دوللاردىڭ پارمەنىن كىم باسادى؟
مۇنى ا ق ش بىلمەي وتىرعان جوق. بىلەدى. ءبىراق دىمى ىشىندە.
كوپتەگەن اۋزى دۋالى ساراپشىلار كوپ ۇزاماي دوللاردىڭ الەمدەگى ۇستەمدىگى جويىلادى دەگەن پىكىردە.
ايتقىشتاردىڭ بۇل ويىندا جان بار سەكىلدى. قازىردىڭ وزىندە يران، قىتاي، ۆەنەسۋەلا، رەسەي سەكىلدى الىپتار دوللاردان قۇتىلۋدىڭ جولىن ىزدەۋدە. ىشكى-سىرتقى ساۋدا-ساتتىقتى، كەلىسىم شارتتاردى تەك ۇلتتىق ۆاليۋتامەن جاساۋعا ۇمتىلۋدا.
سەبەپ بەلگىلى، ا ق ش دوللارىنىڭ نارىقتاعى باعامىنىڭ قىسقا كۇندە قىرىق قۇبىلاتىنى بەلگىلى. بۇل - ەكونوميكا ءۇشىن قاۋىپتى. سودان بولار، بۇعان دەيىن ۇلتتىق رەزەرۆتەرىن ا ق ش دوللارىمەن ساقتاپ كەلگەن ەلدەر ەندى كوك قاعازعا تىكسىنە قاراي باستادى.
بۇعان بىلتىر جازدان بەرى مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت قۇلدىراۋى دا اسەر ەتۋدە. امەريكالىق بەلگىلى قارجى ساراپشىسى دجيم ۋيللي: «كوپ ۇزاماي دوللار كۇيرەيدى» دەگەن پىكىردە. ءوز ەلىندە اسا تانىمال ساراپشى بۇلاي دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك-تى.
دەمەك، مۇنىڭ سەبەبى بار عوي. بۇل جونىندە دجيم ۋيللي بىرنەشە فاكتىنى العا تارتۋدا. ءبىرىنشى سەبەپ، 2008 - جىلعى داعدارىستان ا ق ش بانك جۇيەسى ءالى ەسىن جيناي الماي جاتىر. دجيم ۋيلليدىڭ ەسكەرتۋىنشە، امەريكالىق بانكتەر ۇزاق ۋاقىت بويى «ءاۋپىرىمنىڭ» ارقاسىندا جۇمىس ىستەپ كەلگەن - ءبىر جاعىنان، ينۆەستورلار ءتۇرلى سوتقا ارىزدانىپ جاتسا، ەكىنشى جاعىنان، بانكتەر باسقا اقشانى ايتپاعاندا، ەسىرتكى ساۋداسىنان تۇسكەن اقشالاردىڭ دا كومەگىمەن وتىمدىلىگىن ساقتاپ كەلگەن ەكەن. (مۇنى ب ۇ ۇ راستاپ وتىر). وسىلايشا امەريكالىق بانكتەر ۇلكەن تاۋەكەلدىڭ الدىندا تۇر.
«ءيا، بۇل راس. مىندەتتەمەلەر مەن قارىزدار باستان اسادى. ءتىپتى بۇكىل الەمنىڭ جالپى ىشكى ءونىمى، شامامەن 60 تريلليون دوللار - قارىزدىق مىندەتتەمەلەردىڭ وننان ءبىر بولىگىن عانا قۇرايدى. وتىمدىلىك جوقتىڭ قاسى، ال ەشتەڭەمەن قامتاماسىز ەتىلگەن باسقا دا قاپتاعان قارىزداردى قوسا ساناعاندا، كۆادرالليونداعان سومالار شىعادى» دەيدى بەلگىلى قارجى ساراپشىسى. جالپى، دوللاردىڭ بۇگىنگى جاعدايىنا بايلانىستى پىكىرلەر كوپ.
«بۇگىنگى كۇنى قارا التىننىڭ باعاسى قۇلاۋىنا ەر-رياد باسا نازار اۋدارۋدا. باعانىڭ قۇلاۋى ا ق ش-تاعى تاقتاتاس مۇنايىن ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ جۇمىسىن توقتاتادى. سەبەبى ا ق ش-تا كوپتەپ وندىرىلە باستاعان مۇناي ءتۇرى، ساۋدتىقتاردىڭ وسى ەلدەگى ۇلەسىن كەمىتۋدە. سوعان بايلانىستى، ەر- رياد باعانىڭ قۇلدىراۋىنا مۇددەلى. سونداي-اق سوڭعى كەزدە ساۋد ارابياسى ا ق ش-تى ارالاستىرماي، جەكە-دارا قارا التىن سالاسى بويىنشا قىتايمەن ۇلكەن كەلىسىمدەرگە كەلۋدە. قازىر بۇل ەل ۇلتتىق رەزەرۆىن دوللارمەن ەمەس، التىنمەن جيناۋعا كوشكەن. مۇنىڭ ءوزى دوللاردىڭ ۇستەمدىگىنە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە قاۋىپ توندىرەدى» دەسەدى كەيبىر ساراپشىلار.
دەگەنمەن «الەمدەگى بارلىق ساۋدا- ساتتىق، كەلىسىمشارتتار تەك دوللارلىق جۇيەمەن جاسالعان. سوندىقتان ونى بىردەن كۇيرەيدى دەپ ويلاۋ قاتە. ول ءۇشىن الدىمەن الەمدىك ورتاق ۆاليۋتا بولۋى كەرەك. سوندا عانا دوللارعا سۇرانىس ءوز- وزىنەن قۇلايدى» دەيدى ەكىنشى ءبىر ساراپشىلار. ءيا، بۇگىنگى كۇنى دوللارعا بايلانىستى اڭگىمە كوپ. ءبىراق ونىڭ ۇستەمدىگى ازىرگە ەشقانداي ۆاليۋتاعا دەس بەرمەيتىن سەكىلدى.
«ايقىن»
