزدى سوزبەن جاندىرۋ ءۇشىن. ويعا ويمەن ەنبەك ەدىم، ويدى ويمەن شالدىرۋ ءۇشىن. سەزىمگە سەزىممەن ەنبەك ەدىم، سەزىمدە سەزىمدەر جاڭعىرۋ ءۇشىن. سوعىسقا سوعىسپەن ەنبەك ەدىم. سوعىستىڭ سوعىسپەن ءالى قۇرۋى ءۇشىن. جىرعا جىرمەن ەنبەك ەدىم، جىردىڭ جىرمەن شالقۋى ءۇشىن. ومىرگە ومىرمەن ەنبەك ەدىم، ومىرگە ءومىر دارىتۋ ءۇشىن. مەن كوپتەگەن كورگەندەرىن جازىپ جۇرەتىن مايدانگەرلەردىڭ مول ادەبي جانە دەرەكتى ماتەريالداردى وزدەرىمەن بىرگە مايدان دالاسىندا الىپ جۇرگەنىن دالەلدەيمىن. قايتالاپ ايتامىن، ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرى، مەنىڭ ويىمشا، جازۋشىعا ءوزىنىڭ جادىنداعىلارى مەن جازبالارىن سەنىپ، كاسىپقوي جازۋشىلارمەن بىرگە ءوزىنىڭ باسىنان وتكەرگەندەرىن وي ەلەگىنەن بىرگە وتكىزگەن كەزدە جازۋشىعا، ءوزىنىڭ جادىنداعىلارى مەن قويىن داپتەرىنە جازعاندارىنا سەنىپ، وتە دۇرىس جاسايدى. اۋىر وكىنىشكە وراي، كەيبىر اۆتورلار مۇنداي مايدانگەرلەرگە ءساتى تۇسكەن ماتەريال رەتىندە قاراپ، پىكىرلەرىن تاقىرىپپەن بايلانىستىرادى دا، ءارى كەتكەندە ولاردىڭ اڭگىمەلەرىن، جازبالارى مەن ويلارىن كەزدەيسوق ايتىلعان ءسوز سياقتى ەتىپ تۇسىندىرەدى، ءارى ونى يگەرۋ كەزىندە سوعىستىڭ ايقىن ءتىلىنىڭ بەدەرىن جوعالتىپ، قاھارماننىڭ ءۇنىن تۇنشىقتىرادى، ءسويتىپ مازمۇن جاعىنان تۇتاس ءارى قۇندى ماتەريالدىڭ ءمان- ماڭىزىن كەتىرەدى. ال مۇنىڭ ءوزى زاڭدى تۇردە اشۋ- ىزاعا ءتيىپ، ىشكى تۆورچەستۆولىق ەسەپ پەن سوعىستىڭ سۇراپىل دا قايعى- قاسىرەتتى جاعدايىنىڭ ءوزى وي مەن وبرازعا يتەرمەلەگەن جاۋىنگەردىڭ قاتتى وكپە- رەنىشىن تۋعىزادى.

شەل بايلانىپ كوزىنە، « ءسوز زەرگەرى - مەن!» - دەدى ول. بوسقا ەلىگىپ «پايعامبارلىق» سوزىنە، شىن ءومىردىڭ تەرەڭ سىرىن كورمەدى ول. ال مەن بولسام ۇڭىلمەكپىن ومىرگە، كورسەتپەكپىن شىمىرلاعان شىندىعىن. مايلى بوياۋ قاجەت ەمەس، كومىرمەن بەينەلەيمىن بۇل ءومىردىڭ سىر- قىرىن. جايىپ تاستاپ كەيىپكەرىن، تىنىس بەلگى نە شاتىراش تاسىنداي، دالىرەك ايتساق، پەشكىدەي، كەۋدە سوعىپ وتىر ول، شىن ءومىردىڭ جان شىرىلىن ەستىمەي. ال مەن بولسام اقيقاتتى جاسىرماي، گەرويىمدى سومداماقپىن ورتاسىنان حالىقتىڭ، پەرزەنتى دەپ بىلەم ونى تاريحتىڭ ويتكەنى مەن ءوز قانىممەن سول تاريحتى تۇلەتكەنمىن، ول سياقتى سيۋجەتتى ساۋساعىمنان سورمايمىن. بوياۋى جوق شىندىقتى بەينەلەيتىن سۋرەتكەرمىن. (اۋدارعان ع. مۇقانوۆ) مەنىڭ ەسەبىم وسىنداي، ويتكەنى سوعىستىڭ ماڭگىلىك تاقىرىبى قاسيەتتى توگىلگەن قان بولىپ قالا بەرەدى.

3 - كۇن 21 يانۆار 1944 -جىل ساعات 12.00-دەن 17.00-گە دەيىن.

  شىعارما ادەبي KZ پورتالىنان الىندى.

 جالعاسى بار 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى