بابالار ءسوزى: كورىپكەل بابا - ساۋرىق اتا
«بابالار ءسوزى» ايدارى نەگىزىنە «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا شىققان 100 تومدىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ جىر-تولعاۋلارى، قيسسا-داستاندار، ءسوز ۇستاعان شەشەندەر مەن بيلەرىمىزدەن قالعان ناقىلدار، تاريحي جادىگەرلەر الىندى. «قازاق حاندارى» ايدارىندا تاريحىمىزدا ەلىنە قورعان بولعان حانداردىڭ ءومىرى تۋرالى دەرەكتەر بەرىلەدى.
ال «ەجەلگى قالالار تاريحى» ايدارىنا قازاق دالاسىنداعى وركەنيەتتىڭ ورداسى بولعان كونە قالالاردىڭ تاريحى تۋرالى جازبالار جاريالانادى. «حالىق قازىناسى» ايدارى بويىنشا، قازاقستانداعى تاريحي، مادەني ەسكەرتكىشتەر، قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى، قولونەر، قارۋ-جاراقتارى تۋرالى ماعلۇماتتار بەرىلمەك. جوبا ماتەريالدارى قازاق تىلىندە (قازاقشا جانە توتە جازۋمەن) اگەنتتىك سايتىندا جاريالانىپ وتىرادى.
***
سامەتتىڭ ايىمبەت اتا ۇرپاقتارىنىڭ ءبىرى - ساۋرىق اتا كۇش-قايراتى كوپ، ءارى كورىپكەل اۋليە بولعان. ول 1930-جىلى جاسى سەكسەننەن اسقان شاعىندا قايتىس بولدى.
ساۋرىقتىڭ زور قايراتتىلىعىمەن قاتار، ءارۋاق قونعان، بولاشاقتى بولجاعىش كورىپكەلدىگى دە، اۋليە، تاۋىپشىلدىگى دە بولعان. ول ءار اپتانىڭ جۇما كۇندەرى قوڭىر قوبىزىن تارتىپ، ونى ءجايلاپ باستاپ، سوڭىنا قاراي داۋسىن سوزىپ، اڭىراتىپ جىلاعانداي ءۇن شىعارىپ، ءارۋاقتارىنىڭ اتىن قوسىپ ايتىپ وتىراتىن ادەتى بولىپتى.
ساۋرىقتىڭ تاۋىپتىك اۋليەلىك قاسيەتىنىڭ شاپاعاتى ەلىنىڭ قاجەتىنە مول ءتيىپتى. كەيدە جۇكتى ايەلدەر بوسانا الماي قينالاتىن مارتۋباستى دەرتى كەزدەرىندە ساۋرىقتى كومەككە شاقىرىپ، جاردەمىن الىپ وتىرعان. بارۋعا مۇمكىندىگى بولماعان جاعدايدا شاقىرا كەلگەن ادامنان ءجون-جوباسىن ايتىپ، ءوزىنىڭ قامشىسىن بەرىپ جىبەرەدى ەكەن.
ءبىر جولى كورشىلەس اۋىلدا جۇكتى ايەلدىڭ تولعاعى ۇزاققا سوزىلىپ، كوپ قينالىپتى. ءۇي يەلەرىنە اۋىلىنىڭ ەستاي دەگەن مولداسىن شاقىرتىپ جاردەمىن سۇرايدى. ءبىراق، ونىڭ ەشبىر كومەگى بولمادى. امالسىز اراقاشىقتىعى ءبىراز جەر بولسا دا، جەتەگىنە ات بەرىپ، ساۋرىققا كىسى جۇمسايدى. حاباردى ەستىسىمەن ساۋرىق جەدەل جۇرىسپەن كەلەدى دە، بىردەن ۇيگە كىرىپتى دە ەكى-ءۇش ادامنىڭ ورتاسىندا وتىرعان ەستاي مولدانىڭ جوتاسىنان قامشىمەن ەكى-ءۇش رەت تارتىپ-تارتىپ جىبەرگەندە، ول: «بيسسيميللا، بيس-سيميللا! وي ءارۋاعىڭنان اينالايىن، ساۋكەم، ساۋكەم!»، دەپ ەشبىر رەنىش بىلدىرمەپتى. تولعاتىپ جاتقان ايەلدىڭ تولعاعى جەڭىلدەنگەندەي كەيىپ بايقايدى. ساۋرىقتىڭ ەستاي مولدانى ۇرعان ىسىنە تاڭعالىسقان ادامداردىڭ سۇراعىنا ول:
«مارتۋباستى دەرت تولعاتىپ وتىرعان ايەلدەن شىعىپ، مىنا مولدانى باسا باستاعان ەكەن، ونى مەن ۇرىپ قۋىپ شىقتىم، پالە كەتتى، ەندى جاقسى بولادى»، - دەپتى دە وتىرعان ەر ادامدارمەن سىرتقا شىعىپتى. كوپ ۇزاماي ايەل امان-ەسەن بوسانىپ، ۇل تۋىپتى.
ءۇي يەسى قۋانىپ، سىي سىياپات جاساپتى.
