كۇنگەيباي سىنشىنىڭ ات سىناۋ ۇلگىسى
قازاق جۇيرىكتەرى تاۋەت باس بولىپ كەلەدى. قۇلاعى تىك، «قامىس قۇلاق» بولعاندا، جۇتقىنشاعى قويدىڭ جۇتقىنشاعىنا ۇقسايدى. مۇنى «قوي جۇتقىنشاق» دەسە بولادى. ساعاعى كەڭ، ۇڭىرەيىپ تۇرادى، سوعان بايلانىستى مۇنداي ساعاقتى اتتى جۇرت «ۇڭگىر ساعاق» دەپ اتايدى.
ەرنى سالبىراپ تۇرادى، ونداي ەرىندى «سالپى ەرىن» دەيدى. باستىڭ ءوزى كەز جارىم بولسا دا، ودان كەسىم ەت شىقپايدى. تاناۋى تالىستاي، كەڭىردەگى كەڭ بولادى.
جۇيرىكتىڭ مويىن بىتىمىندە ەرەكشە كوپ ءمان بار. قاز مويىن سۇلۋ كورىنگەنىمەن، شابۋعا جارالعان جۇيرىك ءۇشىن جايسىز. الامان بايگەدە مۇنداي مويىن تەز تالادى.
ناعىز جۇيرىكتىڭ مويىنى ۇزىن ەمەس، بۇلاننىڭ مويىنىنداي جۇمىرلانىپ كەلەدى. جالى قالىڭ دا ەمەس، سۇيىق تا ەمەس، قۇلاننىڭ جالىنداي مايدا كەلەدى. ونى ەل اراسىندا «قۇلان جال» دەپ تە اتايدى.
جاياسى جازىق كەلەدى. جونى جۇمىرلانىپ، قويان جوندانىپ تۇرادى. «قويان جون» دەپ حالىق وسىنداي جوندى ايتادى.
ءتوسى تۇلكىنىڭ ءتوسى پوشىمداس كەلەدى. شىنتاعى قالقىڭقىراپ ءبىتىپ، قولتىعى اشىق تۇرادى. مۇنداي قولتىقتى «قۋىس قولتىق» دەپ اتايدى.
اياعى ءسىڭىرلى، جەر سوعارلى، تىك بىتكەن سوم اياق، بىرتىق باقاي، تازى تىزە، ءيت جىلىنشىك، قۇس توپشى، سەركە سان - شىن جۇيرىككە ءتان بەلگىلەر. تىلەرسەگى جەلمايانىڭ تىلەرسەگىندەي بولىپ بىتسە، وندا مۇنداي ات وزگە اتتاردىڭ ەكى-ءۇش اتتاعان جەرىن ءبىر-اق اتتايدى.
قۇيرىعى قويۋ دا، سۇيىق تا ەمەس، قوقاننىڭ جىبەگىندەي جەڭىل كەلەدى.
ۇرشىعى الاسا، جامباستىڭ باسى دەلدەك، شوقتىعى ورگەك قالباعايلى، قاقپان بەل بولىپ كەلەدى.
بەكەن قايرات ۇلى،
«قازاقتىڭ اتبەگىلىك ونەرى» كىتابىنان
