استانادا «مىڭجىلدىقتار ساۋلەسى» اتتى كورمە اشىلادى
«ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۇراجايى ق ر تۇڭعىش پرەزيدەنتى مۋزەيىنىڭ تۇراقتى سەرىكتەسى بولىپ تابىلادى. ول قازاقستاننىڭ ورتا عاسىرلىق تاريحىنىڭ وزىندىك نىشانى تارىزدەس بولىپ كەلەتىن ارحەولوگيالىق جانە ساۋلەت ونەرى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ تۇتاس ءبىر كەشەنىن قۇرايدى. 1989-جىلى قورىق-مۇراجايدى اشۋعا كوپتەگەن جىلدار بويى عالىمداردىڭ بىرنەشە ۇرپاقتارىنىڭ سول ولكەنىڭ ارحەولوگياسى مەن ساۋلەت ونەرىن زەرتتەۋلەرى سەبەپ بولدى. ولاردىڭ ءىسىن قازىرگى ۋاقىتتىڭ زەرتتەۋشىلەرى جالعاستىرۋدا. ولاردىڭ كوبى 1996-جىلى مامىردا قۇرىلعان تۇركىستان ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسىنىڭ قۇرامىندا قىزمەت ەتەدى. ەكسپەديتسيا قىزمەتىنىڭ بىردەن ءبىر ناتيجەسى ول - تۇركىستان القابىنىڭ قالا مادەنيەتى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ارحەولوگيالىق كارتاسىنىڭ جاڭادان جاسالۋى بولدى. امۋداريا مەن سىرداريا وزەندەرىنىڭ ارالىعىندا ورنالاسقان تۇركىستان ءوڭىرى تۇركى وركەنيەتىنىڭ ەجەلگى وشاقتارىنىڭ ءبىرى. بۇعان دالەل جازبا دەرەكتەر مەن تۇركىستان جازيراسىندا جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر.
ارحەولوگتار قازىپ الىپ جاتقان قۇندى تاريحي ارتەفاكتىلەر جىل سايىن «ازىرەت سۇلتان» قورىق-مۇراجايىنىڭ قورلارىن تولىقتىرا تۇسۋدە. ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر مەن ارتەفاكتىلەردى زەرتتەۋ، كونسەرۆاتسيالاۋ جانە مۋزەي قۇندىلىعىنا اينالدىرۋ، مادەني مۇرانى ساقتاۋ مەن ناسيحاتتاۋ، قازاقستاننىڭ ارحەولوگيا مەن مۋزەيتانۋ عىلىمىنىڭ تاريحى، رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ ساباقتاستىعى - مىنە، كورمەگە ارقاۋ بولعان باستى تاقىرىپتار.
قورىق-مۋزەي قورلارىندا مەرزىمدەرى كولەمدى بولىپ كەلەتىن جادىگەرلەردىڭ ءتۇپ نۇسقالارى ساقتالعان. ەكسپوزيتسياعا قويىلعان شىراعدانداردىڭ ەڭ «بايىرعىسى» ب. ز. د. Ⅱمىڭ جىلدىقتى قامتيدى، ال ەڭ «كەيىنگىسى» ⅩⅨ عاسىرعا جاتادى. بۇل توپتامادا ماڭىزدى ورىندى ءامىر تەمىردىڭ بۇيرىعىمەن XIV عاسىردا ارنايى قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسى ءۇشىن شەبەر يزز اد-دين يبن تادج اد-دين يسفاحاني جاساعان شىراعداندار الادى. شىراعدانداردى اشەكەيلەپ تۇرعان امان-ساۋلىقتى تىلەيتىن بىرەگەي جازبالار (ەپيگرافيكا) اسا ماڭىزدى تاريحي قۇندىلىقتار بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار بۇگىندە ⅩⅣ عاسىرعا جاتاتىن ەكى شىراعدان تسيليندرلەرىنىڭ رەزەرۆۋارلارى سانكت-پەتەربۋرگتەگى ەرميتاجدا جانە ءبىر شىراعداننىڭ تومەنگى جانە ورتا بولىكتەرى پاريجدەگى لۋۆر مۋزەيىندە ساقتاۋلى.
كورمە اركەزەڭدى قامتيتىن ارحەولوگيالىق ارتەفاكتىلەر كەشەنى - شىراعداندار ارقىلى كەلۋشىلەردى ولكەنىڭ وركەنيەتتىك تاريحىنا ۇڭىلدىرەدى. شىراعدان جاساۋ ونەرى دالا وركەنيەتىندە ەجەلگى داۋىردەن باستالادى. العاشقى كەزەڭدە شەبەرلەر شىراقتاردى كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى بۇيىم رەتىندە جاساعان.
ەكسپوزيتسيادا كوپشىلىك قاۋىمنىڭ نازارىنا عىلىمي زەرتتەۋدىڭ ارحەولوگيالىق كەزەڭىنەن باستاپ مۋزەيتانۋ كەزەڭىنەن وتكەن 60 استام ارحەولوگيالىق جانە ەتنوگرافيالىق ارتەفاكتىلەر قويىلادى. كەشەندە ءار داۋىرگە جاتاتىن بىرەگەي شىراعىداندار ۇلگىلەرى؛ وتتى وشۋدەن ساقتاعان كىرپىشتەر؛ دالالىق زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرى؛ عىلىمي مۇلىكتەۋ مەن رەكونسترۋكتسيالاردىڭ مالىمەتتەرى قويىلعان.
استانا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني ورتالىعى - ۇلى تۇركىستاننىڭ كوپ قىرلى مۇراسىنىڭ ءبىر بولىگىمەن جاقىنىراق تانىسا الادى.
«مىڭجىلدىقتار ساۋلەسى» كورمەسى 2015-جىلدىڭ 13- ساۋىرىنە دەيىن جالعاسادى.
