ن. نازاربايەۆتىڭ العاشقى ماحابباتىنىڭ تاريحى

قازىر ءبىر كەزدەگى ۋكراين بويجەتكەنى جاي عانا مەدبيكە. ال، قاراپايىم قازاق جىگىتى... قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆ.

ولار قالاي تانىستى؟

1994-جىلى ەدى. ۋكراينانىڭ دنەپرودزەرجينسك قالاسىنىڭ كوشەلەرى ءبىر ساتتە ابىر- سابىر بولدى. كوشە بويىمەن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كورتەجى كەلە جاتتى. نەگىزگى ايالدايتىن جەرى ءبىر كەزدەرى ءوزى تاۋ-كەن ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان 8№ كاسىپتىك تەحنيكالىق ۋچيليشە. پرەزيدەنت وسى جەردە وزىمەن بىرگە وقىعان سىنىپتاستارىمەن، مۇعالىمدەرىمەن كەزدەستى. ەلباسى جىگىتتىك ۇمىتىلماس شاعىن تەبىرەنىسپەن ەسكە الا وتىرىپ، ءبىراز اڭگىمەنىڭ تيەگىن اعىتتى: «وسى قالادا مەن ەكى دوسىمدى ۇيلەندىردىم. ال وزىمە تابا المادىم» دەدى ول. ازدان كەيىن «وسىندا مەن العاشقى ماحاببات سەزىمىن باستان وتكەردىم» دەدى. ليۋدميلا يۆانوۆنا وسى ءبىر اۋىز ءسوزدى راديودان ەستىگەن. ول بۇل كەزدەسۋگە ادەيى بارماعان بولاتىن. نۇرسۇلتاندى كورگەن كەزدە ەسىمنەن تانىپ قالارمىن دەپ ويلاعان. دەگەنمەن، ول پرەزيدەنتتىڭ «ماحاببات، قىزىق مول جىلداردى» ۇمىتپاعانىنا ريزا بولدى.

...نۋري ليۋداعا العاش رەت سپورت زالدا ۇشىراسىپ ەدى. ول كۇرەس سەكسياسىندا جاتتىعىپ جۇرگەن، ال بويجەتكەن كەلەسى زالدا، كوركەم گيمناستيكامەن شۇعىلداناتىن. ليۋدا تۋ سىرتىنان تەسىلە قاراپ تۇرعان وتتى قارا كوزدەردى تالاي مارتە بايقاعان. ول وزىنە ۇرلانا كوز تاستاپ جۇرگەن قازاق جىگىتىنىڭ ساباقتا ۇزدىك وقيتىنىن جانە كۋرستىڭ كومسورگى ەكەنىن جاقسى بىلەتىن.

- ءالى ەسىمدە، ءبىز قىزدارمەن بىرگە اكتى زالىندا كەزەكتى ءىش پىستىراتىن جينالىستا وتىرعانبىز، - دەيدى ليۋدميلا يۆانوۆنا «ايف» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا. - بايانداماشىلاردى تىڭداۋعا ەشكىمنىڭ قۇلقى جوق بولاتىن. ءبىر كەزدە مىنبەگە نۇرسۇلتان شىقتى. مەنى تاڭقالدىرعانى، ول ورىس تىلىندە وتە جاتتىق سويلەيتىن. ءاربىر ءسوزى كىدىرىسسىز، ەركىن شىعىپ جاتاتىن.

...بىردە كەزەكتى جاتتىعۋدان كەيىن بوزبالا بويجەتكەندى ءۇيىنىڭ الدىنان كۇتىپ الدى. بويجەتكەن قاتتى ۇيالعاندىقتان، كوشەنىڭ ارعى بەتىنە ءوتىپ، بوتەن پودەزگە كىرىپ بارا جاتتى. ءبىراق نۋري مۇنىڭ الدىنان شىقتى:

-بۇل سەنىڭ ءۇيىڭ ەمەس قوي؟

-ونى سەن قايدان بىلەسىڭ؟

-بىلەمىن. ءجۇر شىعارىپ سالايىن. كوشە قاراڭعى، كىم بىلەدى، بىرەۋ ءتيىسىپ جۇرەر... قوس جۇرەك ءبىر-بىرىمەن وسىلاي تابىسىپ ەدى.

* * *

ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ ليۋدانىڭ وكپەسى قابىنىپ، اۋرۋحاناعا ءتۇستى. توسەكتەن باسىن كوتەرگەن كۇيى تەرەزەگە كوز تاستاعان ول قارسى الدىنان نۇرسۇلتاندى كوردى. نۋري اۋرۋحانانىڭ تەرەزەسىنە ءۇڭىلىپ جاتىر ەكەن. ليۋدا ۇيالعاننان پەردەنىڭ تاساسىنا تىعىلا قالعانى. كورشى كەرەۋەتتە جاتقان ايەل بويجەتكەننىڭ بۇل قىلىعىن بايقاپ قالسا كەرەك، ول كۇلىمسىرەپ: « قىزىم-اۋ، سەن جۇرەكسىنىپ تۇرسىڭ با؟ ءبىر كورگەننەن بايقالىپ تۇر ەمەس پە، ول وتە جاقسى جىگىت» دەدى.

* * *

جازىلعاننان كەيىن ولار بىرگە العاش رەت تانگو بيلەدى:

-نۋري مەنىمەن وتە سىپايى قارىم-قاتىناس جاسادى. بيلەگەندە وزگە جىگىتتەر سياقتى دورەكىلىك كورسەتكەن جوق. ونىمەن بىرگە بولۋ مەنىڭ بويىما سەنىمدىلىك، الدەبىر قيماستىق سەزىم ۇيالاتتى، - دەپ ەسكە الادى ليۋدميلا يۆانوۆنا.

كەيىن ولار سول كەزدەگى بارلىق عاشىقتار سياقتى ءبىر-بىرىمەن سۋرەت الماستىرعان. ەندى ليۋدا ءنۋريدى ماماسىمەن تانىستىرۋى كەرەك بولاتىن.

-ول بۇل كەزدەسۋگە وتە قاتتى جۇرەكسىنىپ كەلدى. دالىزدە تۇرىپ اياق كيىمىن ۇزاق ۋاقىت شەشتى. اڭگىمە بارىسىندا ماماما جاقىندا ءوزىنىڭ وتانىنا ورالاتىنىن ايتتى. نۇرسۇلتان بۇدان كەيىن داستارحاننىڭ اس جاۋلىعىن قولىمەن ءتۇتىپ وتىرىپ، بىردەمەنى ايتا الماي كوپ وتىردى. ءبىراق، ايتا المادى... ونىڭ نە ايتپاق بولعانىن بىرنەشە كۇننەن كەيىن ءبىلدىم. ونى جەتكىزگەن ءوزىمنىڭ قۇربىم ەدى. ول قۇلاعىما بىلاي دەپ سىبىرلادى: «مەنى نۇرسۇلتان جىبەردى. ماعان كۇيەۋگە شىقسىن دەپ سالەم ايتتى. بىرگە قازاقستانعا كەتەمىز دەيدى. جاۋابىن كۇتىپ وتىر».

«اقىماقتىق بولعان ەكەن»

ليۋدا ۇزاق ويلاندى. «مەن ۋچيليشەگە نۇرسۇلتاننان ءبىر جىلدان كەيىن كەلگەنمىن. الدىمەن وقۋىمدى ءبىتىرۋىم كەرەك. ونىڭ ۇستىنە 19 جاسىمدا مەن كۇيەۋگە شىعۋ تۋرالى ماسەلەنىڭ بايىبىنا بارعان جوقپىن. ول كەزدە ءتىپتى، ادامدارمەن قارىم-قاتىناس تا جاساي المايتىنمىن. ءبىز شەشەم ەكەۋمىز تاپ ءبىر تاقۋالارداي ءومىر سۇردىك. اكەم ءبىزدى تاستاپ كەتكەن. شەشەم كۇيەۋگە قايتا شىققان جوق. سوندىقتان نۋريدىڭ ۇسىنىسىنان باس تارتتىم... قازىر ويلانىپ وتىرسام، اقىماقتىق بولعان ەكەن».

ءبىراق نۇرسۇلتان ءۇمىتىن ۇزگەن جوق. ونىڭ قازاقستاننان جازعان حاتتارى ۇزبەي كەلىپ تۇردى. ال، ليۋدا ءومىردىڭ ءوز سوقپاعىمەن كەتە باردى. ۋچيليشەنى تىگىنشى ماماندىعى بويىنا ءبىتىرىپ، قالاداعى ەڭ جاقسى دەگەن اتەلەگە جۇمىسقا تۇردى. ءبىراق نەگە ەكەنى بەلىگىسىز، ديرەكتور جاس قىزدى ۇناتپادى. بۇكىل بريگادانىڭ كوزىنشە مۇنى اياۋسىز تىلدەپ تاستايتىن. ليۋدانىڭ كوز جاسىنا ەرىك بەرەتىن كۇندەرى كوبەيە باستادى.

بىردە ليۋدا كوز جاسىن كولدەتىپ، جۇمىستان كەلە جاتقان. قارسى الدىنان قىلشىلداعان جاپ-جاس لەيتەنانت شىعا كەلدى. ول كورگەن جەردەن بۇعان «بويجەتكەن، ماعان كۇيەۋگە شىق، مەن سەنى الىپ كەتەمىن» دەدى. اڭعال بويجەتكەن جاس جىگىتتى تاعدىردىڭ جىبەرگەن قۇتقارۋشىسى دەپ ءتۇسىندى.

ءيا، مۇنىسى مۇلدەم اقىماقتىق بولعان ەدى. ءبىر-بىرىنە سىر اشپاعان كۇيى ولار ز ا گ س-تەن ءبىر-اق شىقتى. ۇيلەنگەننەن كەيىن ول كۇيەۋىنىڭ جۇمىس بابىمەن استراحان وبلىسىنا اتتاندى. العاشقىدا بايقاماعان ەكەن، كۇيەۋى شاتاق قۇمار بولىپ شىقتى. ءتىپتى، مۇنى ساباپ تاستايتىن. ليۋدا جۇبايىنىڭ بۇل «ەركەلىگىنە» 5  جىل شىدادى. ودان كەيىن جاس قىزىن الىپ، ۇيىنە قايتىپ ورالدى. بۇل كەزدە ونىڭ جاسى 25 تە بولاتىن.

«بىردە مەن ءۇيدى جيناستىرىپ ءجۇرىپ ەسكى پورتفەلىمدى تاۋىپ الدىم. وندا نۇريدىڭ حاتتارى شىقتى. وتىرا قالىپ ەسكى حاتتاردى قايتا وقىپ شىقتىم. كوزىمە ىستىق جاس كەلدى. مەن العاشقى ماحابباتىمنىڭ قادىرىن بىلمەگەنىمە وكىندىم. الايدا نۇرسۇلتان مەنىڭ جۇرەگىمە عاجاپ ءبىر سەزىمنىڭ ءدانىن سەپكەن ەكەن، سول ءدان گۇلگە اينالدى. مەنىڭ ومىرگە قايتا ورالۋىما كۇش-قۋات بەردى».

ليۋدا نۇرسۇلتانمەن قايتا حات جازىسقان جوق. مۇنىڭ ەندى ءجونى جوق دەپ ۇقتى. تەك سىرتتاي نۇريدىڭ جاقسى ءبىر قىزعا جولىعىپ، باقىتتى بولۋىن تىلەپ قالا بەردى. ليۋدانىڭ ەندىگى ارمانى ەكىنشى مارتە ورتا ارناۋلى ءبىلىم الىپ، مەدبيكە بولۋ ەدى. ول بۇل ارمانىنا اقىرى قول جەتكىزدى.

بەس مينۋتتىق كەزدەسۋ

جيىرما جىل بويى ليۋدا نۇريدىڭ كەيىنگى تاعدىرىنان بەيحابار بولاتىن. كۇندەردىڭ كۇنىندە ول گازەتتەردەن ن. نازاربايەۆتىڭ قازاقستان ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بولعانى تۋرالى ماقالانى وقىدى. نۇريدىڭ جيىرما جىلدان كەيىنگى سۋرەتىن دە كوردى.

وداق تاراعان سوڭ نۇرسۇلتان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بولدى. 1994-جىلى ول دنەپرودزەرجينسكىگە كەلدى.

نۇرسۇلتاننىڭ راديودان العاشقى ماحابباتى تۋرالى ءتاتتى ءبىر ەستەلىگىنەن كەيىن ليۋدميلا يۆانوۆنا پرەزيدەنتكە حات جازۋ كەرەك دەپ شەشتى. نۇريدىڭ مەكەن جايىن بىلگەن جوق. كونۆەرتتىڭ سىرتىنا «قازاقستان، پرەزيدەنتكە» دەپ، قىسقا جازا سالدى. ارادا ءبىر اي وتكەن. تاڭەرتەڭ تەلەفون قوڭىراۋى شىلدىرلادى. تۇتقانى العان ليۋدا العاشقى ماحابباتىنىڭ داۋسىن بىردەن تانىدى...

-جاعدايىڭ قالاي، كىممەن تۇرىپ جاتىرسىڭ؟، - دەدى پرەزيدەنت.

ليۋدا:

- قىزىممەن جانە نەمەرەممەن، - دەپ جاۋاپ بەردى.

شىندىعىندا ليۋدا ەگدە تارتىپ قالعان كەزدە ءبىر ازاماتپەن كوڭىل جاراستىرعان بولاتىن. ءبىراق، بۇل ماحابباتتان گورى سىيلاستىعى باسىم وداق بولاتىن. سوندىقتان ليۋدا ونى ومىرلىك جۇبايىم دەپ ەسەپتەمەدى. ءتىپتى، ول سول كۇننەن باستاپ قىزىنىڭ ۇيىندە ءبىرجولاتا قالىپ قويدى. كۇيەۋىنە قايتىپ ورالعان جوق. ويتكەنى، نۇرسۇلتاندى الداعىسى كەلمەدى.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مەن ليۋدميلا يۆانوۆنانىڭ ۇزاق جىلداردان كەيىنگى جولىعىسۋى دنەپرودزەرجينسك قالاسىنىڭ مەرەيتويىندا بولدى. ليۋدانى ارنايى ادامدار كەلىپ، سالتاناتتى جيىنعا الىپ باردى. «ءبىزدىڭ اڭگىمەمىز بار-جوعى 5 مينۋتقا سوزىلدى. وسى قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە مەن نۇرسۇلتانعا ماعان دەگەن ماحابباتىنىڭ جاۋاپسىز بولماعانىن عانا ايتا الدىم. قازىر مەن جۇمىر جەردىڭ بەتىندە نۇرسۇلتاننىڭ بار ەكەنىن سەزىنەمىن. وسى سەزىم مەنى العا جەتەلەپ كەلەدى»، - دەيدى ليۋدميلا يۆانوۆنا.

ول ەلباسىدان ءبىر رەت قانا كومەك سۇراپتى. وندا دا نەمەرەسىنىڭ بۇيرەگىنە وپەراتسيا جاساۋ قاجەت بولىپ، دارىگەرلەردىڭ وعان اقشا كەرەكتىگىن ەسكەرتكەننەن كەيىن. امالى قۇرىعان ليۋدا ءوتىنىش ايتىپ، نۇرسۇلتانعا تەلەگرامما جىبەرگەن... ۇزاماي ماسەلە شەشىمىن تاۋىپتى.

ماريا پوزدنياكوۆا

oinet.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى