ماماندىق تاڭداۋ قيىن با، جار تاڭداۋ قيىن با؟
العاشقىسىن قايدام، ال ماماندىق تاڭداۋعا ءبىز ءالى دە اسا ءمان بەرىپ جۇرگەن جوقپىز. سونىڭ سالدارىنان، جوعارعى وقۋ ورىنىن ءبىتىرىپ جۇمىس تاپپاي جۇرگەن نەمەسە مۇلدە باسقا سالادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جاستار از ەمەس.
الەۋمەتتىك ساراپتامالار ورتالىعىنىڭ ماماندارى جۇرگىزگەن ساۋالناماعا قاراعاندا، مەكتەپ ءبىتىرۋشى جاستاردىڭ 12-15 پايىزى عانا قاي ماماندىق يەسى بولاتىنىن ناقتى ايقىنداپ العان. ال قالعان 85 پايىزىنىڭ «كىم بولام؟» دەگەن سۇراققا ناقتى جاۋابى جوق.
نەلىكتىەن؟ ونىڭ سەبەبى بىزدە جاستايىنان بالانىڭ بويىنداعى بەيىمدىلىگىن، قارىم-قابىلەتىن انىقتاپ، باعدار بەرۋ ءالى جولعا قويىلماعان. ءتىپتى بالانىڭ بويىنداعى بەيىمدىلىگىن انىقتايتىن پسيحولوگ ماماندار دا جوقتىڭ قاسى. ال بارىنا بالاسىن اپاراتىن اتا-انالار دا وتە از. ءالى دە بولسا ءبىز پسيحولوگ دەسە ۇركە قارايمىز. ال مەكتەپ ءۇشىن بالانىڭ قاي ماماندىقتى تاڭداعانى ەمەس، ۇ ب ت- نى جاقسى تاپسىرعانى ماڭىزدى. سوندىقتان دا بۇگىنگى مەكتەپ بالانىڭ بەيىمدىلىگىن انىقتاۋدان گورى ۇ ب ت- دا جاقسى بالل الۋىنا كۇش سالادى. سول سەبەپتى بۇگىنگى مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ماماندىقتى كەزدەيسوق تاڭدايدى.
بۇگىنگى جاستار ماماندىقتى قالاي تاڭدايدى؟
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى جاستار ماماندىق تاڭداۋدا تومەندەگىدەي كريتەريلەرگە سۇيەنەتىن كورىنەدى. ءبىر قىزىعى، ءوزىنىڭ بەيىمدىلىگىنە قاراي، تابيعاتىنا ساي ماماندىق تاڭداۋ ەڭ سوڭعى ورىندا ەكەن.
1. بەدەلدى ماماندىق (مەملەكەتتىك قىزمەتكەر، زاڭگەر، ت. س. س.)،
2. تابىس كوپ ماماندىق (قارجى، مۇناي سالاسى)،
3. اتا-انانىڭ نۇسقاۋىمەن ماماندىق تاڭداۋ،
4. ۇ ب ت- دا جيناعان بالىنا قاراي ماماندىق تاڭداۋ،
5. وقۋ اقىسىنا قاراي ماماندىق تاڭداۋ،
6. بەيىمدىلىگىنە قاراي ماماندىق تاڭداۋ.
جاستار ماماندىق تاڭداۋدا نەدەن قاتەلەسىپ ءجۇر؟
جاستار، «زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرسەك، بىردەن پروكۋرور بولىپ كەتەمىز» دەپ ويلايتىن سەكىلدى. زاڭگەر ماماندىعىن ءبىتىرىپ، جۇمىس تاپپاي جۇرگەندەردىڭ وتە كوپ ەكەنىن ەسكەرمەيدى. مۇناي، قارجى سالاسىنا بارسا، اقشانى سىپىرىپ الاتىن سياقتى كورەدى. ول سالالاردا دا جوعارعى ءبىلىمدى مامانداردىڭ كوپشىلىگى ورتاشا جالاقى الاتىنىن بىلمەيدى. جاستارعا سول سالادا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ ءبارى جوعارعى جالاقى الاتىن سەكىلدى كورىنەدى.
كەيدە ءوزى باسقا ماماندىقتى قالاپ تۇرسا دا، كوڭىلىن جىقپاي، اتا-اناسى قالاعان ماماندىقتى تاڭدايتىندار دا بارشىلىق. ارينە اتا-اناعا قارسى كەلۋ دۇرىس ەمەس، الايدا ولار ماماندىقتى ءوز تۇرعىسىنان تاڭدايتىنىن ويلاعان ءجون. سوندىقتان اتا-اناعا ءوز قالاۋى جايلى ايتۋ ابزال. ويتكەنى اتا-انا تاڭداعان ماماندىق بالانىڭ تابيعاتىنا جات بولۋى مۇمكىن. ۇ ب ت- دا جيناعان بالىنا، وقۋ اقىسىنا قاراي ماماندىق تاڭداۋ دا دۇرىس ەمەس. ەرتەڭ ول ماماندىق بويىنشا جۇمىس تاپپاساڭىز نەمەسە ءوزىڭىز قالاماي باسقا سالادا جۇمىس ىستەسەڭىز، وندا وقۋعا جۇمسالعان اقشاڭىزدىڭ جەلگە ۇشقانى.
قازىرگى جاستار مۇعالىم بولۋدان قاشادى. ولاردىڭ پايىمداۋىنشا، ۇستازدىقتىڭ جۇمىسى اۋىر، اقىسى از. الايدا، بىلىكتى مامان قاي جەردە دە ابىروي-بەدەلگە يە بولىپ، اقشا تابا الادى. بۇگىنگى تاڭدا ءوز ماماندىعىن سۇيگەن، سونىڭ شەبەرى بولعان ۇستازدار كۋرستار اشىپ، ۇلگەرىمى تومەن بالالارعا قوسىمشا ساباق بەرىپ، بىتىرۋشىلەردى ۇ ب ت- عا دايىنداپ، قوماقتى اقشا تاۋىپ ءجۇر. دەمەك ەڭ باستىسى - ءوز ءىسىڭدى ءسۇيىپ، سول ءىسىڭنىڭ شەبەرى بولۋ.
سونان سوڭ، تاعى ءبىر ايتار جايت، ءبىز بالامىز مىندەتتى تۇردە جوعارعى ءبىلىمدى مامان بولۋ كەرەك دەپ جانتالاسامىز. بارىمىزدى ساتىپ بولسا دا، ۋنيۆەرسيتەتتە وقىتۋعا تىرىسامىز. ال بالانىڭ قارىم-قابىلەتىن ەسكەرمەيمىز. سالدارىنان قولىندا ديپلومى بار بىلىكسىز ماماندار كوبەيەدى. ودان بالاعا دا، قوعامعا دا پايدا جوق ەكەنىنە ءمان بەرمەيمىز. اتا-انالار بالانىڭ جوعارى ءبىلىمدى مامان اتانۋ مىندەت ەمەس ەكەنىن ءتۇسىنۋى كەرەك. ەڭ باستىسى بىلىكتى مامان بولۋ ماڭىزدى ەكەنىن ۇعىناتىن كەز جەتتى.
اۆتور: قالدار كومەكبايەۆ
«الاش ايناسى»
