ساۋالناما: ق ر پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا قاتىسۋعا ازاماتتاردىڭ قانشا پايىزى دايىن؟
استانا. قازاقپارات - MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى جانىنداعى «DEMOSCOPE» قوعامدىق پىكىرگە ەكسپرەسس-مونيتورينگ جۇرگىزۋ بيۋروسى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ اراسىندا «قازاقستاندا مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ وتكىزىلۋى» تاقىرىبىندا ساۋالناما جۇرگىزدى، - دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz ءتىلشىسى.
ساۋالناماعا استانا، الماتى قالالارىنان جانە قازاقستاننىڭ 14 وبلىس ورتالىعىنان 18 جاستان اسقان 2081 ادام قاتىستى. ولاردىڭ 68 پايىزى - ايەلدەر جانە 32پايىزى - ەر ازاماتتار. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، سۇراق قويۋ ءادىسى - تەلەفون ارقىلى جۇرگىزىلگەن سۇحبات جانە ونلاين-ساۋالناما. ساۋالناما 2015-جىلى 16-20- اقپان ارالىعىندا جۇرگىزىلىپتى. «رەسپوندەنتتەردىڭ 82 پايىزى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزىلەتىن پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسۋعا دايىن ەكەنىن ايتىپ، جاۋاپ بەردى. 11 پايىزى سايلاۋعا قاتىسپايتىنىن ايتسا، 7 پايىزى ناقتى شەشىمدەرىمەن بولىسە المادى»، - دەلىنگەن باسپا ءسوز حابارلاماسىندا.
ەكسپرەسس- مونيتورينگ جۇرگىزۋ بيۋروسىنىڭ وكىلدەرى ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 57 پايىزى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسىندە ۇسىنىلعان پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ يدەياسىن قولدايتىنىن ايتادى. داۋىس بەرۋشىلەر سوڭعى ۋاقىتتاعى ىشكى كەلەڭسىز وقيعالاردى ەسكەرسەك، بۇل يدەيا قازاقستاندا ەكونوميكالىق، ساياسي جانە الەۋمەتتىك جاعدايدى تۇراقتاندىرادى دەپ سەنەدى. ال رەسپوندەنتتەردىڭ 19 پايىزىنىڭ پىكىرىنشە، سايلاۋ بەلگىلەنگەن ۋاقىتىندا، ياعني 2016-جىلى وتكىزىلۋى ءتيىس. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 13 پايىزى بەيتاراپ پىكىردى ۇستانادى. ولاردىڭ ويىنشا، سايلاۋدىڭ قاي ۋاقىتتا وتكىزىلەتىنى ماڭىزدى ەمەس. قالعان 11 پايىزى بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرە المادى.
كەلەسى ساۋال ۇمىتكەرلەرگە ارنالدى. «مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزىلگەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا كىمگە داۋىس بەرەر ەدىڭىز؟» دەگەن سۇراققا رەسپوندەنتتەردىڭ 74 پايىزى «قازىرگى بيلىكتەگى پرەزيدەنتكە» دەگەن جاۋاپتى تاڭدادى. وتانداستارىمىزدىڭ
6 پايىزى قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ ساياساتىن جالعاستىراتىن ۇمىتكەرگە، 6 پايىزى ەل دامۋىنىڭ بالاما جولىن ۇسىنعان تاۋەلسىز ۇمىتكەرگە داۋىس بەرمەكشى. قالعان 14 پايىزى كىمگە داۋىس بەرەتىندەرىن ءالى انىقتاعان جوق.
زەرتتەۋگە قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 60 پايىزى قازاقستانداعى سايلاۋ جۇيەسىن تاۋەلسىز ءارى اشىق دەپ سانايدى. 14 پايىزى بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيدى. ولاردىڭ ويىنشا، قازاقستاندا اشىق ءارى دەموكراتيالى سايلاۋ وتكىزىلمەيدى. ال رەسپوندەنتتەردىڭ 11 پايىزىن ساياسات قىزىقتىرمايدى ەكەن. قالعان 15 پايىزى بولسا، بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرە المايتىنىن جەتكىزدى.
«ساۋالناما قورىتىندىسى ءبىزدىڭ قوعامداعى سىرتقى فاكتورلار (ۋكرايناداعى قاقتىعىس) مەن ەكونوميكالىق داعدارىس ناتيجەسىندە كۇشەيگەن پاتەرناليزمنىڭ (قامقورشىلدىق) كەڭ تارالعاندىعىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار،
قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىندا ۇزاق ۋاقىت بويى بيلىك اۋىسپاعاندىعى زەرتتەۋ قورىتىندىسىنا اسەر ەتكەنى اقيقات»، - دەيدى ساۋالنامانى ۇيىمداستىرۋشىلار.
ەسكە سالايىق، 14- اقپان كۇنى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى ءوز وتىرىسىندا ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن قازاقستان پرەزيدەنتى سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى كوپتەگەن وتىنىشتەردى ءبىراۋىزدان قولداپ، بۇل تۋرالى باستاما كوتەرگەن ەدى. بۇل باستامانى ەلدەگى ساياسي پارتيالار مەن پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى تولىق قولداپ، پرەزيدەنتتەن كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزۋگە رۇقسات بەرۋدى سۇرادى. كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ق ر پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋدى تاعايىنداۋىنا زاڭ بويىنشا ەش كەدەرگى جوق ەكەنىن مالىمدەدى.