اسىلزات ارىستانبەك قىزىنىڭ ولەڭدەرى
اۋليەدەن كەم تۇسپەيتىن دەرەگى،
كەشىر، قۇداي،
سەنەن كەيىن ادامزات
ايەلدەرگە تابىنادى سەبەبى.
كۇدىگىڭدى كۇلكىسىمەن كۇرەيدى،
سايتان ەكەش سايتانداردىڭ ءوزى دە،
ايەلدەردىڭ ساناسىنا تۇنەيدى.
ۇسىن وعان ءتورىڭدى!
تىرناعىڭا تاتىرماساڭ، سول ايەل،
تىرناعىمەن قازىپ بەرەر كورىڭدى.
ايەلدەردىڭ اياعىنا باس ۇرىپ،
ءور كەۋدەلى پاتشالاردىڭ ءوزى دە،
ءولىپ كەتكەن
بۇرىمىنا اسىلىپ.
جۇرگەن جەرىن جىبەرەتىن ورتەپ تىم،
تالاي ايەل كىرپىكتەرىن جەبە عىپ،
قابىرعاسىن سوككەن تالاي ەركەكتىڭ.
اداس ەستەن!
سول ما ساعان كەرەگى؟!
ەرىنىڭنەن ءسۇيىپ تۇرىپ ول سەنىڭ،
ەل- جۇرتىڭدى جاۋلاپ الا بەرەدى.
تۇڭعيىعى باتقان سايىن تەرەڭدەر،
سوعىستى دا ورشىتەتىن ايەلدەر،
ساياساتتى جاسايتىن دا ايەلدەر!
اۋەيى قىپ، وت قۇشتىرار گۇل دەمى،
الەم سىرىن ۇعۋ قيىن جالعاندا،
ايەل جانى ودان بەتەر كۇردەلى.
و، ولاردىڭ بولەك مۇلدەم الەمى،
شەتتەرىنەن شەكەر، جالىن، ادەمى!
كەشىر، قۇداي،
سوندىقتان دا ەركەكتەر،
ايەلدەرگە باعىنادى اۋەلى!
زار
ۇرتىم: بۇلتىڭ- بۇلتىڭ،
كۇلكىم: جىرتىڭ- جىرتىڭ.
ءتىلىم: ءتىلىم- ءتىلىم،
ءدىنىم: ىرىڭ- جىرىڭ.
كاسىبىم: قىلتىڭ- سىلتىڭ،
ءناپسىم: جىلتىڭ- جىلتىڭ.
قۇبىلام: بازار ماڭى،
بازارىم: قارىن قامى.
ۇلىم: مەڭ- زەڭ،
قىزىم: كەردەڭ.
ميىم: ماڭگۇرت،
ويىم: ولگەن.
وشاعىم: ويران،
وتباسىم: مايدان.
اقىلدان استى
الپىس ەكى ايلام.
اقشام: قۇنسىز،
باقشام: گۇلسىز.
حالىق: قاجىعان،
بيلىك: «ءمىنسىز».
باسپانام: جوق!
استانام: «توق» !
وزەگىم: ءورت،
جۇرەگىم: شوق!
جازعانىم: «جەسىر»،
كورگەنىم: كەسىر.
ءومىردىڭ مىناۋ
ايتامىن نەسىن؟!
ايەلدەن اقىن شىقپايدى
ايەلدەن اقىن شىقپايدى دەپ،
السىزدەر جىلاپ- سىقتايدى دەپ،
ەركەكتىڭ ىعىن ىقتايدى دەپ،
ولسە دە ورلىك جۇقپايدى دەپ،
جۇرسىڭدەر- اۋ،
كورەرسىڭدەر ءالى!
ايەل دەگەنىڭ اقىلشى ەكەن دەپ،
شەتىنەن ءبارى اقىن- شەشەن دەپ،
سەنىڭ ىعىڭدا جاتىپ وسەم دەپ،
ءبيبىنىڭ ءبارى باتىل ەكەن دەپ،
الدىمىزعا دا،
كەلەرسىڭدەر ءالى!
ايەلدىڭ ناعىز ءپىرى ەدىڭ- اۋ دەپ،
جۇلدىزدىڭ سەن دە ءبىرى ەدىڭ- اۋ دەپ،
قايراڭعا كەلىپ قايرىلدىق- اۋ دەپ،
اقىننان ناعىز ايرىلدىق- اۋ دەپ،
مەن ولگەندە
كومەرسىڭدەر ءالى!
كوز
ءۇش كوزىم بار، ءدىر ەتپە،
ەكى كوزىم ماڭدايدا، ءۇشىنشىسى - جۇرەكتە.
ەكى كوزىم كورە كوزگە الدايدى،
كەشىپ ءومىر ءماز ءانىن.
ءۇشىنشىسى كورگەنىنەن تانبايدى،
جۇرەك نەنى كورسە، سونى جازامىن.
ءيا، سولاي، ءۇش كوزى بار كىسىڭ مەن!
كەي ماڭدايدان ەكى كوزدىڭ ورنىنان،
ەكى بەزدى كورەمىن مەن ىسىنگەن.
كوز قۋانسا، كوڭىلىڭنىڭ جۋىلادى كىرى كەي.
كەيبىرەۋدىڭ ەكى كوزى - ەكى كور،
جۇتادى دا جىبەرەدى تىرىدەي.
كوز كورمەستى كورگەنىمەن جۇرەگى،
ۇندەمەيدى. قاقپان دەي مە قۇرۋلى.
كەيبىرەۋلەر جالعىز كوزبەن جۇرەدى،
ونىڭ ءوزى جۇمۋلى!
ءيا، ول دا جۇمۋلى، سوقىر قوعام سورىن- اي،
جالعىز كوزبەن قاراۋ قايدا جاھانعا،
قۇنانبايدىڭ قۇدىرەتى دارىماي.
باس بولعان سوڭ كوز بولۋى زاڭدىلىق،
اداميزات تابيعاتقا تەليىك،
ءبىراق مىناۋ باسسىز ەلدە قاڭعىرىپ،
كوزسىز باستار بارا جاتىر كوبەيىپ!
سابىر، سابىر، جۇرەك- كوزىم كەكتەنبە!
استافراللا!
ال مىنا ءبىر ادامنىڭ
باسى تۇگەل اۋىز بولىپ كەتكەن بە؟ !
ءتۇرى جوق قوي كىلەڭ كوزدەن ارلانار،
دۇنيەنىڭ شىندىعى مەن سۇمدىعىن،
اۋىزىمەن كورە مە ەكەن سوندا ولار؟
قۇبىجىقتاي باسقا بىتكەن قۇلقىنى،
كومەي تەكتى اڭىرايعان اۋىزعا،
كوزىلدىرىك كيگەنى دە كۇلكىلى.
ول اۋىزدىڭ ءىشى بوقتىق، سالاق ءتىل،
مىنا باستىڭ كوزى تۇگەل بولعانمەن،
ەكى كوزى ەكى جاققا قاراپ تۇر.
قايران قازاق، ءوزدى ءوزىن الداعان،
قۇلىنشاق قىز قاداپ اپتى كوزمونشاق،
كىمنىڭ كوزى تيەدى ەكەن سوندا وعان؟
كوزمونشاعى كۇننىڭ نۇرىن قارىعىر،
كوزسىز باستار كورىكتىنىڭ بارىنە،
كوڭىلدەس دەپ قارايدى عوي ءبارىبىر.
اينالامدا كىلەڭ سوقىر، قىرت- قاماۋ،
شاماسى:
ءبىرىن ءبىرى كوزگە شۇقىپ قۇرتقان- اۋ.
وسى شىعار كور- اقىردىڭ جەتكەنى،
ءوز ءوزىنىڭ كوزىن شۇقىپ، كوك كوز بەن
قىسىق كوزگە قۇل بولعانى نەتكەنى؟!
قاسىرەتتى، ادامزاتتىڭ سورى ناق،
اقيقاتتى كورگىڭ كەلسە، ەي، سوقىر،
جۇرەگىمدى بەرەر ەدىم ويىپ- اق!
وسى مەنىڭ كورگەنىم،
ەكى كوزدىڭ كورگەنى سول - داراقى،
ءوز كوزىمە ءوزىم سەنبەي، جۇرەگىممەن قارايمىن،
ال جۇرەكتىڭ كورگەنى - ودان وتكەن سوراقى!
كوزسىز ءومىر ءومىر دەيدى سايتانىم،
سايتانىڭدى ەندى قالاي جەڭەسىڭ.
يلانا الماي يللاھىمدى ايتامىن،
توبەمىزدەن كوز قاراپ تۇر دەگەسىن!
P. S. ال سىزدە كوز بار ما؟
**
ءاي، دەگەنمەن، بەسىنشى ءبىر ماۋسىم بار.. .
تىنىشتىقبەك.
بەسىنشى ماۋسىم
ءتورت- اق ماۋسىم، ءتورت مەزگىل، ءتورت قۇبىلا،
تالايىنا پەندەنىڭ شاق عۇمىر، ءا؟ !
ءبىر ماۋسىمنان كوشكەنشە ءبىر ماۋسىمعا،
باسىڭنان دا كوشەدى باق قۇبىلا.
باق كوشەدى، قونادى قايدا بارىپ،
اقىن وتىر الارىپ، ايعا نالىپ.
قۇلاگەر- قالامىنا ءمىنىپ الىپ،
قالىڭدىق ىزدەپ كەتتى بويداق ءارىپ.
اسپاندا الاقانىن جايعان اي- دى،
الايدا ول دا ءبىزدى ويلامايدى.
قالامىن جەتەكتەگەن ءارىپ- اقىن،
قاعازدىڭ اپپاق ءتانىن ايمالايدى.
تاعدىردىڭ ءتىسىن ساناپ كەتىلمەگەن،
كەلەدى اقىن توبىر، نوپىرمەنەن.
ەكى عاسىر ومىرگە بۇرىن كەلىپ،
ەلىنە جانى اشيدى جەتىلمەگەن.
ەس - ءبۇتىن، اقىل - امان، سانا - سەرگەك،
ءومىر ءوزى جۇزىڭە سالادى ورنەك.
بەسىنشى ءبىر ماۋسىمدى كۇتىپ اقىن،
بەيىتىنىڭ باسىندا قالا بەرمەك.
قىس وتەر كورپەلەرى قۇراقتانىپ،
كوكتەم كەلەر كوزىنەن شۋاق تامىپ.
جاز بەن كۇز، سونان كەيىن تۇرادى ىلعي،
تاعى دا ءبىر ماۋسىم بار سياقتانىپ.
ءتورت ماۋسىم جول تارتادى كەزەڭدەرگە،
تاعدىردىڭ تالقىسىنا توزەر مەن بە؟
بەۋ، اقىن، بۇ جاقتا ەمەس، باقي جاقتا،
بەسىنشى ماۋسىم بارىن سەزەم مەن دە.
ءجۇرسىن ەرمانشا
ەندىكتە، مەيلى، جەر- كوكتە،
ەرلىكتىڭ ءمانى - ەركەكتە.
جاتىپ- اق باتىر اتانار،
جايالىق پەنەن جورگەكتە.
ەركەكسىز قاراڭ كۇنىمىز،
ەركەكپەن عانا ءىرىمىز.
بورىكپەن قاعىپ الماسا،
باسىلماس ەدى جىنىمىز.
ءتۇسىنىپ، بابىن تاپپاساڭ،
تۇسەسىڭ سۋ مەن وتقا سان.
ەكى دۇنيەدە وڭبايسىڭ،
ەركەككە ەگەر جاقپاساڭ.
ۇعىنا بىلسەڭ، ۇرىسپاي،
جىگىتتىڭ جانى - تىنىش جاي.
ەشقاشان ەكى سويلەمەس،
ەركەكتىڭ ءتىلى قىلىشتاي.
سانىنا ەشكىم جەتپەگەن،
ەركەكتەر بىزدە كوپ دەمەن.
ايەلدە ەشبىر قادىر جوق،
ەركەكتەر ءسۇيىپ، وپپەگەن.
ەلىمنىڭ سولار ءوسىمى،
بازارى مەنەن نەسىبى.
ەركەكسىز ءۇيدىڭ بولمايدى،
ەسىگى مەنەن بەسىگى.
قاباعى مۇزداي قارىتار،
جانارى تۇزداي جانىتار.
ەڭسەڭدى سولار كوتەرەر،
ەلىڭدى سولار تانىتار.
باعىڭدى *بايلاپ* اشاسىڭ،
جۇپارىڭ سوعان شاشاسىڭ.
ايەلدىڭ كۇنى ەركەكپەن،
ەركەكتەر ماڭگى جاساسىن!
مىنەز
ادامزاتتىڭ تاۋسىلعان با قۇمارى،
بولعان ەمەس ءبىر مىنەزدە تۇراعى.
مەنىڭ ءوزىم بەتپاقتانىپ كەي كەزدە،
بەتتەن الىپ ۇرىسقىم كەپ تۇرادى.
ءار كۇنىمدى ءجۇرمىن مىنە پاراقتاپ،
دەيتىن انام «اياعىڭدى ساناپ باق» .
سالماقتىراق كورىنگەنمەن كەتەدى- اي،
قىزعانىشتىڭ قىزىل ءيتى جالاقتاپ.
تاپسام دەيمىن ءبىر باعىتتا تەك تۇراق،
تۇنىمەنەن مازامدى الار كوپ سۇراق.
تەگى قىمبات ولەڭ جازىپ جۇرسەم دە،
كەيدە ارزان وسەك ايتقىم كەپ تۇراد.
جۇرەم كەيدە كوشە كەزىپ سەندەلىپ،
تۇندە وتىرام ەستى سوزبەن «ەمدەلىپ».
اللا مەنى ادام قىلىپ جاراتسا،
ءومىر مىناۋ جىبەرىپتى پەندە قىپ.
اتاق قۋىپ سىيماي كەتەم ولكەگە،
دولداناتىن كەزدەرىم كوپ جەر تەبە.
اقىندىعىم الاماندا الدىرماس،
ايەلدىگىم - ول وزىنشە ءبىر توبە.
اسىلزات ارىستانبەك
adebiportal.kz
