كەز كەلگەن سپورتشىدا ۇلتتىق رۋح، حالىقتىق نامىس بولادى - ءماجىلىس دەپۋتاتى شالاتاي مىرزاحمەتوۆ
- شالاتاي اعا، قازاق ەلىنىڭ سپورتتاعى جەتىستىكتەرىنە حالىق بولىپ قۋانىپ وتىرامىز. قازاق سپورتىنىڭ بۇگىنگى تىنىسى جايلى قانداي وي ايتار ەدىڭىز؟
- ۇلتتىڭ بويىندا عاسىرلاردان بەرى كەلە جاتقان ءبىر بەيىمدىلىك قاسيەتتەر بولادى. مىسالى، ءبىزدىڭ قازاق التايدان اتىراۋعا دەيىنگى، سولتۇستىكتەن وڭتۇستىككە دەيىنگى ۇلان بايتاق جەرىن ەرجۇرەكتىگىنىڭ، جەكپە-جەكتەگى ەرلىگىنىڭ، قاجىرلى كۇرەسكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا ساقتاپ قالدى. سودان دا بولار، «جەكپە-جەك» دەسە، ءبىزدىڭ قازاق جىگىتتەرىنىڭ ارقاسى قوزىپ تۇرادى. مىسالى، قازىر دۇنيەجۇزىندە قازاق بوكسشىلارىمەن ساناسپايتىن ەل جوق. ونى ءبارى مويىنداپ، وسى ەلدىڭ جەكپە- جەك دەسە، ءبىر ەرەكشەلىگى بار ەكەنىن ءتۇسىندى. كەز كەلگەن سپورتشىدا ۇلتتىق رۋح، حالىقتىق نامىس بولادى.
قازاقتىڭ جىگىتتەرى كوكپاردا دا ەسەسىن ەشكىمگە بەرمەگەن. ويتكەنى ولاردىڭ بويىندا ەرلىك رۋحى بار. دوداعا تۇسكەندە كوز الدىڭدا ولاردىڭ دەنەسى ءوسىپ كەتكەندەي بولادى.
ءبىزدىڭ ەلدە سپورتتىڭ دامۋىنا مەملەكەت ايرىقشا ءمان بەرىپ وتىر. لوندوندا وتكەن وليمپيادادا تابىسقا قول جەتكىزگەن سپورتشىعا ءبىزدىڭ ەلباسىمىز جەكە تەلەفون سوعىپ، ەلدىڭ جانە ءوزىنىڭ اتىنان قۇتتىقتاۋىن جەتكىزىپ تۇردى.
پرەزيدەنتتىڭ تىلەگى سپورتشىعا قانداي كۇش- قۋات بەرەتىنىن، مارتەبەسىن كوتەرىپ، توبەسىن كوككە جەتكىزەتىنىن ءوزىڭىز دە بىلەسىز عوي. الماتىدا وتكەن اۋىر اتلەتيكادان الەم چەمپيوناتىندا دا يليا يلين جەڭىمپاز بولعان كەزدە، ەلباسى تەلەفون سوعىپ، قۇتتىقتادى. بۇل جەڭىس يلينگە وڭاي كەلگەن جوق.
سوڭعى مۇمكىندىگىندە كوتەرىپ، ەل مەرەيىن اسىردى. جاسۇلان قىدىربايەۆ تا الەم چەمپيونى اتانۋ ءۇشىن شىققان كەزدە بار كۇش- قايراتى مەن نامىسىن سالىپ، ءزىل تەمىردى باسىنان اسىرىپ ۇستاپ تۇردى. سول كەزدە ونى ۇلتتىق رۋح كوتەرىپ تۇردى! سول چەمپيوناتتىڭ ەرلەرى وسى يليا مەن جاسۇلان بولدى.
شوقىر بولتەك ۇلى باستاعان قازاق بوكس مەكتەبىنەن ءابدىسالان نۇرماحانوۆ، سەرىك ابدىناليەۆ جانە باسقا دا كوپتەگەن داڭقتى سپورتشىلار شىقتى. ەل تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن تۇرسىنعالي ەدىلوۆ، ءدامير بۋدانبەكوۆ، ەرماحان ىبىرايىموۆتار ۇلتتىق قۇرامانى ورگە جەتەلەدى. ال بۇگىنگى تاڭدا مىرزاعالي ايتجانوۆ باستاعان باپكەرلەر قازاق ەلىنىڭ داڭقىن شىعارىپ جۇرگەن بوكسشىلاردى ءاربىر سايىسقا تىڭعىلىقتى دايىنداپ ءجۇر. قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ قامقورلىعى مەن قازمۇنايگاز كومپانياسىنىڭ دەمەۋشىلىگى ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ الاڭسىز شۇعىلدانۋىنا جاعداي جاساپ وتىرعانىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون.
قازىر «استانا ارلاندارى» كومانداسى بۇكىلالەمدىك بوكس سەرياسىندا (WSB) ونەر كورسەتىپ كەلەدى. ارعى جىلعى ماۋسىمدا جەڭىمپاز دا بولدىق. بايقاپ وتىرساق، ءبىزدىڭ ەلدىڭ بوكسشىلارىنىڭ ونەرى باسقاعا قاراعاندا ەرەكشەلەنىپ تۇرادى. كۇشكە دە، ادىسكە دە بەيىمدى ەكەندەرى بايقالادى. جىگىتتەردىڭ بويىنان قايسارلىقتى كورەمىن. كۇشى سارقىلىپ، اياقتى باسۋ، قولدى كوتەرۋ مۇڭ بولىپ تۇرعان كەزدىڭ وزىندە سوڭعى ساتكە دەيىن الىسىپ جاتادى. كەيدە الەمنىڭ مىقتى بوكسشىسىمەن كەزدەسكەندە، ءبىزدىڭ سپورتشىنىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىگى تومەن بولىپ تۇرسا دا، قاجىرلىلىق پەن قايسارلىقتىڭ ارقاسىندا سولارمەن تەڭ ءتۇسىپ جاتاتىنىن كورىپ، تاڭعالامىن. بۇل ءبىزدىڭ بولمىسىمىزدا، قانىمىزدا بار قاسيەت.
ال ءبىزدىڭ پالۋاندار دا جەكپە-جەككە شىعادى عوي. ولار سوڭعى جىلدارى الەمدىك دودالاردا العا شىعىپ جاتقان جوق. سونىڭ سەبەبىن تۇسىنە المايمىن. مۇمكىن قارجى تاپشىلىق ەتە مە الدە دايىندىق جەتىسپەي مە؟ نەمەسە بۇل سالاعا تەرەڭ ءمان بەرىلمەي وتىر ما؟ الدە كۇرەس سالاسى الەمدە قارقىندى دامىپ كەتتى مە ەكەن؟ كۇرەستى كورىپ، وگەي بالانىڭ كۇيىن كەشكەندەي بولىپ جۇرەمىن. كلاسسيكالىق نە ەركىن كۇرەستەن ۇلەسىمىز كەتىپ جۇرگەنىنە تاڭىم بار.
ايتالىق، كەيىنگى جىلدارى قازاق كۇرەسى قارقىندى دامىپ كەتتى. الەم نازارىن وزىنە اۋداردى. ءتىپتى كەلەشەكتە قازاق كۇرەسى جاھاندىق ەڭ جوعارى سپورت ويىنى - وليمپيادا باعدارلاماسىنا ەنسە ەكەن دەگەن ءۇمىتىمىز دە بار. ءبىز كورمەسەك تە، كەلەر ۇرپاق كورسە - ارمانىمىز جوق. وليمپيادا ويىندارىنا ەنگەن سپورت تۇرلەرىنىڭ قاي- قايسى دا ايتەۋىر ءبىر حالىقتىڭ سپورتتىق جارىس ءتۇرى عوي. سوندىقتان قازاق كۇرەسى دە سونداي دەڭگەيگە كوتەرىلۋگە لايىقتى.
- قازاق كۇرەسى نەسىمەن ەرەكشە؟
- ول ادەمىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. كىلەمدە كۇرەسكەندەردىڭ تازا جەڭىسكە جەتكەنىن كورۋگە بولادى. ءادىس- تاسىلدەرى تاماشا. بۇل كۇرەسكە كۇش تە كەرەك، ءادىس تە كەرەك. كەيدە ادىسكەر جىگىتتى قارۋلى دا قارىمدى جىگىتتىڭ ءيىپ اكەتىپ قالاتىن كەزى دە بولادى. قازىر كيىمى دە، ءادىس- تاسىلدەرى دە ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلدى. جالپى، كۇرەسكە شىنداپ ءمان بەرەتىن كەز كەلدى دەپ ويلايمىن.
- ەندى بوكسقا كەلسەك، وسى سپورت ءتۇرىنىڭ جانكۇيەرى ەكەنىڭىزدى بىلەمىز. استانادا جارىستار ءوتىپ جاتقاندا، باستان- اياق تاماشالاپ وتىراتىنىڭىزدى كورەمىز.
- مۇمكىندىك بولسا، بارۋعا تىرىسامىن. سەبەبى جاس كەزىمىزدە بوكسپەن اينالىسقاندىعىمنان شىعار. ويتكەنى قاي ادامدا ءوزى تۇسىنەتىن ماسەلەمەن اينالىسادى. مىسالى، سپورتتىڭ دا ءتۇرى كوپ. مەن بوكستى كورىپ، كەيبىر «اتتەڭ- ايلارىن» ىشىمە ءتۇيىپ وتىرامىن. كەيدە باپكەرلەرىنە حابارلاسىپ، پىكىر الماساتىن كەزىم دە بولادى. ءوزىم 1963 - جىلى ەسەيىپ قالعان كەزىمدە، 17 جاسىمدا بوكس سەكسياسىنا باردىم. ول كەزدە شىمكەنت قالاسىنداعى قازاق حيميا-تەحنولوگيالىق ينستيتۋتىندا ينجەنەر- قۇرىلىسشى ماماندىعى بويىنشا وقىدىم. بوكسقا ءۇش- اق جىل قاتىستىم. سول كەزدە شىمكەنتتە كەڭەس وماروۆ دەگەن مىقتى باپكەر بولعان. مەن سول كىسىدەن ءتالىم الدىم. مەنىڭ بويىم سالماعىما قاراعاندا ۇزىنداۋ بولىپ تۇردى. ول كەزدە 48-49 كەلى سالماقتا ەدىم.
- قانداي سپورتتىق دارەجەگە جەتتىڭىز؟
- سپورت شەبەرلىگىنە كانديدات بولدىم. الماتىدا وتكەن ستۋدەنتتەردىڭ جارىسىنا سپورت شەبەرى اتاعىن قورعاۋعا بارىپ ەدىم، ءارتۇرلى ادىلەتسىزدىك جاعدايلار ورىن الدى دا، اقىرى بوكستى تاستاپ كەتتىم.
- «استانا ارلاندارىنا» نەگىزىنەن ۇلتتىق قۇراماداعى جىگىتتەر الىندى. مۇنىڭ ارتىقشىلىعى نەدە؟
- بۇل وتە دۇرىس شەشىم. اۋەسقوي بوكستا كەزدەسۋ ءۇش مينۋتتىق ءۇش راۋندتان تۇرادى. ال WSB جوباسى بويىنشا «استانا ارلاندارىنىڭ» جىگىتتەرى بەس راۋندتىق كەزدەسۋ وتكىزەدى. بۇل ۇلتتىق قۇرامانىڭ جىگىتتەرى ءۇشىن ءبىر جاعىنان شىڭدالۋ مەكتەبى بولۋدا. بەس راۋندقا شىداعان بوكسشى ءۇش راۋندتى ويناپ ءجۇرىپ وتكىزەدى. بوكستا ءار راۋندقا ءوز كۇشىن ەسەپتەي ءبىلۋدىڭ ماڭىزى زور.
ادام ورگانيزمىنىڭ كۇشى شەكسىز سياقتى كورىنگەنمەن، ەكى راۋندتان كەيىن بوكسشىنىڭ كۇشى سارقىلىپ، دەم جەتپەي تۇرعانداي بولادى. ءبىر مينۋتتىق ءۇزىلىس كەزىندە تاجىريبەلى باپكەرلەر نە سەبەپتى سولاي بولعانىن جانە قالىپقا كەلۋدىڭ جولىن وعان ءتۇسىندىرىپ ۇلگىرەدى. بوكسشىنى قايراۋدىڭ جولىن ءبىلىپ، نامىسىن جانۋ كەرەك. ەسىڭىزدە بولسا، سيدنەيدە وليمپيادا ويىندارى بولىپ جاتقان كەزدە مۇحتارحان دىلدابەكوۆ شيرەك فينالدا كۋبالىق الەكسيس رۋبالكابامەن كەزدەستى. كۋبا بوكسشىسىنىڭ بويى دا، قولى دا ۇزىن، ەڭگەزەردەي جىگىت. سوندا ەكىنشى راۋندتان كەيىن دەمالىپ وتىرعاندا، باپكەرى نۇرعالي سافيۋللين «نەدەن تارتىنىپ ءجۇرسىڭ؟ ءاي، سەن قازاق ەمەسسىڭ بە؟!» دەپ جاعىنان تارتىپ جىبەردى.
ونىڭ نامىس وتىن جانىدى. مۇحتارحان نامىستانىپ كەتىپ، كەلەسى راۋندقا شىققان بويدا كۋبالىق بوكسشىنى ۇرىپ جىقتى عوي! سونداي-اق ەكىنشى تىنىس دەگەن بولادى. ول ءۇشىنشى راۋندتا اشىلۋى مۇمكىن. جالپى، بوكسشى مەن باپكەر ءبىر- ءبىرىن كوزقاراسىنان تۇسىنەدى. جۇرت ۋلاپ- شۋلاپ جاتقاندا، سەن باپكەردىڭ ءبىر ءسوزىن ەستىپ، ەندى ءبىرىن ەستىمەيسىڭ. ال كوزقاراسىنان ءبارىن ۇعىناسىڭ.
«استانا ارلاندارىنىڭ» باستى قارسىلاسى - «ا» توبىنداعى كۋبانىڭ «Cuba Domadores» كومانداسى. كوپ ادام بۇرىن كۋبالىقتاردى بوكس ءۇشىن جاراتىلعان حالىق سياقتى كورەتىن. ءبىراق كۋبا جىگىتتەرى دە ادامنىڭ بالاسى، ولاردى دا جەڭۋگە بولادى. قاي ءبىر جىلى وسىندا كۋبانىڭ قۇراما كومانداسى مەن ءبىزدىڭ جىگىتتەر بىرگە جاتتىعۋ جاساپ، ءوزارا سپارينگتىك دوستىق كەزدەسۋ وتكىزدى. رەسمي جارىس بولماعان سوڭ، «ۇتىلىپ قالامىن-اۋ» دەپ ابىرجىمايسىڭ. سول كەزدە ءبىزدىڭ جىگىتتەر ولارمەن جاقسى بوكستاستى، كۋبالىقتاردى دا ۇرۋعا بولاتىنىن ءبىلدى. سودان كەيىن بولعان جارىستا ءبىزدىڭ جىگىتتەر ولاردى بەت قاراتپاي ۇردى عوي. الەمدىك چەمپيوناتتا كۋبالىقتارمەن بەس رەت شارشى الاڭدا كەزدەسىپ، سونىڭ تورتەۋىندە ءبىزدىڭ جىگىتتەر جەڭدى. ەڭ باستىسى، بوكسشىلارىمىزدىڭ بويىندا كۇش- قۇدىرەت، رۋح پايدا بولدى. كۋبالىقتاردىڭ تابيعي قۇرىلىمدارى بوكسقا جاقىنداۋ، جىلدام قيمىلدايدى، گەنەتيكالىق- فيزيكالىق ەرەكشەلىگى بار، قولدارى ۇزىناۋ، دەنە ءبىتىمى جىڭىشكەلەۋ بولىپ كەلەدى.
- ولار ءارى ءتوزىمدى عوي؟
- بوكسشىنىڭ توزىمدىلىگى تابيعي قابىلەتى مەن جاتتىعۋ جاساۋىنا بايلانىستى. قاجىماي، تالماي شۇعىلدانعاندار جەڭىسكە جەتپەي قويمايدى. مىسالى، جيىرما جاسىندا وليمپيادا جەڭىمپازى بولعان بەكزات ءساتتارحانوۆ تۇركىستاننىڭ تازا قازاعى. كەيىن سۇراستىرىپ بىلگەنىمدە، ول تاڭەرتەڭ ەكى اياعىنا جارتى كيلو، ءبىر كيلو سالماقتى بايلاپ الىپ جۇگىرەدى ەكەن. مەن ونىڭ سيدنەيدەگى امەريكالىق ريكاردو حۋارەسپەن بولعان فينالدىق كەزدەسۋىن كوردىم. الەم چەمپيونى دەگەن اتاعى بار حۋارەستى شارشى الاڭدا بەكزات تىپىر ەتكىزبەي قويدى. ا ق ش بوكسشىسى سوققىسىن تيگىزە الماي ارماندا كەتتى. كەيىن ماراپاتتاۋ راسىمىندە ول ەكىنشى ورىندا تۇرىپ، «نەگە بۇلاي بولدى؟» دەپ ءوز- وزىنە ىزالانىپ، كوزىنەن جاس سورعالاپ تۇردى.
ال بەكزاتتىڭ مۇمكىندىگى مول ەدى، تاعدىردىڭ جازۋى سولاي بولعان شىعار، عۇمىرى قىسقا بولدى. ءوزى «مەن اماندىق بولسا، ەلىمە ءۇش مارتە وليمپيادا چەمپيونىن سىيلايمىن» دەپ ايتىپ ەدى.
ءالى ەسىمدە، اتلانتا وليمپياداسىندا ۆاسيليي جيروۆ شيرەك فينالدا-اۋ دەيمىن يتاليالىق بوكسشىمەن شىقتى. يتاليا جىگىتى ءوزىن-ءوزى كوتەرمەلەپ، قارسىلاسىنا ايبات شەگىپ، ءبىر ورىندا جەر تەپكىلەپ، «جەڭىس مەنىكى!» دەپ تۇردى. ءبىرىنشى راۋندتا جيروۆ ۇتىلدى. 150 دەي قازاقستاندىق جانكۇيەرلەر «قازاقستان، باس العا!» دەپ ايقايلاپ جاتىرمىز. امەريكا حالقى مادەنيەتتى جانە قىزۋقاندى بولىپ كەلەدى. ولار دا ءبىزدى قولداپ، «باس العا» دەگەنىمىزدى «قازاقستان، ۆاسيا!» دەپ ۇعىنىپ، ولار دا ەكىنشى راۋندتا بىزگە قوسىلا شۋلاپ كەتتى. ۆاسيليي ەكىنشى راۋندتا كۇش الدى دا، قارسىلاسىمەن تەڭ ءتۇستى، ال ءۇشىنشى راۋندتا تاس- تالقان ەتىپ جەڭدى. ويتكەنى ءۇشىنشى راۋندتا بۇكىل زال «قازاقستان، ۆاسيا!» دەپ ۇرانداپ بىزگە قوسىلدى. جانكۇيەرلەردىڭ ۆاسيلييگە كۇش بەرگەنى ونىڭ جەڭىسكە جەتۋىنە وڭ ىقپال ەتتى. ەڭ باستىسى، ءۇشىنشى راۋندتا ءبىزدىڭ بوكسشىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى.
- «استانا ارلاندارى» كلۋبىنا سەرىك ساپيەۆ باسشىلىققا كەلگەن سوڭ، جاقسى ءبىر باستاما قولعا الىندى. بۇرىن كەزدەسۋلەر تەك استانا مەن الماتىدا وتەتىن بولسا، بيىل قاراعاندى، شىمكەنت قالالارىندا بولدى. بۇل باستامانى ءسىز دە قولدايسىز با؟
- مۇنىڭ ءتيىمدى جاعى وتە كوپ. بىرىنشىدەن، وڭىردەگى تۇرعىنداردىڭ بوكسقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى. ەكىنشىدەن، سول جەردەگى جاس بوكسشىلار ءتالىم-تاربيە الادى. جالپى، قانداي يگىلىكتى شارا دا ءبىر جەردە ءوتىپ، كەلەسى جەردە بولماسا، «بارلىق جاقسى دۇنيە استانا مەن الماتىدا وتەدى» دەگەندەي ۇعىم پايدا بولىپ، ادامداردىڭ وكپە-رەنىشتەرىن تۋعىزادى. قازىر يگىلىكتەردى ءوڭىر تۇرعىندارى دا كورىپ جاتىر. جەرگىلىكتى ۇيىمداستىرۋشىلار دا تاجىريبە جيناقتايدى، كەيىن حالىقارالىق جارىستاردى وتكىزۋگە بەيىمدەلىپ قالادى. «استانا ارلاندارىنىڭ» قاراعاندى قالاسىنداعى كەزدەسۋى جوعارى دەڭگەيدە وتكەنىن ەستىدىك. سول سەكىلدى شىمكەنتتە دە تاماشا ءوتىپتى. ويتكەنى وڭتۇستىكتىڭ تۇرعىندارى سپورتتىڭ ەكى ءتۇرىن: بوكس پەن فۋتبولدى جوعارى باعالايدى، وسى ەكەۋىنە قىزىعۋشىلىقتارى زور. سونىمەن قاتار شىمكەنت تۇرعىندارى بوكستىڭ «الىپپەسىن» جاقسى بىلەدى. رينگتە بوكستاسىپ جاتقان ءوز سپورتشىسىنا قاي كەزدە قانداي دەمەۋ بەرۋ كەرەكتىگىن بىلەدى. ول جەردە ونەر كورسەتىپ جاتقان ساڭلاعىمىزعا قوسىمشا كۇش قوسىلىپ تۇرعانداي بولادى. حالىق قولداپ جاتقاندا، ونىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلادى.
- وسىنداي ءۇردىستى وزگە وڭىرلەردە دە جالعاستىرسا، دۇرىس بولماي ما؟ مىسالى، ورال نە سەمەي قالالارىندا بوكس كەشىن وتكىزسە، قانداي عانيبەت؟
- دۇرىس ايتاسىڭ. اقتاۋعا دا الىپ بارىپ وتكىزۋگە بولادى. شىنىن ايتۋ كەرەك، ماڭعىستاۋ وڭىرىندە بوكس قارقىندى دامىپ كەلە جاتىر. ونىڭ ۇستىنە «استانا ارلاندارىنىڭ» باس باپكەرى مارات جاقييەۆ سول باتىس ءوڭىرىنىڭ ازاماتى. سونىمەن بىرگە بوكس دامىعان ايماقتارمەن قاتار وسى سالا كەشەۋىلدەپ قالعان وبلىستارعا الىپ بارىپ، تۇرعىندار مەن جاس جەتكىنشەكتەرگە «استانا ارلاندارىنىڭ» ونەرىن كورسەتسە، تىپتەن جاقسى. ءوزىڭىز ايتقان وڭىرلەرگە، سونداي-اق سولتۇستىك قازاقستاندا كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلسا، ونىڭ دا ناتيجەسى بولارى ءسوزسىز.
قاي جەردە سپورتتىڭ ءبىر تۇرىنە باسا نازار اۋدارىلسا، سول وڭىردەن دارىندى جاستار ءوسىپ شىعادى. مىسالى، 75 كەلى سالماقتا ونەر كورسەتەتىن جانىبەك ءالىمحان ۇلى الماتى وبلىسىنىڭ شالعاي اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. مەنىڭ ەستۋىمشە، بەلگىلى كاسىپكەر باۋىرجان وسپانوۆ اۋىل بالالارى ءۇشىن بوكسپەن اينالىسۋعا بارلىق جاعدايدى جاساپ، جىلاندى اۋىلىنان سپورت مەكتەبىن اشقان ەكەن. مىنە، سول مەكتەپتىڭ تۇلەگى جانىبەك بوكستان الەم چەمپيوناتىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
- بۇرىنعى باتىرلار ەلدى نايزامەن، قىلىشپەن قورعايتىن بولسا، بۇگىنگى وركەنيەتتى زاماندا باتىرلارىمىز سپورتتىق جارىستاردا جەڭىسكە قول جەتكىزىپ، ەلدىڭ مەرەيىن اسىرىپ ءجۇر عوي. سوندىقتان سپورتشىلاردى قاۋىپ-قاتەردەن قورعاۋدىڭ ماڭىزى زور سياقتى؟
- ءارقايسىسىنا جەكە-جەكە كوزقاراس كەرەك. جيىرما جاسىندا ادام ءوزىن جىگىت سەزىنەدى، ءبىراق ول ءومىر تاجىريبەسى از ادام عوي. ول كەزدە جاستىق جالىنى لاپىلداپ تۇرادى. شامامەن 17-18 جاسىندا بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن سپورتشىلار ايقىندالا باستايدى. سول كەزدە ولاردىڭ باپكەرلەرى اۋىسىپ كەتەدى. جاڭا باپكەرمەن ءتۇسىنىسىپ كەتۋى قيىندىق تۋعىزادى. مىسالى، 11 جاسىنان باپتاعان ادام جاس سپورتشىعا ءوزىنىڭ بالاسىنداي قارايدى. شىن مانىندە، اكەلىك سەزىم پايدا بولادى. ويتكەنى قازاقتا «يىسىڭنەن اينالايىن» دەگەن ءسوز بار. كىشكەنتايىنان بىرگە جۇرگەن سوڭ، ءبىر- بىرىنە ءيىسى ءسىڭىپ قالادى. سول سەبەپتى باپكەرلەر اۋىسقان كەزدە، سپورتشىنىڭ جاڭا ورتاعا بەيىمدەلىپ كەتۋىنە ءمان بەرۋ كەرەك.
سپورتشىلارىمىزدى قورعاۋدا ساقتىق تا كەرەك، قامقورلىق تا قاجەت. ويدا جوق جەردە جاراقات الماۋىنا ءمان بەرۋىمىز كەرەك. قازاق «ءتىل بار، كوز بار، پالە-جالادان ساقتاسىن» دەپ بەكەر ايتپايدى. ءبىزدىڭ جاس كەزىمىزدە ءبىر وقيعا بولعان.
1958 -جىل بولۋى كەرەك، فۋتبولدان الەم چەمپيوناتىنا بارعالى تۇرعاندا 21 جاسار ك س ر و- نىڭ اتاقتى فۋتبولشىسى ەدۋارد سترەلتسوۆتى جىبەرمەي قويدى. جالا جابىلدى، اقىرى 12 جىلعا سوتتاپ جىبەردى. سول جولى الەمدىك دودادا پەلە جارق ەتىپ شىقتى، ول دا سولاي ونەر كورسەتەر ەدى، وكىنىشكە وراي تاعدىرى باسقا ارناعا بۇرىلىپ كەتتى.
بىرنەشە جىل اباقتىدا وتىرىپ شىققان سوڭ، فۋتبولدى قايتا جالعاستىردى. ك س ر و قۇراما كومانداسىندا وينادى. ءبىراق ونىڭ 21 دەن 28 جاسقا دەيىنگى جەمىستى ونەر كورسەتەتىن ماۋەلى كەزدەرىنىڭ ءبارى تۇرمەدە ءوتتى عوي. ونىڭ ويىنى ەرەكشە بولاتىن. بويىندا تابيعي دارىن بولدى. ول الاڭدا ويناپ جۇرگەندە سيقىرشى سياقتى ەدى. قارسىلاستىڭ قاقپاسىنا قاراي شابۋىل جاساپ كەلە جاتقاندا، ءوزىنىڭ ارىپتەسىنە اياعىنىڭ وكشەسىمەن پاس بەرەتىن ءادىسى بولدى. قارسى كوماندانىڭ قورعاۋشىلارى ونى بايقاپ ۇلگىرمەيدى، وزىمەن بىرگە جۇگىرىپ بارا جاتاتىن ەدى. سول كەزدە دوپ العان ارىپتەسى قاقپاعا گول سوعادى. ءوزى دە مەرگەندىگىمەن تانىلعان فۋتبولشى بولدى. ول 1990 - جىلى 53 جاسىندا قايتىس بولعان. جارقىلداپ تۇرعان كەزىندە، ونى وتقا سالىپ جىبەردى-اۋ دەگەن كۇدىك بار. جىگىتتەردى وسىنداي قاۋىپ-قاتەردەن ساقتاۋ كەرەك.
جەڭىمپاز بولىپ كەلگەندە، سپورتشىعا مەملەكەت، وبلىس تاراپىنان بارلىق جاعدايدى جاساپ، قىمبات سىيلىقتارمەن ماراپاتتاپ جاتامىز. الايدا، ول ونى كوتەرە الماي قالۋى مۇمكىن. قاي كەزدە دە سپورتشىنىڭ قاسىندا اقىلشى ادامى بولۋى قاجەت.
- راقمەت اڭگىمەڭىزگە.
