پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) پاك جۇبايلارى جايىندا بىلەسىز بە؟
وسى كۇنگە دەيىن اللانىڭ قاسيەتتى سوزدەرى - قۇراندى، پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) سارا جولى - سۇننەتتى، ساحابالاردان (اللا ولاردان رازى بولسىن) جەتكەن حاديستەردى، عيبراتقا تولى ءتۇرلى حيسسا- اڭگىمەلەردى وقىپ، وزىمىزشە ءدىني مالىمەتتەرمەن رۋحاني بايلىعىمىزدى ازىقتاندىرۋعا كۇش جۇمساپ جۇرگەن جايىمىز بار.
دەسەك تە، سول ەستىپ جۇرگەن ۋاعىز- ناسيحاتتاردا، وقىپ جۇرگەن ءدىني گازەت- جۋرنالداردا مۇميندەردىڭ انالارى بولىپ ەسەپتەلەتىن پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) جۇبايلارى جايىندا مالىمەتتەردى از كەزدەستىرەتىنىمىز راس.
بۇگىنگە دەيىن باتىس ەلدەرىنىڭ كەيبىر شىعىستانۋشىلارى پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) كوپ ايەلمەن نەكەلەسكەنىن قاتتى سىنعا الىپ، ءارتۇرلى ۋاجدەرىن بىلدىرۋدە. سوراقىسى سول، ولاردىڭ پىكىرلەرى ەشبىر دالەلى جوق جاڭساق ويلارى عانا.
حاديستەردە، يسلام تاريحى كىتاپتارىندا پايعامبارىمىزدىڭ جۇبايلارىنىڭ سانى ون ءبىر بولدى دەپ بەرىلگەن. پايعامبارىمىزدى كىنالاعان باتىس شىعىستانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، مۇحاممەد (ﷺ) ايەلدەرگە اۋەسقوي بولعان سەبەپتى ون بىرىنە نەكەلەسكەن. اللا ساقتاسىن.
باتىس شىعىستانۋشىلارى وسىنداي سوزدەرىمەن مۇسىلمانداردى ءوز دىنىنەن اداستىرۋ ماقساتىندا ءارتۇرلى تاسىلدەردى قولدانۋعا دايىن تۇردى.
نەگىزىندە، پايعامبارىمىز مۇحاممەد (ﷺ) ون ءبىر ايەلگە نەكەلەسۋىندە جەكە- جەكە ءوز الدىنا سەبەپتەردىڭ بولعانىن ءبىز جاقسى بىلەمىز.
راسىندا پايعامبارىمىزدىڭ ون ءبىر جۇبايى بولدى ما؟ ولارعا نەكەلەسۋدىڭ سەبەبى شاحۋاتتىق سەزىمدەر مە ەدى؟ ون ءبىر ايەلمەن ءبىر ۋاقىتتا نەكەلستى مە؟ مۇميندەردىڭ پاك انالارى كىمدەر بولدى؟ اللانىڭ جاردەمىمەن وسى جانە باسقا دا سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ قىسقاشا شولۋ جاساپ شىقساق دەگەن نيەتتەمىز.
اللا ەلشىسىنىڭ جۇبايلارىمەن نەكەلەسۋىن 1-كەزەڭ: (25-50 جاس شاعىندا) جانە 2-كەزەڭ: (50-60 جاس ارالىعىندا) دەپ ەكىگە ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى.
الدىمەن 1-كەزەڭگە توقتالايىق: (25-50 جاس شاعىندا)
1) حۋايليد قىزى حاديجا (اللا ودان رازى بولسىن)
حاديجا انامىز تەكتى تايپادان شىققان باي-داۋلەتتى حۋايليدتىڭ قىزى. قىرىق جاسىنا دەيىن تۇرمىستا بولعان. اجىراسقان، الدىڭعى كۇيەۋىنەن ەسەيگەن ۇل- قىزدارى بار ەدى. سول ۋاقىتتا ول مەككەدەگى مۇحاممەد پايعامبارىمىز جايىندا ەستيدى. بار جوعى جيىرما بەس جاسقا كەلگەن مۇحاممەدكە (ﷺ) ول كەزدە پايعامبارلىق ءالى كەلمەگەن ەدى. «اقىلدى، پاراساتتى، ۇرلامايتىن، الدامايتىن، وتىرىك ايتپايتىن، اماناتتى ورىندايتىن، جاقسى قاسيەتتەرگە يە قاراپايىم مۇحاممەد (ﷺ) بار ەكەن» - دەگەن حالىق ءسوزى حاديجانىڭ قۇلاعىنا دا جەتەدى.
باي- داۋلەتتى ءحۋاليدتىڭ قىزى حاديجا اجىراسقانىن بىلگەن مەككە تۇرعىندارىنىڭ بويداق ەركەكتەرى حاديجاعا ءسوز سالۋعا كەلەدى. سوعان قاراماستان حاديجا انامىز مۇحاممەدپەن تۇرمىس قۇرۋعا نيەت ەتەدى. مۇحاممەدتىڭ (ﷺ) ايتتىرۋشىسى (ءۋاليى) ءابۋ تاليب كوكەسى بولاتىن.
اعىلشىن شىعىستانۋشىسى لورا حەلين سوبريدج پايعامبارىمىز مۇحاممەدكە (ﷺ) كىنا تاقتى. ونىڭ ايتۋىنشا، پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) حاديجا انامىزعا ۇيلەنۋدەگى ماقساتى، ءوزىنىڭ ءناپسى قالاۋلارىن، شاحۋاتتارىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن دەسە، كەيبىر شىعىستانۋشىلار: «مۇحاممەد حاديجانىڭ بايلىعىنا قىزىقتى» - دەگەن ارام ويلارىن ايتادى.
وسى ايتىلعان كىناراتتاردى بولەك- بولەك قاراستىرايىق.
بىرىنشىدەن، پايعامبارىمىز (ﷺ) جيىرما بەس جاسىنا دەيىن ەشكىممەن نەكەلەسپەگەن ءارى زيناقورلىقپەن اينالىسپاعان. اراب تۇبەگىندە يسلام ءدىنى پايدا بولۋدان بۇرىن، جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراسىندا زيناقورلىق كەڭىنەن تاراعان، ونىڭ ەشبىر ۇياتتىعى جوق بولىپ ەسەپتەلگەن. سونىمەن قاتار، جەرگىلىكتى تۇرعىندار 20-25 جاستان دا ەرتەرەك شاعىندا نەكەلەسۋدى ادەت- عۇرىپتارىنا اينالدىرعان.
لورا حەلين سوبريدج ايتقانداي پايعامبارىمىز (ﷺ) ءوز ءناپسى قالاۋلارىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن حاديجاعا نەكەلەسكەن دەگەن جاڭساق پىكىرىنە نازار اۋدارساق، تۇككە تۇرمايتىن قاتە ايتىلعان سوزدەر ەكەنىن بايقايمىز. ويتكەنى، ەگەر پايعامبارىمىز (ﷺ) ءناپسى قالاۋلارىن قاناعاتتاندىرۋدى كوزدەگەن بولسا، جيىرما بەس جاسىندا (سول ۋاقىتتاعى ارابتار ءۇشىن ۇلكەن جاس) قىرىق جاستاعى حاديجاعا ۇيلەنبەس ەدى.
ەكىنشىدەن، پايعامبارىمىز (ﷺ) وتە اماناتشىل، قيانات جاسامايتىن، قاراپايىم جانۇيادان شىققان، شىنشىل كىسى ەدى. ول ساۋدا- ساتتىقپەن اينالىسىپ ءناپاقاسىن تاۋىپ جۇرەتىن. ول كىسىنى حاديجاعا بايلىعىنا قىزىعىپ نەكەلەستى دەپ ايتۋىمىز ۇلكەن قاتەلىك. بىلە بىلسەك، جوعارىدا كەلتىرگەنىمىزدەي، حاديجا انامىز مۇحاممەدكە (ﷺ) نەكەلەسۋ ءۇشىن ءبىرىنشى بولىپ قىزىعۋشىلىق تانىتقانىن بايقايمىز.
مۇحاممەدكە (ﷺ) قىرىق جاسىندا پايعامبارلىق كەلگەندە، حاديجا انامىز ايەلدەر اراسىنان ءبىرىنشى بولىپ يسلام ءدىنىن قابىلدادى. ەكەۋى بىرگە 25 جىل جانۇيالىق عۇمىر كەشتى. پايعامبارىمىز جاسى 50 گە تولعاندا، حاديجا انامىزدىڭ جاسى 65 كە جەتىپ قايتىس بولعان. جيىرما بەس جىل بويى حاديجا انامىزبەن بىرگە تۇرعان پايعامبارىمىز باسقا ەشبىر ايەلمەن نەكەلەسپەگەن. حاديجا انامىز پايعامبارىمىزدان، يبراھيمنەن باسقا ۇل- قىزدارىن دۇنيەگە اكەلدى.
حاديجا انامىز (اللا ودان رازى بولسىن) ۇلى حيجرەتتەن ءۇش جىل بۇرىن مەككەدە قايتىس بولادى. حاديجا انامىز دۇنيەدەن وزعاننان كەيىن، پايعامبارىمىز (ﷺ) ونى ءجيى ەسكە الىپ، تۋىستارىمەن تۋىستىق قاتىناستى ۇزبەگەن. «ايەلدەردىڭ ەڭ قايىرلىسى يمران قىزى ءماريام (ءوز زامانىندا)، ايەلدەردىڭ ەڭ قايىرلىسى حۋايليد قىزى حاديجا (ءوز زامانىندا)». (بۇحاري، ءمۇسليم)
2-كەزەڭ كەزەڭگە كەلسەك: (50-60 جاس ارالىعى)
2. زاما قىزى ءساۋدا (اللا ودان رازى بولسىن)
زاما قىزى ءساۋدا اراب ايەلدەرىنىڭ اراسىنان يسلام ءدىنىن ەرتەرەك قابىلدادى. ءساۋدا انامىز امر ۇلى ساكراننىڭ ايەلى بولاتىن. مەككەدەگى مۇسىلماندارعا قىسىم كورسەتىلە باستاعاندا، ءبىر توپ مۇسىلماندار ءۇي- جايىن تاستاپ حاباش (قازىرگى ەفيوپيا) ەلىنە قونىس اۋدارادى. ول توپتىڭ ىشىندە امر ۇلى ساكران مەن ونىڭ جۇبايى زاما قىزى ءساۋدا دا بار ەدى.
ۋاقىت وتە، مەككەدەگى قىسىم باسىلعاننان سوڭ، حاباش ەلىنە قونىس اۋدارعاندار تۋعان ەلدەرىنە (مەككەگە) قايتا ورالا باستادى. قايتىپ كەلگەن توپتىڭ قاتارىندا ءساۋدا مەن ساكران دا بولدى. كوپ ۇزاماي ساكران قايتىس بولىپ، ءساۋدا بالا- شاعالارىمەن جەسىر قالادى.
ءبىراز قيىنشىلىققا تاپ بولعان 55 جاستاعى جەسىر قالعان ءساۋدا تۋرالى پايعامبارىمىز (ﷺ) حابار ەستيدى.
ءسويتىپ پايعامبارىمىز (ﷺ) حاديجا انامىز قايتىس بولعاننان كەيىن، زاما قىزى ءساۋداعا نەكەلەسەدى. قاراساق، پايعامبارىمىزدىڭ جاسى 50 دە، ءساۋدا انامىزدىڭ (اللا ودان رازى بولسىن) جاسى 55 تە. وسىدان كەيىن ءبىز قالايشا ايتا الامىز، پايعامبارىمىز ءساۋداعا شاحۋاتپەن (ءناپسى قالاۋىمەن) نەكەلەستى دەپ؟!
اللا ەلشىسىنىڭ زاما قىزى ءساۋداعا نەكەلەسۋىن ءوز الدىنا ءبولىپ قاراستىرساق.
بىرىنشىدەن، حاديجا انامىز دۇنيەدەن وزعاننان سوڭ، پايعامبارىمىزبەن قالعان بالا- شاعالارعا قارايتىن، تاربيەلەيتىن انا قاجەت بولدى.
ەكىنشىدەن، جەسىر قالعان ءساۋدانى ءوزىنىڭ قامقورلىعىنا الاتىن ەر كىسىلەردەن ەشكىمنىڭ تابىلماۋى.
ۇشىنشىدەن، ءساۋدا انامىز پايعامبارىمىزعا نەكەلەسكەننەن سوڭ، كەيىنىرەك ءساۋدانىڭ تايپاسىنداعى مۇشريكتەر يسلام دىنىنە جاپپاي ءوتىپ مۇسىلماندار سانىن كوبەيتتى.
3. ءابۋ باكر سىددىق قىزى ايشا (اللا ول ەكەۋىنەن رازى بولسىن)
اللا ەلشىسى (ﷺ) حيجرەتتەن 3 جىل بۇرىن ياعني پايعامبارلىعىنا ون جىل بولعاندا، ءوزىنىڭ دوسى ءارى يسلام ءدىنىن ءبىرىنشى قابىلداعان ءابۋ باكردىڭ قىزى ايشا انامىزعا مەككەدە نەكەلەسەدى.
الايدا ءۇش جىل بويى بولەك تۇرادى. ايشا انامىز ول كەزدە 6 جاستا عانا ەدى.
ايشا انامىز 9 جاسقا تولعان كەزدە پايعامبارىمىز (ﷺ) ونىمەن ءمادينا قالاسىندا ۇيلەنۋ تويىن جاسايدى. ايشا انامىز اللا ەلشىسىمەن (ﷺ) تەك توعىز جىل بىرگە بولدى. بىرگە وتكىزگەن باقىتتى توعىز جىلدان سوڭ، اللا ەلشىسى (ﷺ) 63 جاسىندا وسى دۇنيەدەن وتەدى.
وسىلايشا، اللا ەلشىسى ايشا انامىزدان باسقا، تۇرمىستا بولماعان ايەلدەردەن ەشكىمگە نەكەلەسپەگەن.
التى جاستاعى ايشاعا پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) نەكەلەسۋىنىڭ سەبەبى قۇمارلىق- شاحۋاتتا ەمەس. استە ولاي ەمەس. اللا ەلشىسىنىڭ مۇنداي قادامعا بارۋى، يسلام ءدىنىن ءبىرىنشى قابىلداعان ءابۋ باكر دوسىمەن تۋىستىق قارىم- قاتىناس ورناتىپ، ەكەۋارا ىنتىماقتاستىقتى ءارى قاراي كۇشەيتۋ كوزدەلگەن ەدى.
بىزگە جەتكەن حابارلار بويىنشا ايشا انامىز شاريعاتتى تولىق مەڭگەرىپ، عالىم، ءسوز شەبەرى، ءحاديستى كوپ ريۋايات ەتۋشى بولعان. ول 66 جاسىندا ءمادينا قالاسىندا دۇنيەدەن وزدى. پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) ايشا انامىزدان ەشبىر ۇل- قىزدارى بولمادى. الايدا ايشا انامىز، اپكەسىنىڭ بالاسىنىڭ ەسىمىمەن ابدۋللانىڭ اناسى دەپ اتالىپ كەتكەن ەكەن.
4. ومار قىزى حافسا (اللا ول ەكەۋىنەن رازى بولسىن)
حافسا انامىزدىڭ اكەسى، اللا ەلشىسى دۇنيەدەن وزعاننان كەيىنگى مۇسىلمانداردىڭ ەكىنشى ءحاليفى بولىپ تاعايىندالعان حاتتاب ۇلى ومار (اللا ودان رازى بولسىن). ومار قىزى حافسانىڭ العاش تۇرمىس قۇرعان كۇيەۋىنىڭ ەسىمى حۋزافا ۇلى ءۇنايس (اللا ودان رازى بولسىن) ەدى. كاپىرلەرگە قارسى بولعان بادردەگى قاسيەتتى سوعىستا جانىن سالىپ شايقاسقان ءۇنايس شاھيد بولدى.
كوپ ۇزاماي ءبىر توپ مۇسىلماندار ءمادينا قالاسىنا حيجرەت (قونىس اۋدارۋ) جاسايدى. بۇل توپتىڭ قاتارىندا جەسىر قالعان حافسا انامىز دا بولادى. حيجري جىل ساناۋى بويىنشا 3 - جىلى اللا ەلشىسى (ﷺ) ومارمەن (اللا ودان رازى بولسىن) تۋىستىق قاتىناس ورناتۋ ماقساتىندا ونىڭ قىزى حافسامەن نەكەلەسەدى. سول ۋاقىتتا پايعامبارىمىزدىڭ جاسى 55 كە تولعان-دى.
ءبىر كەزدەرى اللا ەلشىسى حافسانى تالاق ەتىپ، كەيىن اللادان ايان (ۋاحي) كەلۋمەن قايتادان ونىمەن وتباسى قۇرادى. اللا تاعالا پايعامبارىمىزعا: «حافسانى وزىڭە قايتار! (ونىمەن قايتا وتباسى قۇر) راسىندا ول (حافسا) ورازاسى مەن نامازىنا بەرىك، سونىمەن قاتار سەنىڭ ءجانناتاعى جۇبايىڭ»، - دەپ ايان بەرەدى.
ساحابالار مەن تابيعيندەردىڭ (اللا ولاردان رازى بولسىن) كوبىسى ومار قىزى حافسا انامىزدان كوپتەگەن حاديستەر ريۋايات ەتتى. مۇميندەردىڭ اناسى حافسا حيجري جىل ساناۋى بويىنشا 45-جىلى شاعبان ايىندا 60 جاسقا كەلىپ قايتىس بولادى.
5. ءابۋ ءۋمايا قىزى حيند (اللا ودان رازى بولسىن)
ونىڭ شىن ەسىمى حيند بولعانىمەن اراب جەرىندە، كەيىن بۇكىل مۇسىلماندار اراسىندا ۋممۋ ءسالاما (ءسالامانىڭ اناسى) ەسىمىمەن اتالىپ كەتتى. العاشقىدا ۋممۋ ءسالاما (اللا ودان رازى بولسىن) ابدۋل اساد ۇلى ابدۋللامەن نەكەدە بولعان. ابدۋل اساد ۇلى ابدۋللا پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) ءسۇت انا جاعىنان كوكەسى. ابدۋللا مەن ۋممۋ ءسالاما حاباش (ەفيوپيا) ەلىنە قونىس اۋدارعان مۇسىلمانداردىڭ ەڭ العاشقىلارى.
حيجري جىل ساناۋى بويىنشا 4- جىلى ابدۋل اساد ۇلى ابدۋللا دۇنيەدەن وزادى. ۋاقىت وتە ۋممۋ ءسالاما انامىزعا ءابۋ باكر (اللا ودان رازى بولسىن) ءسوز سالىپ كەلەدى. الايدا ۋممۋ ءسالاما قارسىلىعىن بىلدىرەدى. ءابۋ باكردەن كەيىن ومار (اللا ول ەكەۋىنەن رازى بولسىن) كەلىپ ۇيلەنۋگە ۇسىنىس تاستايدى. مۇميندەر اناسى ۋممۋ ءسالاما وعان دا كونبەيدى. ءسويتىپ اللا ەلشىسىنىڭ ءوزى كەلىپ نەكەلەسۋگە ۇسىنىس بىلدىرگەندە ۋممۋ ءسالاما كەلىسىمىن بەرەدى. سوسىن ۋممۋ ءسالاما بالاسىنان رۇقسات سۇراپ، اللا ەلشىسىمەن نەكەلەسەدى.
ۋممۋ ءسالاما سول ۋاقىتتا ايەلدەردىڭ ادەمىسى ەدى. ءابۋ ءۋمايا قىزى حيند حيجري جىل ساناۋى بويىنشا ەلۋ توعىزىنشى جىلىندا سەكسەن ءتورت جاسىندا دۇنيەدەن وزادى. تاريحتا ۋممۋ ءسالامانىڭ ۋحۋد شايقاسىندا مۇسىلمان اسكەرىنىڭ ارتىندا جانىن سالىپ جاردەمدەسىپ جۇرگەندىگى جايىندا حابارلار كەلتىرىلەدى. ونىڭ اقىل- زەيىنى وتكىر، پىكىرى ءتۇزۋ، باتىر- قايسارلىعى جايىنداعى اڭگىمەلەر مۇسىلماندار اراسىندا تەز تاراپ كەتتى.
اللا ەلشىسى ءسوز سالاتىن كىسىنى ۋممۋ ءسالاماعا جىبەرگەن كەزدە، ول (ۋممۋ ءسالاما) ءوزىنىڭ جاسى كەلىپ قارتايعانىن، اكەسىز قالعان بالا- شاعالى ەكەنىن، وتە قىزعانشاقتىعىن العا تارتادى. ۋممۋ ءسالامانىڭ ۋاجىنە اللا ەلشىسى (ﷺ) بىلاي دەپ جاۋاپ قايتارعان ەكەن: «اكەسىز قالعان بالا- شاعاڭدى باۋىرىما باسامىن، قىزعانشاقتىعىڭ بولسا، اللادان دۇعا ەتىپ ول قاسيەتىڭنەن ارىلتامىن، ال كارىلىگىڭ بولسا، وعان ءمان بەرمەي اق قوي» .
6. ءابۋ ءسۋفيان قىزى ءراملا (اللا ول ەكەۋىنەن رازى بولسىن)
ۋممۋ حابيبا (ءراملا) جاحش ۇلى ابدۋللاعا تۇرمىسقا شىعىپ، ونىمەن بىرگە حاباش ەلىنە ەكىنشى رەت حيجرەت ەتكەن توپپەن قونىس اۋداردى. وكىنىشكە وراي جاحش ۇلى ابدۋللا حاباش ەلىندە ناسارا (حريستيان) ءدىنىن قابىلداپ يسلامانان باس تارتتى. حاباش ەلىندە باسقا ناسارالىقتارمەن ءومىر كەشكەن ابدۋللا سول جەردە كوز جۇمادى.
ۋممۋ حابيبا (اللا ودان رازى بولسىن) بولسا، يسلام دىنىنە بەرىك بولادى. اللا ەلشىسى (ﷺ) ۋممۋ حابيباعا ءسوز سالىپ، 400 ديرحام ساداقا بەرىپ وعان نەكەلەسەدى. پايعامبارىمىزدىڭ (ﷺ) وعان ساداقا بەرىپ نەكەلەسكەنىنىڭ سەبەبى، ۋممۋ حابيبا ءوزىنىڭ قىزىمەن بىرگە بوتەن ەلدە (حاباش) جەسىر قالىپ، اقشاسىز قيىن جاعدايعا تاپ بولدىقتان.
نەكەلەسۋدەن بۇرىن اللا ەلشىسى (ﷺ) ۋممۋ حابيبانىڭ ءتۇر- سيپاتىن كورمەگەن، مىنەز- قۇلىعىن بىلمەگەن ەدى. پايعامبارىمىز (ﷺ) ۋممۋ حابيبا انامىز جايىندا ءبىر بىلگەنى، ونىڭ جالعىز قىزىمەن جەسىر قالىپ، قيىن جاعدايعا تۇسكەن، بوتەن ەلدە قالىپ قويعان مۇسىلمان ايەل ەكەن. حيجري كۇنتىزبەسى بويىنشا 5- جىلى نەكەلەسىپ، 7- جىلى ۋممۋ حابيبا انامىز مەككەگە قايتا ورالعان سوڭ عانا اللا ەلشىسى ونىمەن جانۇيا قۇرادى.
7. جاحش قىزى زەينەپ (اللا ودان رازى بولسىن)
زەينەپتىڭ اناسى - پايعامبارىمىزدىڭ تاتەسى ابدۋل مۇتتاليب قىزى ۋمايما. اللا ەلشىسى جاحش قىزى زەينەپتى اۋەلى ءوزىنىڭ اسىراپ العان بالاسى حاريسا ۇلى زايدكە نەكەلەستىردى. كەيىنىرەك اللا ەلشىسى مۇحاممەد (ﷺ) زەينەپكە ءوزى نەكەلەسىپ، ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ ونى تالاق (اجىراسۋ) ەتتى.
اللا ەلشىسىنىڭ (ﷺ) بىلاي ىستەۋىنىڭ سەبەبىنە كەلەيىك:
1) مۇسىلمانداردىڭ قولىنا تۇتقىنعا تۇسكەن ءزايدتى اللا ەلشىسى اسىراپ الادى. سول ۋاقىتتاردا، ارابتار نە باسقا ۇلتتار بولسىن تۇتقىنعا تۇسىرگەن ادامدى وزدەرىنە قۇل ەتىپ الاتىن. الايدا، اللا ەلشىسى (ﷺ) يسلام ءدىنىن قابىلداعان ارابتارعا، اللانىڭ جاراتقان پەندەلەرى ءبىر- ءبىرىنىڭ الدىندا تەڭ قۇقىقتى ەكەنىن، اق پەن قارانىڭ ايىرماشىلىعى جوقتىعىن ءتۇسىندىرىپ ءبىلدىرتۋ ءۇشىن، تۇتقىن ءزايدتى ازات ەتىپ ونى ءوزىنىڭ بالاسىنداي كورەدى. ونى ءوزىنىڭ تاتەسىنىڭ قىزى زەينەپكە (اللا ودان رازى بولسىن) ۇيلەندىرەدى.
2) يسلام ءدىنى كەلمەس بۇرىن، ارابتاردىڭ ادەت- عۇرىپتارى بويىنشا، ارابتار وزدەرىنىڭ اسىراپ العان بالاسىنىڭ نەمەسە وگەي بالاسىنىڭ ايەلىنە نەكەلەسە المايتىن. يسلامعا دەيىنگى ارابتاردا مۇنداي نەكەگە قاتاڭ تىيىم سالىنعان. الايدا، شاريعات بويىنشا اللا تاعالا تىيىم سالماعان. اللانىڭ بۇل ۇكىمىن مۇسىلماندار اراسىندا جايۋ ءۇشىن اللانىڭ ايانىمەن پايعامبارىمىز (ﷺ) زەينەپ انامىزعا نەكەلەسىپ وتباسى قۇرعان.
8. حۋزايما قىزى زەينەپ (اللا ودان رازى بولسىن)
زەينەپ انامىز پايعامبارىمىزعا (ﷺ) دەيىن حاريس ۇلى ۋبايدكە (اللا ودان رازى بولسىن) تۇرمىستا بولاتىن. مۇسىلمانداردىڭ كاپىرلەرگە قارسى بولعان ۇلى ءبادر شايقاسىندا ءۋبايد پايعامبارىمىزدى (ﷺ) قورعاپ جاتقاندا قازا تابادى.
قيىنشىلىققا تاپ بولعان جەسىر زەينەپكە قامقورلىق جاساۋ ماقساتىندا اللا ەلشىسى (ﷺ) وعان ۇيلەنەدى. ەكىنشىدەن، باسقا مۇسىلماندارعا ۇلگى بولۋ ءۇشىن. (شايقاسقا بارا جاتقان جاۋىنگەر، ارتىنان قالدىرىپ بارا جاتقان ايەلى، بالا- شاعالارى جەتىم قالىپ قويادى دەپ ۋايىمداماۋلارى ءۇشىن) . حۋزاما قىزى زەينەپ انامىز كۇيەۋىنىڭ قازاسىنان كەيىن 2-3 اي وتكەن سوڭ كوز جۇمادى.
9. حاريس قىزى ءمايمۋنا (اللا ودان رازى بولسىن)
ءمايمۋنا انامىز ءۋاليد ۇلى حاليد پەن يبن ابباس ۇلى ابدۋللانىڭ ناعاشى تاتەسى. اللا ەلشىسىمەن نەكەلەسكەندە ءمايمۋنانىڭ جاسى 60 قا تولعان ەدى. ەكەۋى تەك ەكى جىل بىرگە بولدى.
ونىڭ العاشقى كۇيەۋى امر ۇلى ماسعۇد، ەكىنشىسى ابۋ راحما، ەكەۋى دە قايتىس بولعان سوڭ، اللا ەلشىسى مۇحاممەدكە كۇيەۋگە شىعادى. اللا ەلشىسى (ﷺ) حايبار شايقاسى بىتكەن سوڭ، مەككەدە ۋمرا قاجىلىعىن جاساپ جۇرگەندە، ءمايمۋنا تۋرالى ەستىپ، وعان يبن ابباس (اللا ودان رازى بولسىن) ارقىلى ءسوز سالادى. پايعامبارىمىز ول كەزدە الپىس جاسقا كەلىپ قالعان بولاتىن. ەكەۋى بىرگە تەك 7-8 اي عانا تۇرىپ، ءمايمۋنا انامىز ەلۋ ءبىر جاسىندا دۇنيەدەن وتەدى.
اللا ەلشىسىنىڭ حاريس قىزى ءمايمۋنا انامىزعا نەكەلەسۋدەگى باستى ماقساتى، ءمايمۋنانىڭ تەگى ۇلكەن رۋلىق تايپادان شىققاندىعى. وسى نەكە ارقىلى، اللا ەلشىسى (ﷺ) ءمايمۋنا انامىزدىڭ تۋىس- جاقىندارىمەن ءبىر تابان جاقىنداسىپ، يسلام ءدىنىن قابىلداعانداردىڭ سانىن كوبەيتتى.
10. حاريس قىزى ءجۋايريا (اللا ودان رازى بولسىن)
ول سافۋان ۇلى ءمۋسافيعتىڭ ايەلى بولاتىن. مۋستالاق تايپاسىنىڭ كوسەمى سافۋان ۇلى مۋسافيع يسلام ءدىنىنىڭ ەڭ اشى دۇشپانى ەدى. مۇسىلماندار مەن مۋستالاق تايپاسى اراسىندا بولعان كەسكىلەسكەن شايقاستا ءجۋايريانىڭ كۇيەۋى ءولتىرىلىپ، ال ءوزى تۇتقىنعا تۇسەدى.
ءجۋايريا (اللا ودان رازى بولسىن) ايشا انامىزعا كەلىپ ءۋاجىن ايتادى. تۇتقىنعا تۇسپەس بۇرىن، الپاۋىت مۋستالاق تايپاسىنىڭ كوسەمى ءمۋسافيعتىڭ ايەلى بولعان ءجۋايريا مۇنداي قورلىققا شىداي المايدى. وسىلايشا ايشا انامىز پايعامبارىمىزعا (ﷺ) كەلىپ ءبىر شەشىم قابىلداۋىن سۇرايدى.
اللا ەلشىسى (ﷺ) ءجۋايريانى (اللا ودان رازى بولسىن) وزىنە شاقىرتىپ ۇسىنىس تاستايدى. نە تۇتقىندىق قۇن تولەپ ءوزىن بوساتۋ نەمەسە پايعامبار مۇحاممەدكە تۇرمىسقا شىعۋ. سوندا حاريس قىزى ءجۋايريا انامىز ەكىنشى تاڭداۋدى قابىلدايدى. بۇل شەشىم ارقىلى اللا ەلشىسى (ﷺ) يسلام ءدىنىنىڭ دۇشپانى بولعان ءجۋايريانىڭ تايپاسى مۋستالاقتى وزىنە قاراتىپ، مۇسىلماندار سانىن تاعى دا ارتتىرادى.
11. ءحۋيايا قىزى سافيا (اللا ودان رازى بولسىن)
ياھۋديلىك الپاۋىت تايپاسىنىڭ كوسەمى ءحۋيايانىڭ قىزى. حايبار سوعىسىندا مۇسىلماندار جەڭىسكە جەتەدى. سول سوعىستا سافيانىڭ كۇيەۋى كينانا قازا تاۋىپ، ءوزى تۇتقىنعا تۇسەدى. ءداحيا كالبي اللا ەلشىسىنە كەلىپ، وزىنە تۇتقىنداردىڭ اراسىنان قىزمەتشى ەتىپ الۋعا سافيانى بەرۋىن سۇرايدى.
اللا ەلشىسى (ﷺ) ءديحياعا سافيانى بەرەيىن دەپ جاتقاندا، مۇسىلمان اسكەرىنىڭ ءبىرى پايعامبارىمىزعا سافيانىڭ قۇرايزا مەن نادير الپاۋىت تايپالارىنىڭ كوسەمىنىڭ قىزى ەكەنىن ايتادى. اللا ەلشىسى سافياعا ۇسىنىس جاسايدى. نە تۇتقىندىق قۇن تولەپ ءوزىن بوساتۋ نەمەسە پايعامبار مۇحاممەدكە تۇرمىسقا شىعۋ. مۇسىلمانداردىڭ پاكتىگىن، وزىنە جاساعان ادەمى مامىلەلەرىن، ادالدىقتارىن كورگەن سافيا يسلام ءدىنىن قابىلداپ، پايعامبارىمىزعا نەكەلەسۋگە كەلىسەدى.
بۇل كەرەمەت نەكە، مۇسىلمانداردىڭ اشى دۇشپاندارى بولىپ سانالىپ كەلگەن ياھۋديلىك قۇرايزا مەن نادير تايپالارىنىڭ اراسىنان يسلام ءدىنىن قابىلداعاندار سانىنىڭ كوبەيۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى. سافيا انامىز مۇعاۋيا كەزەڭىندە رامازان ايىندا كوز جۇمدى. اللا تاعالا مۇميندەردىڭ انالارىنىڭ بارلىقتارىنان رازى بولعاي!
قاراپ تۇرساق، پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ ون ءبىر ايەلگە ۇيلەنۋىندەگى ءارقايسىنىڭ جەكە- جەكە ءوز الدىنا حيكمەتى، عيبراتى، ۇلگى- ونەگەسى بار ەكەنىن بايقايمىز. تەك يسلام ءدىنىن كورە المايتىندار، اللاعا قارسى شىعاتىندار، ەكىجۇزدىلەر، كاپىرلەر عانا اللا ەلشىسىنىڭ (ﷺ) ىستەگەن ءار ءىسىن سىنعا الىپ، ءارتۇرلى كۇيە جاعىپ كىر ىزدەيدى.
جالعىز اللاعا سىيىنىپ، مۇحاممەدتى (ﷺ) اللانىڭ ەلشىسى دەپ قابىلداپ، يسلام دىنىنە بەرىك بولعان شىنايى مۇميندەر عانا اللا ەلشىسىنىڭ ءاربىر ىستەگەن ىسىنە دۇرىس كوزىمەن قارايدى. اللانىڭ كالامى - قۇرانعا، پايعامبارىمىزدىڭ سارا جولى - سۇننەتكە ەش كۇمان كەلتىرمەيدى.
وسى جازىلعان ەڭبەكتە دۇرىس ايتىلماعان سوزدەر، قاتە كەلتىرىلگەن وقيعالار بولسا، جاراتقان اللانىڭ ءوزى كەشىرسىن.
ازىرلەگەن بەرىكبول جاناق
پايدالانعان ادەبيەتتەر:
1. «ساميرۋل ءمۇمينين» بەيرۋت ق.
2. «حريستيانين زاشيشاەت مۋحاممادا» كاير ق.
muftyat.kz
