بابالار ءسوزى: كارىتاۋ قالاي ەرەيمەنتاۋ اتالدى؟
بۇل جوبا اياسىندا « بابالار ءسوزى»، « قازاق حاندارى»، « ەجەلگى قالالار تاريحى»، « حالىق قازىناسى» قاتارلى جاڭا ايدارلار اشىلدى.
«بابالار ءسوزى» ايدارى نەگىزىنە « مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا شىققان 100 تومدىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ جىر-تولعاۋلارى، قيسسا-داستاندار، ءسوز ۇستاعان شەشەندەر مەن بيلەرىمىزدەن قالعان ناقىلدار، تاريحي جادىگەرلەر الىندى. « قازاق حاندارى» ايدارىندا تاريحىمىزدا ەلىنە قورعان بولعان حانداردىڭ ءومىرى تۋرالى دەرەكتەر بەرىلەدى.
ال « ەجەلگى قالالار تاريحى» ايدارىنا قازاق دالاسىنداعى وركەنيەتتىڭ ورداسى بولعان كونە قالالاردىڭ تاريحى تۋرالى جازبالار جاريالانادى. « حالىق قازىناسى» ايدارى بويىنشا، قازاقستانداعى تاريحي، مادەني ەسكەرتكىشتەر، قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى، قولونەر، قارۋ-جاراقتارى تۋرالى ماعلۇماتتار بەرىلمەك. جوبا ماتەريالدارى قازاق تىلىندە (قازاقشا جانە توتە جازۋمەن) اگەنتتىك سايتىندا جاريالانادى.
***
سوناۋ ەرتە زاماندا «اقتابان شۇبىرىندى» كەزىندە قانجىعالى دەگەن ەل سىردىڭ بويىن مەكەندەگەن ەكەن. ءبىراق جاۋگەرشىلىكتىڭ ءارتۇرلى اۋىرتپالىعىنىڭ اسەرىنەن مال مەن جانعا قولايلى جەر ىزدەپ سارى دالانى بەتكە الا كوشەدى. كوش جۇرە-جۇرە ارقانىڭ ايتۋلى كوك شالعىندى تاۋلى ايماعىنا كەلىپ، ات باسىن تىرەپتى. ءبىر تاستى تاۋدىڭ باسىنا شىعىپ بايقاسا، تاستارى ىستىق ەكەن. سونان بۇل تاۋدى دەپ اتايدى.
كەلەسى ءبىر تاۋدىڭ بەتكەيىن ارالاپ جۇرسە ءىرى-ءىرى ءار جەردە جاتقان تاستاردى كورەدى. بۇل تاۋدىڭ اتىن «ساندىقتاس» دەپ اتايدى. كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە جوڭعارلار ويدا-جوقتا شابۋىل جاساپتى. بەلگىلى باتىر بوگەنباي ءبىر توپ ساربازدارىمەن جوڭعارلارعا قارسى شىعادى. جەكپە-جەك سايىسى بولىپ، جاۋدىڭ باتىرىن نايزامەن شانشىپ تۇسىرگەن بوگەنباي جەڭىسكە جەتەدى. قالماق باتىرىنىڭ مىنگەن اتى تۇلپار بولسا كەرەك. بوگەنباي قاشقان جاۋدى تۇرە قۋىپ تاستاپ، جاڭاعى اتتى ءبىر جىگىتكە ىزدەتىپتى.
ارادا بىرنەشە كۇن وتكەندە الگى جىگىت كۇرەڭ اتتى كارىتاۋ دەگەن جەردەن تاۋىپ، جەتەككە الىپ اۋىلعا كەلەدى. سۇراعاندارعا اتتى «ەرىمەن تابىلدى» دەپ جاۋاپ بەرىپ وتىرادى. وسىدان جاڭاعى كارىتاۋ ەرىمەن تاۋ، كەيىن كەلە «ەرەيمەنتاۋ» اتالىپ كەتكەن ەكەن.
