قازاقتار مەن نورۆەگيالىقتاردىڭ گەندىك تۋىستىعى انىقتالدى
بۇل تۋرالى بۇگىن ەلوردادا ەكسپەديتسيانىڭ عىلىمي مۇشەسى, Shejire DNA جوباسىنىڭ باسشىسى نۇرلان بايمۇحانوۆ ءمالىم ەتتى.
«ساپار بارىسىندا نورۆەگيانىڭ كونتينەنتالدى بولىگىندەگى حالقى مەن شپيتسبەرگەن ارالىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ گەنەتيكالىق ۇلگىلەرى الىنادى. سونىمەن قاتار نورۆەگيا حالقىنىڭ ءتۇپ- تامىرى زەرتتەلىپ، ولاردىڭ وزگە ۇلتتارمەن، سونىڭ ىشىندە قازاقتارمەن بايلانىسى انىقتالادى. جاقىندا عانا قازاقستانعا كەلىپ- كەتكەن نورۆەگيالىق عالىمدارمەن بىرگە وزدەرىنىڭ ارعى بابالارىن جانە گەنەولوگيالىق تامىرىن جەتىك بىلەتىن نورۆەگيالىق ازاماتتاردان گەن ۇلگىلەرى الىنادى. كەيىن ولار زەرتحاناعا جولدانىپ، زەرتتەۋدىڭ قورىتىندىلارىن شىعارۋ جۇمىستارى اتقارىلادى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، ءتۇرلى زاماناۋي عىلىمي ادىستەر ارقىلى نورۆەگيالىقتاردىڭ قانىنداعى وزگە ۇلتتارمەن تۋىستىعى تەكسەرىلەدى جانە بۇل مالىمەتتەر تاريحي دەرەككوزدەرمەن سايكەستىگى تەكسەرىلەدى. ەكسپەديتسيا قورىتىندىسى بويىنشا، الەمنىڭ تانىمال باسىلىمدارىندا «ەۋرازيانىڭ كوشى-قون پروتسەستەرى» تاقىرىبىمەن عىلىمي جۇمىس باسىلادى.
«بۇنىڭ الدىندا جاسالعان عىلىمي زەرتتەۋ بارىسىندا جۇزدەگەن قازاقتاردىڭ گەندەرىنە انىقتاما بەرىلدى. وندا، بىر قىزىعى، قازاقتاردىڭ سكانديناۆتارمەن تۋىستىعى انىقتالدى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ اتقانى بار، «ءبىز ازيات تا، ەۋروپالىق تا ەمەسپىز، ءبىز - ەۋرازيالىقتارمىز» دەپ.
بۇل - شىندىق. قازاقتا 53-55 پايىزعا شىعىس ازيا مەن سىبىر حالىقتارىنىڭ گەندەرى، 27-30 پايىزى - ەۋروپالىق گەندەر، سونىڭ ىشىندە سكانديناۆ قانى بار.
مىسالى، ءبىزدىڭ زەرتتەۋگە قاتىسقان تازا قازاقتان 23 پايىز سكانديناۆيالىق گەندەر انىقتالدى. نورۆەگيالىقتاردى زەرتتەۋ ارقىلى ءبىز ولاردىڭ قازاقتارمەن قانداي سەگمەنتتەرى بايلانىسىپ جاتقانىن انىقتاي الامىز»، - دەپ ءتۇيدى ءسوزىن ول.
ايتا كەتەيىك، شاڭعى ەكسپەديتسياسى بارنەودان - سولتۇستىك پوليۋسكە دەيىن بولادى دەپ جوسپارلانۋدا. توپ 31 - ناۋرىزعا دەيىن قىزۋ دايىندىق جاساپ، الماتىدان ماسكەۋگە، ماسكەۋدەن - نورۆەگيانىڭ وسلو قالاسىنا، ودان ءارى لونگييرگە اتتانادى. 3 - ساۋىرگە دەيىن ساياحاتتاۋشىلار ەكسپەديتسيانىڭ دايىندىعىن سىناپ، بازالىق لاگەردە جاتتىعىپ، شاتىر قۇرىپ، جابدىق سايمانداردى تەكسەرەدى. ال 4 - ساۋىردە لونگييردەن بارنەو مۇزدى اەرودرومىنا ۇشىپ بارىپ، سول جەردەن سولتۇستىك پوليۋسكە دەيىنگى شاڭعى ەكسپەديتسياسىن باستايدى.
بارنەودان پوليۋسكە دەيىن اراقاشىقتىق شامامەن 200 شاقىرىمدى قۇرايدى. ساپار 7-12 كۇنگە دەيىن سوزىلادى دەپ مەجەلەنۋدە. جول بارىسىندا ەكسپەديتسيا قاتىسۋشىلارى مۇزدىڭ جارىلعان جەرلەرىمەن، مۇز شوعىرلارىنان، ال مۇزداقتاردىڭ اراسىمەن وتكەندە ارنايى كيىممەن جنە ەكسپەديتسيالىق پوليار شانالارىمەن ءجۇزىپ وتپەك.
اۆتور: جاسۇلان جولدىبايەۆ
