قۇل مەن قۇمالاق- اڭگىمە
بۇل نە قىلعان گۇرىل دەپ باسىن كوتەرىپ، جان- جاعىنا باجايلاي قاراپ ۇلگەرگەنىنشە بولعان جوق: ءدال قارسى الدىنداعى توبەنىڭ ار جاعىنان قايقاڭ قاعىپ شىعا كەلگەن تىكۇشاقتى كوردى؛ ءپاتشاعاردىڭ داۋىسى ساي- سايدى، توبە- توبەشىكتى دىرىلدەتىپ، شايقاپ- شايقاپ جىبەرگەندەي بولدى.
ينەلىك قۇساپ اۋادا جەڭىل قالتقىعان تىكۇشاقتىڭ ەكپىندى جەلى قويشىبايدىڭ باسىنداعى اق قالپاقتى اناداي جەرگە ۇشىرىپ اكەتتى. «مىنا قىزتالاق قايتەدى- ەي!» دەگەنىنشە بولعان جوق، جايلاۋداعى اق شاڭقان كيىز ءۇي مەن قوي قورانىڭ ۇستىنەن ءبىر رەت شىر اينالىپ ۇشىپ وتكەن كۇيى اناداي جەردەگى جازىق الاڭقايعا قونىپ تا ۇلگەردى. وقىس شىققان گۇرىلگە قويشىبايدىڭ قاتىن، بالا- شاعاسى تۇگەلدەي ۇدەرە ۇيدەن شىققان ەكەن، جان- جاعىنداعىنى جاپپاي جايپاعان جەل قۇيىنى الىپ كەتەتىندەي كيىز ۇيگە تىم- تىراقاي قاشىپ تىعىلدى.
ۇشاقتان باسىندا كۇنقاعار قالپاعى بار، ۇزىنشا كەلگەن، سىمباتتى جىگىت پەن ەكى جاس بالا ءتۇستى. ۇشەۋىنىڭ دە اياعىندا قىمبات كروسسوۆكا، ۇستەرىندەگى كيىمدەرى مۇنتازداي. جىگىت تىكۇشاقتىڭ موتورى وشكەنشە ەڭكەيە باسىپ، قويشىبايدىڭ كيىز ۇيىنە قاراي بەتتەدى. «بۇلار كىم بولدى ەكەن؟ » دەگەن ءدۇدامال ساۋالمەن قويشىباي دا كەلگەن كىسىگە قاراي جاقىندادى.
- اسسالاۋماعالەيكۇم! - دەپ جىگىت داۋىسىن سوزا قوس قولداپ كەلىپ امانداستى.
- ۋاعالەيكۇماسسالام! - دەپ قويشىباي دا قالبالاقتاپ قولىن سوزدى.
- سىزبەن وڭاشا ءبىر اڭگىمە بار، - دەدى جىگىت بىردەن. - بىلايىراق بارىپ سويلەسسەك.. . ءسويتتى دە قويشىبايدى قولتىقتاپ الىپ، وڭاشا ءبىراز سويلەستى. ءبىر كەزدە تىكۇشاققا قايتا ورالدى.
- «قۋىس ۇيدەن قۇر شىقپا» دەگەن حالقىمىز. ۇيگە كىرىپ، ءدام تاتىڭىز، - دەدى قويشىباي.
- دامنەن ۇلكەن ەمەسپىز، نان اۋىز تيەيىن، - دەپ جىگىت لىپ ەتىپ ۇيگە كىردى دە، كىدىرمەستەن قايتا شىقتى. تىكۇشاققا جاقىنداي بەرە قويشىبايدىڭ قۇلاعىنا بىردەڭەنى سىبىرلادى دا، قالتاسىنان ءاپپاق كونۆەرتتى شىعارىپ، سىرت كيىمنىڭ قالتاسىنا سۇڭگىتىپ جىبەردى.
ەكى بالا تىكۇشاققا مىنۋگە ىڭعايلانعان اكەلەرىنىڭ ارتىنان قالماي تۇرا جۇگىرگەن، جىگىت ولارعا «زدەس وستانەتەس» دەپ جەكي سويلەدى. تىكۇشاق گۇرىلدەپ وت الدى دا قالتىلداپ تۇرىپ- تۇرىپ، ءزاۋ ەتىپ كوككە كوتەرىلدى. تاپ ماناعىداي بۇلاردىڭ ۇستىنەن ءبىر مەزەت شىر اينالدى دا، زىر- زىر ەتىپ كوزدەن عايىپ بولدى.
- ءاي، بالالار! جۇرىڭدەر، ۇيگە كىرىڭدەر! - دەپ قويشىباي بىرەۋىنىڭ جەڭىنەن تارتا سويلەپ ەدى، ءسال ەرەسەگى جاقتىرماي قولىن سەرپىپ جىبەردى. ەكىنشىسى بەزىرەيگەن كۇيى «دا، وتستانتە ۆى» دەپ تىكۇشاق كەتكەن جاققا قادالا قاراپ تۇرىپ قالدى.
- وزدەرىڭ بىلىڭدەر.. ، - دەپ قويشىباي ۇيگە كىردى. بوساعادان ۇلكەن بالاسى سىرتتاعى وقيعانىڭ ءبارىن قالت جىبەرمەي قاداعالاپ تۇر ەكەن، اكەسى كىرە بەرگەندە سىپ ەتىپ دالاعا شىعىپ كەتتى. ورتانشى ۇلى مەن كىشى قىزى قورىققاندارىنان كورپەنىڭ استىنا كىرىپ كەتكەن ەكەن، باستارىن قىلتيتىپ ءبىر- ءبىر قارادى دا، ورىندارىنان قوزعالماي جاتا بەردى.
- نە قىلعان ادامدار؟ ءجايشا ءجۇر مە ەكەن؟ - دەدى ايەلى.
- ءجاي.. .ادامدار وسى كۇنى ءجايشا جۇرە مە؟ - دەپ قويشىباي تورگە وزدى دا قالتاسىنداعى كونۆەرتتى تەزدەتىپ الىپ، جەلىمدەلگەن تۇسىن بىرتيعان ساۋساقتارىمەن جىرتىپ- جىرتىپ جىبەردى دە ءبىر بۋما اقشانى كورىپ، ەسى شىعىپ كەتتى.
- بالەسىنە قالاسىڭ.. .تاستا، قۇرت كوزىن! - دەپ قاتىنى باج ەتە قالدى.
- ەسىكتى جاپ! قازىر سانايمىز.. .
- بۇل نە دەگەن باتپان قۇيرىق؟ باسىڭا پالە بولىپ جابىسادى عوي سورلى.. .
- ساسپا، قاتىن! قازىر، قازىر.. . قويشىباي كىلەڭ ون مىڭ تەڭگەلىك كوك قاعازدان تۇراتىن ءبىر بۋما اقشانى سىتىر- سىتىر ەتكىزىپ ساناي باستادى.
- بەس ءجۇز مىڭ! ويباي، قاتىن! مىنانى تىق ءبىر جەرگە!
- قۇريسىڭ عوي سورلى.. .
- قورىقپا!
- مۇنشا اقشانى نە قىلامىز؟ ..
- قالاداعى قىزدىڭ وقۋىنا اقشا كەرەك، انا مالدى سات تا اقشا قىل دەپ قۇلاقتى ساسىتىپ ءبىتىپ ەڭ. مىنە، ساعان اقشا!..
- ويباي- اي! «الماقتىڭ دا سالماعى بار» دەگەن.. . تۇقىمىمىزبەن قۇرىپ كەتەرمىز.. .
- بولدى، قاتىن. مىنانى تىعا تۇر. الگىلەر قايدا؟ ..
- كىم؟ ..
- بالالار.. .
- ە، قۇدايىم بىلەد تە.
- كوزىڭنەن ءبىر ەلى تاسا قىلما! ءبارى دۇرىس بولادى.. .
قويشىباي كوڭىلدەنىپ، ىسقىرا اندەتە باستادى. بالالاردى بايقاستاماق بولىپ، سىرتقا كوز تاستاپ ەدى، الگى ەكەۋى تۇرعان جەرىنەن ەشقايدا ۇزاماعان ەكەن. قويشىباي قيالعا بەرىلىپ، از- كەم تۇردى دا، قولىنداعى اقشانى قايدا جاسىرارىن بىلمەي اڭىرىپ تۇرعان ايەلىنە قاراپ:
- قاتىن! قازانىڭدى كوتەر! قازاقتىڭ ۇيىنە كەلگەن قوناق ءوز نەسىبەسىمەن كەلەدى. مەن مالدى بايقايىن. سەن انالارعا قىمىزىڭ مەن باۋىرساعىڭدى بەرە تۇر، - دەپ تىسقا شىقتى.
العاشقى كۇنى ەكى بالا كيىمدەرىن شەشپەستەن، ىدىس- اياققا شەكەلەرىنەن قاراپ، «فۋ، گريازنو» دەپ تاماق تا ىشپەستەن جاتىپ قالدى. قويشىباي ەرتەسىنە قۇلقىن سارىدەن وياناتىن داعدىسىمەن ەرتە تۇرعان. ەرەسەك بالا سوستيىپ وياۋ وتىر ەكەن. كىشىسى «يا حوچۋ پوزاۆتراكات» دەپ جىلاي باستادى.
- قازىر زاۆتراك بولادى، - دەپ قويشىباي ايەلىن تۇرعىزدى. تۇندە جەلىنبەي قالعان جاس توقتىنىڭ ەتىن قاتىنى مۇزداتىپ قويعان ەكەن، بەلدىگىندەگى قىن- قالتادان باكىسىن الىپ، جۇقالاپ تۋرادى. داستارحاننىڭ ءۇستىن سارى ماي، ىرىمشىك، جەنت، قايماق، سارى الا باۋىرساققا تولتىرىپ، بالالاردى تاڭعى اسقا شاقىردى. ۇلكەنى وتىرعان ورنىنان قوزعالعان جوق. كىشىسىنىڭ ابدەن قارنى اشقان ەكەن، باۋىرساقتى قايماق پەن مايعا كەزەك- كەزەك ارالاستىرىپ سوعىپ الدى.
- تاماقتانىپ بولساڭدار، تىسقا شىعىپ، تاۋ- تاستى، اناۋ جەردە بۇلاقتىڭ باستاۋى بار، اينالانى كورىڭدەر، تازا اۋامەن سەيىلدەڭدەر! - دەدى قويشىباي. - ال سەن، ايبەك، قويدى ورىسكە شىعار. بايبەك، سەن قوزىلاردى قارا. اينا اپاسىنىڭ قاسىندا بولسىن. مەن مەيمانداردى قىدىرتايىن.
- تااك، سەنىڭ اتىڭ اسەت قوي، - دەپ قويشىباي ەرەسەك ۇلعا قارادى. ال سەنىڭ اتىڭ ەسەت. اتتارىڭ قانداي ادەمى! مەنىڭ اتىم - قويشىباي. پو ۆسەم ۆوپروسام وبراشايتەس كو منە. ياسنو؟ ..
ەكى بالا ءبىر- بىرىنە قارادى. كىشىسى اشىقتاۋ ءارى ەركىندەۋ ەكەن.
- ۆى ناشا نوۆايا سلۋگا؟ - دەدى اقىرىن.
- پوچتي.. . - دەدى قويشىباي.
- توگدا دايتە نام كونيا. مى حوتيم پوكاتاتسيا.. .
- ۋ ماتروسوۆ - نەت ۆوپروسوۆ.. . قويشىباي بەلدەۋدە تۇرعان تورى اتتى ەرتتەپ بەردى. ۇلكەن ۇل بۇرىن اتقا ءمىنىپ جۇرگەن بولۋى كەرەك، لىپ ەتىپ اتقا قوندى.
- ا منە؟ يا پەرۆىم حوتەل كاتاتسيا، - دەدى كىشىسى جىلامسىراپ.
- تى توجە بۋدەش. نو پو پوزجە، - دەدى قويشىباي وعان.
- ا گدە ناشا وحرانا؟ - دەدى ەسەت. جان- جاعىنا جالتاقتاي قارادى. قويشىباي كۇلىپ جىبەردى.
- بۇل جەردە سەندەردى الاتىن جاۋ جوق.. .
اسەت پەن ەسەت اتقا كەزەك- كەزەك ءمىنىپ ءبىراز قىزىقتادى. ءبىرازدان سوڭ بۇدان دا جالىقتى بىلەم، ەكەۋى قاينار بۇلاقتىڭ باسىنا باردى. قويشىباي سوڭدارىنان ەردى. ەكى بالا تاۋدىڭ توسكەيىن جارىپ اعىپ جاتقان بۇلاق سۋىنا قىزىعا قاراپ تۇردى.
- شولدەسەڭدەر، ءىشىپ الىڭدار، - دەدى قويشىباي.
- موجەت ۆودا زارازنايا، - دەدى اسەت.
- نيچەگو پودوبنوگو. ەتو چيستايا ۆودا. قويشىباي ميىعىنان كۇلدى دە، تۇماعا قوس قولىن كوسىپ- كوسىپ جىبەرىپ، سالقىن سۋدى ءسىمىرىپ الدى. بالالار ونىڭ ارەكەتىن قايتالاۋدان تارتىندى.
اسەت كۇندىككە ۇيالى تەلەفونىن شۇقىلاۋمەن بولدى. تاۋدىڭ بيىك شوقتىعىنا شىعىپ، بايلانىس جەلىسىن بىرنەشە مارتە تەكسەرىپ تە كوردى.
- اۋرە بولما، مۇندا تەلەفون ۇستامايدى، - دەدى قويشىباي. بالالار ونىڭ ءسوزىن قۇلاققا ىلمەدى. ءسۇت ءپىسىرىم جەردەگى تاۋدىڭ بيىگىنە القىن- جۇلقىن شىعىپ، تەلەفون جەلىسىنىڭ ۇستامايتىندىعىنا ابدەن كوزدەرى جەتكەن سوڭ عانا ىلديعا ءتۇستى. ەكەۋى ءبىر- ءبىرىن كەزەك- كەزەك سۋرەتكە ءتۇسىرىپ ءبىراز ءجۇردى. قويشىبايدىڭ ۇلكەن ۇلى ولاردى الىستان باقىلاپ، بالالاردىڭ قولىنداعى عاجايىپ قۇرالدى ءوز قولىمەن ۇستاپ كورۋگە اڭسارى اۋدى. قالا بالاسىنىڭ ەبەدەيسىز قيمىلدارى كۇلكى شاقىراتىنداي ەدى. انشەيىندە اۋدان ورتالىعىنان كەلگەن تۋىسقانداردىڭ بالالارى بۇلاردى جاتسىنباي، بىردەن ويىنعا قويىپ كەتەتىن. مىنا بالالار راسىندا ءبىرتۇرلى كورىندى. كەشكە دەيىن وزدەرىمەن وزدەرى، ءبىر- بىرىمەن ورىسشا سويلەسىپ، قويشىبايدىڭ بالالارىنا جاقىندامادى.
- ەرتەڭ تاۋدان وتىن جيناۋعا بارامىز. سوندىقتان ەرتەرەك جاتىڭدار، - دەدى قويشىباي كەشكى استان سوڭ. بالالار ونىڭ ءسوزىن ەلەڭ قىلمادى. ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن تەلەفوندارىن اقتارىپ، نەشە ءتۇرلى بەينەبايانداردى كورۋمەن بولدى.
- ال، باتىرلار، تۇرىپ تاڭعى استارىڭدى ءىشىپ الىڭدار، - دەگەن قويشىبايدىڭ داۋىسىنا اسەت تە، ەسەت تە سەلت ەتپەدى. تاعى دا كيىمشەڭ كۇيدە جاتقان ەكەن، تاڭعى سالقىننان بويلارى توڭازىعان بولار، كەشە جيىركەنە جامىلماعان ماقتالى قالىڭ كورپەگە ورانىپ الىپتى.
- وپيات كاك ۆچەرا.. .
- چتو ۋ ۆاس مەنيۋ نە وبنوۆلياەتسيا؟ ..
ەكى بالانىڭ ءۇنى جارىسا شىقتى.
- چەم بوگات - تەم راد، - دەدى قويشىباي. - پريدەتسيا پوتەرپەت.. .
بالالار كەرىلىپ- سوزىلىپ جينالعانشا قويشىباي بالتاسى مەن ارقانىن سايلاپ العان ەدى. ەكى بالانى ەرتىپ قالىڭ قارا- عايلى بوكتەردى بەتكە الدى. كەيدە بۇرالاڭ، كەيدە سوزالاڭ جولدارمەن ءبىرتالاي قىراتتى ارتقا تاستادى. قۇلاعان قاراعايلاردىڭ قۋراعان بۇتاقتارىن بالتامەن شاۋىپ، ءبىرتالاي وتىن جينادى. ەكى بالا قويشىبايدىڭ شالت قيمىلىنا اندا- ساندا ءبىر قاراپ قويىپ، ساۋساقتارىنىڭ ۇشىن دا قيمىلداتقان جوق. جيناعان بۇتاقتاردى ەكى- ءۇش بۋما ەتىپ ارقانمەن بايلاعان قويشىباي ەكى يىنىنە تەڭدەپ سالدى دا، تومەنگە قاراي جىلجىدى. بالالاردىڭ كوتەرۋىنە ىڭعايلى شاعىن ەكى بۋما سول بۋىلىپ، تۇيىلگەن جەرىندە قالدى.
- ون ناشا سلۋگا؟ - دەدى ەسەت.
- ۆيديمو تاك.. . اسەت يىعىن بولار- بولماس قيقاڭ ەتكىزدى.
ءۇشىنشى كۇنى ەكى بالا مۇلدەم ەركىنسي باستادى. بىردەڭە قاجەت بولسا دەرەۋ قويشىبايدى جۇمسايدى. قويشىباي ولاردىڭ ايتقانىن ەكى ەتكەن جوق. اندا بار دەسە بارادى، انانى اكەل دەسە اكەلەدى. بۇل جولى قوي جايۋعا شىققان بولاتىن. كەنەت بالالاردىڭ ءبىرى قويدىڭ قۇمالاعىن بايقاپ قالدى.
- چتو ەتو؟ - دەدى ەسەت.
- فۋ، ۆونياەت، - دەدى اسەت.
- بۇل قويدىڭ قۇمالاعى، - دەدى قويشىباي.
- كۋمالاك.. . ونا سەدوبنايا؟ - دەدى ەسەت.
- ءاي، تى! - دەدى اسەت. قويشىباي وعان قايرىلدى.
- تى داۆاي ەش.. .
- مۇنى جەۋگە بولمايدى.
- يا پريكازىۆايۋ، ەش!
اسەت قويشىبايدىڭ جەڭىنەن تارتىپ، قويدىڭ قۇمالاعى تۇسكەن جەرگە سۇيرەلەدى. بالالاردىڭ مەنمەن قىلىعىنا ىشتەي كۇيىنسە دە قويشىباي سىر بەرمەدى. انا ەكەۋى قويدىڭ قۇمالاعىن مۇنىڭ اۋزىنا تىققىشتادى. قويشىباي ونى شايناعان بولىپ، بايقاتپاستان تۇكىرىپ تاستاپ وتىردى.
سول كۇننەن باستاپ ەكى بالا قويشىبايعا ويىنا كەلگەندى ىستەيتىن بولدى. اياعىنداعى ەتىگىن شەشتىرتىپ، جالاڭاياق تاستاق جەرمەن جۇگىرتەدى. بۇلاقتاعى سۋعا باسىن تىعىپ تۇنشىقتىرادى. اتقا مىنگىزىپ، جانۋاردىڭ شابىن تاياقپەن ءتۇرتىپ توڭقىتادى. قويدىڭ مۇجىلگەن جىلىگىن كەزەك- كەزەك لاقتىرىپ، مۇنى يت سەكىلدى الىپ كەلۋگە جۇمسايدى. وسىنىڭ ءبارىن تەلەفوندارىنا ءتۇسىرىپ، تۇنىمەن قىزىقتاپ شىعادى.
- تى ناش راب!..
- تى ناش راب! - دەپ قويشىبايدىڭ ابدەن زىقىسىن شىعاردى. اشۋ- ىزاسى مۇرنىنىڭ ۇشىنا كەلىپ، قانى باسىنا شاپشىپ تۇرسا دا قويشىباي ولاردىڭ ايتقانىنا كوندى، ايداعانىنا ءجۇردى.
بالالاردىڭ كەلگەنىنە ءبىر اپتا بولعان تۇندە قويشىباي وتباسىن ەرتىپ، الدىن الا دايارلاپ قويعان ورىنعا اپارىپ جايعاستىردى. ۇيدەگى ازىق- تۇلىكتىڭ ءبارىن قاپشىققا سالىپ الدى. كيىمشەڭ كۇيى جاتقان ەكى بالا كيىز ۇيدە قالا بەردى.
ولار ويانعاندا ۇيدە جان بالاسى جوق ەدى. تىرس ەتكەن دىبىس، تىرپ ەتكەن قيمىل جوق. كۇندە شەكەسىنەن شىكىرەيە قاراپ، مەنسىنبەي جۇرگەن كىشكەنتاي بالالارعا دەيىن كورىنبەيدى. داستارحان ۇستىندە قاتقان قارا نان دا جوق. قىمىز قۇيىلعان تورسىق بوس جاتىر. ۇزىن سىرعاۋىلمەن قورشالعان مال قوراداعى قويلار دا ۇش- تى- كۇيلى جوعالعان. ەكەۋى سىرتقا اتىپ شىعىپ، ماڭايدى شارلاپ شىقتى. قويشىباي بالالاردىڭ ءار قيمىلىن الىستان ءدۇربى سالىپ، باقىلاۋمەن بولدى.
بالالار كيىز ۇيگە ءبىر كىردى، ءبىر شىقتى. بۇلاقتىڭ باسىنا بارىپ، قوس قولدارىمەن كوسىپ سۋ ءىشتى. بيىك توبەنىڭ ۇستىنە شىعىپ، جان داۋىستارى شىعىپ ايقايلادى. باستارى سالبىراپ، كيىز ءۇيدىڭ كولەڭكەسىندە ءبىراز وتىردى. ارتىنشا توبەنىڭ باسىنا بارىپ، ماڭايعا قايتا- قايتا قاراعىشتاۋمەن بولدى. كۇندەگى دايىن اس كوزدەرىنەن بۇلبۇل ۇشتى. نە بولسا سوعان جۇمسايتىن، ايتقانعا كونگىش، ايداعانعا جۇرگىش قويشىباي قۇل، ونىڭ ايەلى مەن بالا- شاعاسى ءىزىم- قايىم جوعالدى.
ەندى نە بولادى؟
ەندى نە ىستەيدى؟
ەندى قايتەدى؟
قويشىباي اياق دىبىسىن بىلدىرمەي، كيىز ۇيگە تۇندەلەتىپ كىرىپ شىقتى. ەكى بالا ابدەن قورىققان بولۋى كەرەك، ءبىر- بىرىنە جابىسىپ ۇيىقتاپ جاتىر ەكەن. داستارحاننىڭ ءبىر شەتىنە جارتى تابا قاتقان ناندى، ءبىر باكلاشكا قىمىزدى قويدى دا، اقىرىن شىعىپ كەتتى.
وسىلايشا بىردە تۇندە، بىردە كۇندىز كەلىپ، بالالارعا بايقاتپاي از- ازدان ازىق- تۇلىك قويىپ وتىردى. بىردە شيكى ەت پەن كارتوپ، بىردە ەتەكتەگى وزەننەن ۇستاعان پاتشابالىق پەن پياز قالدىرىپ، ەكى بالانىڭ سولاردى شيكىلى- ءپىستى قۋىرىپ، وزەك جالعاۋىنا جاعداي جاسادى. ءومىرى دايىن استى جەگەنى بولماسا، تاماقتىڭ قالاي پىسىرىلەتىنىن بىلمەيتىن ەكى بالاعا كارتوپ ارشۋدىڭ ءوزى ءبىر مۇڭ بولدى. ەسەتتىڭ قولىن پىشاق كەسىپ كەتتى. اسەت قولىن كۇيدىرىپ الدى. باسىندا كۇلدىبادام تاماقتى جيىركەنىپ جەگىسى كەلمەگەن قالالىق ەركەتوتايلار بىرتىندەپ وزدەرى پىسىرگەن ازىقتىڭ ءبارىن جالاپ- جۇقتاپ جەيتىن بولدى.
قويشىباي ولارعا بەس كۇننەن كەيىن عانا كورىندى. وندا دا اتپەن جوسىلتىپ، كيىز ءۇيدى الىستان وراعىتا وتە شىقتى. ءتىرى پەندەنىڭ پايدا بولعانىن كورگەن ەكى بالا وكپەلەرى وشكەنشە ارتىنان ايعايلاي جۇگىردى. قويشىباي ەشتەڭە ەستىمەگەن ادامشا تورى اتپەن تۇستارىنان قۇيعىتىپ ءوتىپ كەتتى.
ءتۇس الەتىندە تۋرا كيىز ءۇيدى بەتكە ۇستاپ، جاقىنداپ كەلدى دە، ماڭايلاي بەرگەندە كىلت بۇرىلىپ، تاۋدان اسىپ كورىنبەي كەتتى.
كەشقۇرىم ءدال ىرگە تۇستان تاسىرلاتا شاۋىپ ءوتتى. انا ەكەۋى سىرتقا اتىپ شىعىپ، باقىرعان- شاقىرعان كۇيى قالا بەردى.
تۇندە بالالار ۇيىقتادى- اۋ دەگەندە كيىز ۇيگە بىلدىرتپەي كىرىپ، قاستارىنا قيسايدى. ازاندا قورىلداپ ۇيىقتاپ جاتقان قويشىبايدى كورگەندە ەكى بالا تاپ اكەسىن كورگەندەي قۋاندى. قويشىباي ولاردى كوزىنە دە ىلمەدى.
- جۇرىڭدەر، تاماقتانىپ الىڭدار! - دەگەندە ەكى بالا ارسالاڭداپ سوڭىنان ەردى. قويشىباي قوي قورا جاققا بەتتەدى. قويدىڭ قۇمالاعىن الىپ، ءبىر- بىردەن بالالاردىڭ اۋزىنا تىققىشتاپ بايقادى.
- ەشتە! جەڭدەر! ءتاتتى مە؟ - دەپ قويادى. ەكى بالادا جان جوق. قارسىلىق تانىتپادى دا.
- مەن سەندەردىڭ قۇلدارىڭ بولدىم. ەندى سەندەر مەنىڭ قۇلدارىمسىڭدار! سەندەر استا- توك دۇنيە مەن بايلىققا بوگىپ وستىڭدەر. نە ىشەم، نە كيەم دەمەدىڭدەر. ءبارى دايىن. الدى- ارتتارىڭدا ءبىر- بىردەن وحرانا. ءبىر- ءبىر نيانيا. ءبىر- ءبىر ءۇي كۇتۋشى. اسپاز، شاشتاراز، دارىگەر.. .قانشا ادام زىرىلداپ جۇگىرىپ ءجۇر. سەندەر اقشانىڭ قۇلى بولىپ ءوسىپ كەلەسىڭدەر. ال مەن اردىڭ قۇلىمىن! ءبىر ءتىلىم ناندى ەڭبەكپەن تاپتىم. ەندى سەندەردى مەنەن قۇتقاراتىن جان بالاسى جوق. ايتقانىما كونەسىڭدەر، ايداعانىما جۇرەسىڭدەر! ەستىدىڭدەر مە؟!.
ەكى بالادا ءتىل جوق. باستارىن قايتا- قايتا يزەيدى.
- بارىڭدار! بۇلاقتىڭ سۋىنا بەتتەرىڭدى جۋىڭدار! بۇگىننەن باستاپ مىنا قارا قويدى ەكەۋىڭ باعاسىڭ!..
ءبىر ايدىڭ ىشىندە ەكى بالانىڭ ومىرىندەگى وزگەرىس - اسپان اۋدارىلىپ جەرگە تۇسكەندەي، جەر كوتەرىلىپ اسپانعا شىققانداي بولدى. قويدى وزدەرى باعاتىن بولدى. وتتى وزدەرى جاعاتىن بولدى. تاماقتى وزدەرى ىستەيتىن بولدى. كىردى وزدەرى جۋاتىن بولدى.. .
قويشىباي تاعى جوعالدى. بالالارعا كورىنبەي، ولاردىڭ قيمىلىن الىستان ءبىر كۇن بويى باقىلادى. سوسىن كىشى قىزى مەن بالاسىن ۇيىنە جىبەردى. كىشكەنتايلاردى كورگەندە ەكى بالا ەستەرى شىعا قۋاندى. ەكەۋىنىڭ بەتتەرىنەن كەزەك- كەزەك ءسۇيىپ، تۋىسقاندارىن تاپقانداي اسىر سالدى. ارتىنان ۇلكەن ۇلى باردى. ءبىر اي بۇرىن وقتى كوزىمەن اتىپ جۇرگەن بالاعا اسەت ۇيالى تەلەفونىن تارتۋ ەتتى.
قويشىبايدىڭ ايەلى كورىنگەندە اسەت پەن ەسەتتىڭ ءتىلى قازاقشا شىقتى.
- اپا!
- اپا! - دەپ ەتەگىنە ورالدى.
تاۋ مەن تاستى، ساي مەن سالانى دىرىلدەتىپ، گۇرىلدەپ كەلىپ تىكۇشاق قونعاندا سىمباتتى جىگىت اعاسىن ءبىر ۇيەلمەن وتباسى قورشاپ الىپ ەدى.
بالالارىنىڭ ادام تانىماستاي وزگەرگەنىن كورگەن اكە ءبىر كۇن تۇنەپ، ەت جەپ، قىمىز ءىشىپ، ابدەن تىنىققان سوڭ قويشىبايدى وڭاشا شاقىرىپ:
- قويشەكە! مەندە دۇنيە بار. بايلىعىم اۋلەتىمە جەتەدى. «وسى باي ادامداردا نە ۋايىم، نە قايعى بار؟ » دەيتىندەر بار عوي. مەنىڭ ۋايىمىم - وسى بالالارىم ەدى. بۇلار تۋعاننان ەش قيىندىق كورگەن جوق. ءبىر جەرگە بارسا ۇشاق دايىن. كۇتۋشى، كومەكشى، وققاعار.. . ءبارى بار. ءبىراق بۇلاردىڭ ومىرگە دايىندىعى بولمادى. سىزگە ريزامىن. بالالارىم ادام بولىپ قالىپتى. مىنە، ۋادە ەتكەن اقشا. الىڭىز. ءبىر جارىم ميلليون تەڭگە، - دەپ ءبىر بۋما اقشانى قولىنا ۇستاتتى.
تىكۇشاق كوككە كوتەرىلىپ، كوزدەن عايىپ بولعانشا اسەت پەن ەسەت بۇلارعا قاراپ قول بۇلعاۋمەن بولدى.
- بۇل كىم ءوزى؟ ايتپادىڭىز عوي وتاعاسى، - دەدى قويشىبايدىڭ ايەلى.
- ءبىزدىڭ ينۆەستور عوي. كەلەسى جىلى تاعى كەلەدى.. .
قويشىباي ءبىر اتىم ناسىبايدى استىڭعى دۇردەك ەرنىنە تاستاپ جىبەرىپ:
- قۇل!
- قۇمالاق!
- قىزتالاق! - دەپ قارقىلداي كۇلدى..
نۇرتورە ءجۇسىپ 
