اۆتوكولىكتى جەڭىلدىكپەن قالاي الۋعا بولادى؟
بىرنەشە ايدا 6,5 مىڭ وتاندىق اۆتوكولىك ساتىلادى دەپ توپشىلانىپ وتىر. ال مۇنداي جەڭىلدىككە كەز كەلگەن تۇتىنۋشى قول جەتكىزە الا ما ءارى مۇنداي نەسيە قانشالىقتى ءتيىمدى.
جاقىندا «استانا موتورس» كومپانياسى استاناداعى «Hyunda» كولىگىن ساتاتىن سالونىنىڭ ماڭدايشاسىنا قىزىل جولاققا اق تۇسپەن ۇلكەيتىپ: «%4» دەگەن بەلگىنى ءىلدى. ال ونىڭ جانىندا «باستاپ» جانە «نەسيە، تەڭگە» دەگەن سوزدەر كىشكەنتاي اق ارىپتەرمەن بەرىلگەن. قوستانايدا قۇراستىرىلاتىن Hyundai Tucson, Hyundai Elantra, Hyundai Sonata - جەڭىلدىكپەن نەسيەگە بەرىلەتىن قۇنى 5,6 ميلليون تەڭگەدەن اسپايتىن ەلۋ ءتۇرلى كولىكتىڭ (تابليتسا 1 - رەد. ) قاتارىندا.
«بيپەك اۆتو» دۇكەندەرىندە دە ساۋدا جاندانعان. Skoda اۆتوكولىكتەرىنىڭ ساتۋشىلارى مۇرىندارىنا سۋ جەتپەي، شاپقىلاۋدا. بۇل ماركانىڭ اۆتوكولىكتەرى سۋ تەگىن بەرىلىپ جاتقانداي، جىلدام برون قويىلىپ، مەنشىكتەلۋدە. ساتۋشىلارعا عانا ەمەس، نەسيە بەرەتىن بانك كەڭەسشىلەرىنە دە كەزەك بايقالادى.
قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا التى بانك (تابليتسا 2 - رەد. ) 5 -جىلعا دەيىن نومينالدى ستاۆكاسى 4 پايىزعا تەڭ، جىلدىق ءتيىمدى مولشەرلەمەسى (بانكتىڭ بارلىق تولەمدەرىن قوسقانداعى نەسيەنىڭ تولىق پايىزى) 7,5 پايىزدان اسپايتىن نەسيە بەرۋمەن اينالىسادى. ءبىراق ازىرگە استانالىق اۆتوسالونداردان «ەۋرازيا بانكى» ، «بانك سەنتر كرەديت» ، «رەسەي سبەربانكى» مەنەدجەرلەرىن كورۋگە بولادى. ولاردىڭ اراسىندا، اسىرەسە، رەسەيلىك بانك قىزمەتكەرلەرى بەلسەندى، ولارعا ۇمتىلۋشىلار دا كوپ. سەبەبى، بۇل بانكتىڭ الدىڭعى ەكەۋىنە قاراعاندا «جەڭىلدىگى» بار، ياعني، ولار ساقتاندىرۋ مولشەرلەمەسىن بىردەن ەمەس، ءار جىل سايىن تولەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن، نەسيە الۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ كوپشىلىگى 10-20 پايىز ارالىعىندا العاشقى سالىم جاساۋدى تالاپ ەتسە، اۆتوكولىكتى زيان شەگۋ، ۇرلانۋ، ايداپ اكەتىلۋدەن كاسكو ارقىلى ساقتاندىرۋ - مىندەتتى شارتتىڭ ءبىرى.
ال بانكتەردىڭ كوپشىلىگى ساقتاندىرۋ سوماسىن نەسيە الىناتىن جىلدارعا قاراي بىردەن تولىق تولەۋدى تالاپ ەتەدى. سوندا تۇتىنۋشى «ەۋرازيا بانكى» ارقىلى، مىسالى، 3 ميلليون 250 مىڭ تەڭگەگە 5 -جىلعا «Hyundai Elantr» كولىگىن العىسى كەلسە، وندا قالتاسىندا 800 مىڭ تەڭگەگە جۋىق اقشاسى بولۋى ءتيىس. ويتكەنى، ول 10 پايىزدىق باستاپقى جارنا ءۇشىن 325 مىڭ تەڭگەنى ءبىر بەرسە، وعان قوسىمشا اۆتوكولىكتى بەس جىلعا ساقتاندىرۋ ءۇشىن 406250 تەڭگەنى ساناپ بەرۋىنە تۋرا كەلەدى. سونداي- اق بانك قىزمەتكەرلەرى قۇجاتتار راسىمدەۋگە 40 مىڭ تەڭگەدەي كەتەتىنىن ايتسا، تاعى دا سالىق تولەمدەرىنىڭ بار ەكەنىن دە ەسكەرۋ قاجەت. ءبىراق نەسيە مەرزىمىنەن بۇرىن جابىلعان جاعدايدا كاسكونىڭ پايدالانىلماعان جىلدار اقشاسى قايتارىلاتىندىعى ەسكەرتىلۋدە. ال بانككە كەتەتىن ارتىق تولەم قانداي بولماق؟
ەگەر اي سايىن مىنا جاعدايدا بانككە 54 مىڭ تەڭگە تولەنىپ تۇرسا، تۇتىنۋشىنىڭ بەس جىلعا بەلگىلەنگەن ارتىق شىعىنى 307 مىڭ تەڭگەدەن اسادى ەكەن. ەگەر وعان كاسكو شىعىنىن قوسىپ ەسەپتەسەك، وندا مۇنداي اۆتوكولىك ساتىپ الۋشىعا ءدال قازىرگى قۇنىنان 21 پايىزعا قىمباتقا تۇسەدى. دەگەنمەن، نەسيەنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتامەن ءارى 5 -جىلعا بەرىلەتىنىن ەسكەرسەك، وندا نەسيە الۋشىلار اسا ۇتىلا قويمايدى. ماسەلەن، سول «ەۋرازيالىق بانكتىڭ» كادىمگى اۆتونەسيەسىنىڭ جىلدىق ءتيىمدى مولشەرلەمەسى 27,41 پايىزدان باستالسا، مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا- عى نەسيەلەۋدە بۇل 7,5 پايىزدان اسپايدى. وعان قوسا بانك قىزمەتكەرلەرى ۋاعدالاستىق شارتتارىنا، نەسيە مولشەرلەمەسىنە تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى اسەر ەتپەيتىنىن ەسكەرتتى.
سونىمەن بىرگە، ماسەلەن، «قازاقستان حالىق بانكى» كليەنتتەرىنەن، ياعني، وسى بانك ارقىلى جالاقى الاتىنداردان باستاپقى جارنا تالاپ ەتپەيدى. ءبىراق العاشقى سالىم جاساپ، قارىزىن ازايتقىسى كەلەتىندەر نەمەسە بانك كليەنتى ەمەستەرگە قاتىستى العاشقى سالىم بويىنشا اقپارات قاراما- قايشى. بانكتىڭ بايلانىس ورتالىعىندا ءبىر وپەراتور باستاپقى جارنا 20 پايىزدان باستالاتىنىن جەتكىزسە، ەكىنشىسى كەرىسىنشە 20 پايىزعا دەيىن ەكەندىگىن ايتۋدا. ءبىر ماسەلە بويىنشا ەكى ءتۇرلى اقپاراتتىڭ تارالۋىنىڭ سىرىن سۇراعانىمىزدا بانك قىزمەتكەرلەرى جەڭىلدىكپەن اۆتونەسيە بەرۋ شارتتارى بويىنشا ناقتى شەشىم جاقىن كۇندەرى قابىلداناتىندىعىن ايتىپ، قۇتىلدى. بانك باسپا ءسوز حابارلاماسىندا سىياقىنىڭ جىلدىق ءتيىمدى مولشەرلەمەسىنە، ياعني، 7,5 پايىزعا «ساقتاندىرۋ مەن اۆتوكولىكتى رەسىمدەۋ بويىنشا شىعىندار» كىرەتىنىن كورسەتكەن. وپەراتورلار ساقتاندىرۋ جارناسى كەيبىر بانكتەر سياقتى بىرنەشە جىلعا بىردەن ەمەس، جىل سايىن ءبولىپ تولەنەتىندىگىن جەتكىزدى. جالپى، ەكىنشى دارەجەلى بانكتەر اراسىندا «قازاقستان حالىق بانكىنە» ەڭ كوبىرەك قارجى، ياعني، 4 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن.
«قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» ارقىلى ۇلتتىق قوردان قازاقستاندىق اۆتوجيناقتاۋشى كاسىپورىندارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا 20 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. بۇل قارجىنىڭ 15 ميللياردى جەڭىل كولىك العىسى كەلەتىن قازاقستاندىقتارعا نەسيە بەرۋ ءۇشىن ون جىلعا ەكىنشى دارەجەلى التى بانككە جىبەرىلسە، قالعان 5 ميلليارد تەڭگە ليزينگكە اۆتكولىك جانە اۆتوتەحنيكا العىسى كەلەتىن زاڭدى تۇلعالاردى قارجىلاندىرۋعا جۇمسالماق.
جەڭىلدىكپەن نەسيە الۋ ءۇشىن قۇجاتتار كوپ قاجەت ەتىلمەيتىنىن ايتۋدا بانك قىزمەتكەرلەرى. تەك جەكە كۋالىك ارقىلى بانككە ءوتىنىش تاستاۋعا بولادى. سودان كەيىن بانك ونى بىرنەشە كۇن قاراپ، شەشىم قابىلدايدى. مۇندا دا نەسيە العىسى كەلەتىن ادامنىڭ قارجى تولەۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلادى. مىسالى، «رەسەي سبەربانكى» مەنەدجەرى نەسيە العىسى كەلەتىن ادامنىڭ زەينەتاقى قورى ارقىلى راستالعان جالاقىسى بويىنشا اي سايىنعى نەسيە جارناسىن الىپ تاستاعاندا ەسەبىندە كەمىندە 100 مىڭ تەڭگە قالۋى ءتيىس ەكەندىگىن ايتۋدا. ەگەر بانك نەسيە الۋشىنىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىن وڭ باعالاسا، قۇجاتتارى قازاقستاننىڭ دامۋ بانكىنە جىبەرىلەدى. وندا ءبىر اپتانىڭ ىشىندە شەشىم قابىلدانادى دەپ سەندىرەدى بانك قىزمەتكەرلەرى. ياعني، جالاقىسى 100 مىڭ تەڭگەدەن الدەقايدا جوعارى، وعان قوسا قالتاسىندا قوماقتى قارجىسى بار ساتىپ الۋشى عانا جەڭىلدىكپەن ماشينە الۋدى ارمانداۋىنا بولادى.
«قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» ءبىر رەتتىك ەمەس، قارجىنىڭ قايتارىلعانىنا وراي نەسيەلەۋ شاراسى دا قايتالانىپ وتىراتىندىعىن ايتادى. ال «قازاقستاننىڭ اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعى» اۆتووندىرۋشىلەر الاتىن اقشا جاڭا قوندىرعىلار ساتىپ الىپ، جاڭا باعىتتارعا جۇمسالاتىندىعىنا سەندىرەدى. جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋدىڭ ناتيجەسىندە العاشقى كەزەڭدە قازاقستاندا جيناقتالاتىن كولىكتەردىڭ تورتتەن ءبىرى، ياعني، 6,5 مىڭ كولىك ساتىلادى دەپ جوسپارلانۋدا.
ولجاس قۇدايبەرگەنوۆ، قازاقستان ەكونوميستەر قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى:
- اۆتونەسيەلەۋ بويىنشا ايتارلىقتاي تومەن پايىز بەرىلىپ وتىر. تەك ءبىر عانا ماسەلە: بەرىلەتىن كولىك كولەمى شەكتەۋلى - بار- جوعى 6,5 مىڭ. ال بايقاپ كورۋ ءۇشىن جاقسى شارا دەپ ويلايمىن. بۇل ءبىزدىڭ اۆتووندىرۋشىلەرىمىزدى جانداندىرادى. قازىر دە وسى شارانىڭ ارقاسىندا بەلسەندىلىك بايقالادى. ساتىلىم كوتەرىلىپ كەتەتىن شىعار. بۇل باعدارلاما وسى ساتىلىمدى قولداۋعا باعىتتالعان.
- اۆتونارىققا بۇل باعدارلاما قانشالىقتى اسەر ەتەدى؟
- وتە ۇلكەن اسەرى بولادى. قازىر قولما- قول اقشاعا اۆتو كولىك ساتىپ الۋشىلار قالمادى، ال 15 پايىزعا نەسيە الا الاتىندار از. سوندىقتان، تەڭگەمەن 6 پايىزداي نەسيە بەرىلۋىن وتە جاقسى شارت دەپ ەسەپتەيمىن.
- اۆتوكولىك باعاسى ەندى قالاي قۇبىلادى؟
- قاڭتار- ناۋرىز ايلارىندا اۆتوكولىك باعاسى ونسىز دا تومەندەپ كەتتى. سوندىقتان، قازىرگى ماسەلە - باعانىڭ اعىمداعى دەڭگەيدە قالۋى، قايتا ءوسىپ كەتپەۋى.
- بۇل باعدارلاما قانشالىقتى ۇزاقمەرزىمدى بولماق؟
- ەگەر بۇل باعدارلامانى باستاپ الىپ، جالعاستىرماسا، بەلگىلى ءبىر ۋاقىت وتكەننەن سوڭ قايتادان اۆتوكولىك ساتۋ كولەمى تۇسەدى. ال وتاندىق وندىرۋشىلەر تۇرعىسىنان العاندا، بۇل - وتە جاقسى باعدارلاما. ونى جالعاستىرۋ كەرەك. وعان قوسا مەملەكەتتىك شاراعا بولىنەتىن اقشا اسا شىعىندى ەمەس.
ماعبات سپانوۆ، ەكونوميست:
- مەملەكەت تۇتىنۋشى سۇرانىسىنا سەرپىن بەرۋدە. تومەن پايىزبەن اۆتوكولىك الۋعا جاقسى مۇمكىندىك تۋىنداپ تۇر. كولىكتى بىردەن ساتىپ الۋعا اركىمنىڭ جاعدايى بولا بەرمەيدى. ايتارلىقتاي ىڭعايلى جاعداي جاسالىنىپ وتىر. ال ۇسىنىلاتىن اۆتوكولىكتەردىڭ ساپاسى، مودەلدەردى تاڭداۋ ماسەلەسىنە كەلسەك، ارينە، ولار شەكتەۋلى. جالپى العاندا، مۇمكىندىك بولسا، ساتىپ الۋ كەرەك. ارينە، ەڭ الدىمەن نەسيەنى قالاي تولەيتىندىگىن ويلاۋ قاجەت.
- ارزان نەسيەلەۋدىڭ ارتىندا قوسىمشا، جاسىرىن پايىزدار شىعۋى مۇمكىن بە؟
- مەملەكەتتىك نەسيەلەۋ بولعاندىقتان، ونداي جاعداي تۋىنداماس. شارتتارمەن دۇرىستاپ تانىسۋ كەرەك. ەگەر مەملەكەت اقشا ءبولىپ وتىرسا، بەلگىلى ءبىر مولشەردە كەپىلدىك تە بولۋى ءتيىس.
قوسىمشا - 1.
جەڭىلدىكپەن اۆتونەسيە الۋعا بەرىلەتىن جەڭىل اۆتوكولىكتەر مودەلدەرى:
Chevrolet Aveo; Chevrolet Captiva; Chevrolet Cruze; Chevrolet Malibu; Chevrolet Orlando; Chevrolet Tracker; KIA Carens; KIA Ceed; KIA Cerato; KIA Cadenza; KIA Optima; KIA Picanto; KIA Rio; KIA Carnival; KIA Sorento; KIA Soul; KIA Sportage; LADA 21214; Škoda Octavia; Škoda Rapid; Škoda Superb; Škoda Yeti; Hyundai Tucson; Hyundai Elantra; Hyundai Sonata; Hyundai SantaFe; Hyundai i-30; SsangYong Kyron; SsangYong New Actyon; SsangYong Actyon Sports; SsangYong Rexton; SsangYong Nomad; SsangYong C150; SsangYong Tivoli; JAC A20; JAC J4; JAC J5; JAC S3; JAC S5; JAC J6; JAC M5; Peugeot 408; Peugeot 301; Peugeot 508; Peugeot 3008; Peugeot 2008; Peugeot Partner VP Tepee; Geely CK; Geely GC 6; Geely MK-CROSS; Geely SC-7; Geely GC-7; Geely Emgrand E7; Geely Emgrand GX-7; ZAZ Chance.
قوسىمشا - 2
جەڭىلدىكپەن اۆتونەسيە بەرەتىن بانكتەر:
«قازاقستان حالىق بانكى» ؛ «ەۆرازيا بانكى» ؛ «رەسەي سبەربانكى» ؛ «ForteBank» ؛ «بانك سەنتركرەديت» ؛ «ا ت ف بانك» .
ايجان كوشكەنوۆا
«ايقىن»
