كارى قىزداردى قايدا جىبەرەمىز؟

زاڭدى نەكەدە تۇرعان اق جاۋلىقتىلاردىڭ تورتتەن ءبىرىن 16 مەن 49 جاس ارالىعىنداعىلار قۇرايدى ەكەن. ماماندار سوڭعى جىلدارى وتباسىن قۇرعان ارۋلاردىڭ قاتارى 6 ەسەگە دەيىن تومەندەپ كەتتى دەپ دابىل قاعۋدا. قازىرگى جاستاردىڭ 30-40 پايىزى وتاۋ قۇرۋعا قۇلىقتى ەمەس. ولار ءۇشىن بالا تابۋ ەمەس جان باعۋ ءبىرىنشى كەزەككە شىقتى.

اۋەلى ماتەريالدىق جاعدايدى ويلايتىن ولار تۇرمىس قۇرۋعا كەلگەندە تىزگىندى تارتا تۇرۋدى ءجون كورەدى. جاستاردىڭ وتاۋ قۇرۋىنا ىنتالى ەمەستىگىنە بىرنەشە ماسەلەلەر باستى سەبەپ. جالاقىنىڭ ازدىعى، باسپانانىڭ بولماۋى، ماتەريالدىق جەتىسپەۋشىلىك...

قىزداردىڭ كوپشىلىگى ءىلىم قۋىپ، جاستىق شاعىن سارپ ەتسە، جىگىتتەردىڭ دەنى ماتەريالدىق جاعدايىن تۇزەپ الايىن دەپ ۋاقىت وتكىزىپ الادى ەكەن. ونىڭ ۇستىنە قىزداردىڭ دەنى ىڭعاي ايەلدەر عانا جۇمىس ىستەيتىن ورتادا قىزمەت ەتۋى ومىرلىك جولداس تابۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ جاتادى.

ەتەكتەن تارتار تاعى ءبىر قاۋىپتى قۇبىلىس قىلاڭ بەرەدى. ياعني، كەش نەكەنىڭ كەسىرى كارى قىزدارمەن عانا شەكتەلمەي ولاردىڭ دۇنيەگە ۇرپاق اكەلۋى دە قيىنداي تۇسەدى. دارىگەرلەر تۇرمىسقا كەش شىققان قىزداردىڭ ۇشتەن ءبىرىنىڭ ۇرپاقسىز قالۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ايتادى. ياعني، ءبىز كارى قىزدار پروبلەماسىن دا الدىمەن شەشىپ الۋىمىز قاجەت. ءبىراق قايتىپ؟ بىرەۋلەر توقال الۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋ كەرەك دەيدى. وعان كەڭەستىك يدەولوگيامەن قۇرساۋلانعان بايبىشەلەر دەس بەرە مە؟

ەگەر ەكى ءۇش ايەل الۋ تۋرالى زاڭ شىقسا، شاعىن مەملەكەتتەردىڭ «سوعىسى» باستالىپ كەتۋى كادىك دەپ قاۋىپتەنەتىندەر دە جوق ەمەس. سونىمەن بۇل ماسەلە باسى اشىق كۇيىندە قالىپ وتىر... سونداي-اق ەلىمىزدە «كارى قىزداردىڭ» كوبەيۋى دەموگرافيالىق احۋالىمىزدى دامىتۋعا ۇلكەن سوققى ەكەنى ءسوزسىز. بۇل ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋدىڭ جولى جەڭگەتايلىق دەيتىندەر دە تابىلادى. الايدا ەكى جاستىڭ جامانىن جاسىرىپ، جاقسىسىن اسىرىپ ۇيلەنۋىنە سەپ بولاتىن جەڭگەتايلاردىڭ دا بۇگىندە اۋزى كۇيگەن. وعان سەبەپ... جاستاردىڭ مىنەزى.

ويتكەنى بۇگىنگى جاستاردىڭ پسيحولوگياسى مۇلدەم بولەك. ەگويزم دەرتىنە تۇسالعاندار وزىنىكىن ءجون ساناپ «مەنكى دۇرىس، نەگە مەن تومەندەۋىم كەرەك» دەگەن سياقتى وتباسىن ساقتاپ قالۋدى ەمەس، وزىنىكىن ءجون دەۋمەن-اق دىڭكەلەيدى. مۇندايدا «ماشايىق قاشىپتى» دەگەندەي ەرتەڭگى كۇنى سەن تاۋىپ بەرگەنسىڭ دەگەن وكپە مەن نالادان جەڭگەلەرىمىز اينالىپ قاشاتىن بولعان.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا كارى قىزداردىڭ ورتاشا جاسى - 40 جاس. كون ەتىكتىنى مەنسىنبەي، كوك ەتىكتىنى ىزدەپ جۇرگەندە ۋاقىتىن وتكىزىپ الاتىنداردىڭ دەنى جوعارى ءبىلىمدى. ال، «تاقيالى پەرىشتەلەردىڭ» سانى دا از ەمەس. بۇل ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. وسى تۇرعىسىندا مامانداردىڭ سوزىنە قۇلاق تۇرسەك...

ماقاش ءتاتىموۆ، دەموگراف:

«كارى قىز دەگەن - ءبارىمىز»، ياعني وعان ءبارىمىز كىنالىمىز. قوعام كىنالى، ادام كىنالى، اينالىپ كەلگەندە ءبارى. جۇرەكتى اۋىرتار اۋىر ماسەلە. مۇنىڭ دەموگرافيالىق انىقتاماسى بار - 25 تەن اسقاندار «كارى قىز» دەپ ەسەپتەلىنەدى. ولاردىڭ تەڭ-قۇربىلارىنىڭ از بولۋى دا ولاردىڭ كوبەيۋىنە سەپتىگىن تيگىزۋدە. ەركەكتەردىڭ باسىم بولىگى نە قايتىس بولۋى مۇمكىن، نە تۇرمەگە ءتۇسۋى مۇمكىن، نە اۋرۋ، نە ماسكۇنەم بولىپ كەتۋى مۇمكىن.

باستى سەبەپ - ەركەكتەردىڭ ازدىعى. «مەشكەي دەگەن جاقسى ات ەمەس» دەگەن سياقتى، كارى قىز دەگەن دە جاقسى ات ەمەس. ول جاعىلماعان وشاق، كوتەرىلمەگەن وتاۋ. ءار ايەلدى ورتاشا ەسەپپەن ءۇش بالا تابادى دەسەك، سوندا بۇل 1 ميلليوننان اسا تۋىلماعان بالا دەگەن ءسوز. «اۋرۋىن جاسىرعان ولەدى» دەيدى. مۇنى ايتپاساق بۇل ماسەلە قاشان شەشىلەدى؟

ستۋدەنت قىزدارعا ساباق وتكەندە ۇنەمى ايتىپ وتىرامىن: «اينالايىندار، كارى قىز بوپ قالماڭدار. ءدال وسى جاستا تەڭدەرىڭدى تاۋىپ، شاڭىراق كوتەرسەڭدەر ءومىر جولىن وڭاي باستاپ كەتەسىڭدەر. 25-30 جاستا پسيحولوگيالىق تولىسۋدان كەيىن تۇرمىسقا شىعۋ وتە قيىن بولادى. تولەگەن ىزدەپ كەلمەسە، بەكەجانعا كەتە بەرىڭدەر. بەكەجاندى ۇناتپاساڭدار سانسىزبايعا بارىڭدار. بۇلار بولماسا باسقا بايلار بار» دەيمىن. ءبىر جولى جاتاقحانالاردى ارالاپ ءجۇرىپ 35 تەن اسقان كەمپىردەن ءارمان قارتايىپ كەتكەن قىزداردى كوردىم. جۇرەگىڭ اۋىرادى. 40 قا دەيىن كۇيەۋگە تيمەسە، بالا تۋماسا، سولعان گۇل سياقتى، جەمىسى جوق اعاش سياقتى ەمەس پە؟

بۇل پروبلەما ورىستاردا سيرەك كەزدەسەدى. فرانسۋز، اعىلشىن، نەمىستەردە مۇلدە جوق دەسە دە بولادى. ولار دەموگرافيالىق تىعىرىقتان وتكەن. ءوزى ءۇشىن ءبىر بالا تۋىپ الادى. تولەگەندى توسىپ، قوزى قاشان كەلەدى دەپ جۇرە بەرۋگە بولمايدى. قازىر ەكىنشى ايەل بولىپ جاتقاندار دا، ازاماتتىق نەكە دەگەن دە بار. اركىم ءوزى ءۇشىن ارەكەت ەتۋى كەرەك قوي. سوندا ولاردى قولىنان جەتەكتەپ ءجۇرۋ كەرەك پە؟

اۆتور: اليا شايدۋللا

«الاش ايناسى»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى