وركەنيەت نەمەن ولشەنەدى؟

وعان دالەل رەتىندە سۋ استىنا كەتكەن اتلانتيدا، مىسىرداعى، پەرۋدەگى پيراميدالاردى العا تارتىپ كەلدى.

جاقىندا سىبىردەن تابىلعان ميكروچيپتەگى اقپاراتتاردى عالىمدار اشىپ وقىعان جاعدايدا كوپ نارسەدەن حاباردار بولار ەدىك. ەڭ باستىسى - وسى ۋاقىتقا دەيىن قول جەتكىزگەن عىلىمي جەتىستىكتەردى دۇرىس پايدالانىپ، ادامزاتقا ءتونىپ كەلە جاتقان اقىرزاماننىڭ الدىن الۋعا تىرىسار ەدى دەگەن ۇمىتتە عالىمدار.

وتكەن جىلى ميكروچيپ جابىسقان تاس كراسنويار وڭىرىنەن تابىلدى. زەرتتەۋ بارىسىندا بۇل ميكروچيپكە 250 ملن جىل بولعاندىعى انىقتالدى. عىلىمعا بەلگىسىز وتە كۇردەلى، جوعارى تەحنولوگيالىق ميكروچيپ بۇدان ميلليونداعان جىل بۇرىن جەر بەتىندە وركەنيەتتىڭ بولعانىنىڭ ناقتى ايعاعى بولىپ وتىر.

تاستىڭ ىشىندەگى ميكروپروتسەسسورگە زەرتتەۋ جۇرگىزگەن عالىمدار ونىڭ ءبىز بۇگىندە قولدانىپ جۇرگەن تەحنولوگيادان مىڭداعان جىل وزىق تۇرعانىن ايتادى. عاجايىپ ولجا عىلىم الەمىن ءدۇر سىلكىندىردى. ءقازىر ونى سىرت كوزدەن قۇپيا ۇستاپ، بىلگىلى ءبىر توپ قانا زەرتتەۋمەن اينالىسىپ جاتىر. ازىرگە ولاردىڭ بار بىلگەنى ءچيپى بار تاستىڭ پايدا بولعانىنا قانشا جىل بولعانى عانا. الداعى ۋاقىتتا عالىمدار ونىڭ كىلتىن تاۋىپ، قۇپياسىن اشاتىندارىنا سەنىمدى.

بۇدان ءۇش ءجۇز ميلليون جىل بۇرىن جەر بەتىندە ءومىر سۇرگەن ادامدار ءتۇرلى-ءتۇستى مەتالداردى قالاي الۋدى يگەرگەن. جاقىندا ونى دالەلدەيتىن تاعى ءبىر تاريحي جادىگەر تابىلدى. قيىر شىعىستىڭ تۇرعىنى ۇيىنە كومىرمەن بىرگە كەلگەن اليۋمينيدەن جاسالعان ۇزىندىعى 7,5 سانتيمەتر بولاتىن ءتىستى تاياقشانى ساراپتاماعا بەرىپتى. زەرتتەۋ جۇمىستارى ونىڭ بۇدان 300 ميلليون جىل بۇرىن ادام قولىمەن جاسالعانىن انىقتادى.

- ۆلاديۆوستوك قالاسىنىڭ تۇرعىنى دميتري حاكاسيادا وندىرىلگەن كومىردىڭ 3 تونناسىن ۇيىنە ساتىپ الىپتى. كومىردىڭ اراسىنان اليۋمينيدەن جاسالعان تاياقشانى تاۋىپ العان. بۇل زات ماگنيي قوسىلعان تازا اليۋمينييدەن جاسالعان.

ءبىزدىڭ نازارىمىزدى تاياقشاداعى تىستەر بولدى، ولار وتە ءدال ەسەپتەلىپ، سيممەترياسى ساقتالىپ شەبەر جاسالعان. ال اليۋميني وتە جۇمساق مەتال، سوندىقتان ودان مۇنداي زاتتار جاسالمايدى، ويتكەنى تىستەر ۇيكەلىس كەزىندە تەز جويىلىپ كەتەدى. وسى جاعىن ەسكەرىپ ءبىز ونى لابوراتوريادا زەرتتەۋگە ۇيعارىم جاسادىق.

كومىر شاحتالارىنان بۇرىن دا وسىنداي زاتتار تابىلىپ جاتاتىن. مىسالى، گەرمانيادا ەجەلگى زاماننىڭ التىننان جاسالعان اشەكەي شىنجىرى، ا ق ش- تىڭ شاحتالارىنان تەمىر قازان تابىلعان. ال جاسالعانىنا 300 ميلليون جىل بولعان مىنانداي زاتتىڭ تابىلۋى ءبىرىنشى رەت.

اۋماعى 400 شارشى شاقىرىم كانسك- اچينسك كومىر باسسەينى ورتا ءسىبىردىڭ وڭتۇستىگىندە ورنالاسقان. ميكروچيپى بار تاس سول جەردەن شىقتى. ول شاحتادان ءالى دە ءبىراز زاتتاردى تابۋعا بولاتىن شىعار، - دەيدى دالنەگورسكىلىك ۋفولوگ ۆالەريي دۆۋجيلنىي.

ۆالەري دۆۋجيلنىيدىڭ پىكىرىنشە، بۇل تاياقشا - جەر بەتىندەگى ەجەلگى وركەنيەتتىڭ تەحنيكالىق مادەني ءونىمى نەمەسە باسقا پلانەتادان كەلگەندەردىڭ ابايسىزدا ءتۇسىرىپ العان زاتى. ال ونىڭ بايلانىستا بولعان بولشەكتەرىن حاكاسياداعى شاحتادان ىزدەۋ كەرەك. ءبىراق ونىمەن كىم اينالىسادى، سوندىقتان ءبىز ءۇشىن بەلگىسىز زات بولىپ مۇراجايلاردىڭ بىرىندە تۇرا بەرمەك.

قيىر شىعىستا بۇدان ءبىراز جىل بۇرىن تابىلعان تاعى ءبىر قۇپيا زات تۋرالى كەلتىرە كەتەيىك. ۆلاديۆوستوكتان رۋسسكيي ارالىنا كوپىر سالا باستاعاندا 10 مەتر تەرەڭدىكتە تەڭىز تۇبىنەن تسەريي مەن لانتاننىڭ قوسپاسى جانە حرومنىڭ قورىتپالارى تابىلعان. بۇل مەتالدار قوسپاسىنا 240 ميلليون جىل بولعان ەكەن. بۇل قورىتپالاردى بىرنەشە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى زەرتتەپتى، سونىڭ ىشىندە گاتچيندەگى يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى دا بار.

زەرتتەي كەلە عالىمدار مىنانداي تۇجىرىمعا كەلدى: مەتاللدار قوسپاسى ادامنىڭ قولىمەن جاسالعان. الايدا 240 ميلليون جىل بۇرىن جەر بەتىندە ادام تۇرماق دينوزاۆرلار دا بولماعان. دەمەك، بۇل مەتالدار دا، ميكروچيپ تە جەردەگى ادامداردىڭ قولىمەن ەمەس، الىستاعى پلانەتالاردا تۇراتىنداردىڭ جاساعان دۇنيەلەرى بولۋى ابدەن مۇمكىن، دەگەن پىكىردى ايتادى.

تورەجان قايىرجان

«ايقىن»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى