امەريكالىق كەيبىر كومپانيالاردىڭ جاعدايى تىم ناشار
دەپ جازادى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى.
مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى تەحاستىڭ مۇناي- گاز سالاسىنداعى General Electric كومپانياسى ءارى- ءسارى كۇي كەشۋدە. قۇرىلىم الداعى ناۋرىز ايىنان باستاپ جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەرىنىڭ 45 پايىزىن «بوستاندىققا» شىعارىپ سالۋدى جوسپارلاۋدا.
كومپانيانىڭ مۇنداي قادامعا بارۋىنا، ارينە، قارجى تاپشىلىعى ءماجبۇر ەتىپ وتىر. بۇدان بولەك، ا ق ش- تاعى ەلەكترونيكا ونىمدەرىن ساتۋمەن شۇعىلداناتىن كومپانيالار دا توتەپ بەرە الار ەمەس. ماسەلەن، سوڭعى كەزدەرى Radio Shack اتتى الپاۋىت بانكروتقا ۇشىرادى. سونىڭ سالدارىنان 2400 دۇكەنىن ساتىلىمعا قويدى. ونىڭ 1500-گە جۋىعىن ەلدەگى Amazon كومپانياسى ساتىپ الۋعا نيەت بىلدىرۋدە. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، وراسان شىعىنعا باتقان Radio Shack قۇرىلىمى اكتسيالارىنىڭ قۇنى 90 پايىزعا قۇلدىراعان. بۇل جىل باسىنان بەرى ا ق ش- تىڭ بانكروتقا ۇشىراعان ءىرى قارجى ينستيتۋتتارى مەن تۇرالاعان كاسىپورىندارىنىڭ قاتارى قالىڭداي تۇسكەنىن اڭعارتادى. ارينە، بۇل جاعدايلار مەملەكەتتەگى الەۋمەتتىك تۇيتكىلدەردىڭ كۇردەلەنە تۇسۋىنە اسەر ەتپەي قويمايدى.
ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك، بۇگىنگى ا ق ش- تا ءاربىر بەسىنشى بالا جوقشىلىقتىڭ زاردابىن تارتۋدا. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋى ءۇشىن تاياۋدا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە كوز جۇگىرتەلىك. 2008 - جىلعى قارجى داعدارىسى باستالعاننان كەيىن جارىتىپ تاماق ىشپەيتىن امەريكالىق بالالاردىڭ سانى 2 ەسەگە ارتقان. پەرزەنتتەرىن تاماقتاندىرۋ ءۇشىن كوپتەگەن اتا- انالار ازىق- تۇلىك بانكتەرىنە ۇدايى الاقان جايۋعا ءماجبۇر كورىنەدى. مەملەكەتتەگى حالىق ساناعى بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا، ەلدە 16 ميلليوننان استام جەتكىنشەك ءبىر ءتىلىم نان تابا الماي، قىسىلىپ وتىرعان وتباسىلاردا تۇرادى ەكەن. قارجى داعدارىسى باستالعان 2008 - جىلعا دەيىن ولاردىڭ سانى 9 ميلليوندى قۇراعان.
«امەريكاعا ارنالعان دەموكراتيا» ۇيىمىنىڭ قوعاممەن بايلانىس جونىندەگى ديرەكتورى نيل سروكا «ەلىمىزدە ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى مۇلدە كەرەعار جاعدايدا جۇرگىزىلۋدە. سونىڭ كەسىرىنەن جىلى- جۇمساقتىڭ بارلىعى تەك اۋقاتتى ادامدارعا عانا بۇيىرۋدا. ال كۇندەلىكتى ءناپاقاسىن ازەر تاۋىپ جۇرگەن قاراپايىم جۇرتشىلىق ءۇشىن ەشقانداي جاقسىلىق بولماي تۇر. ءتىپتى، كەيبىر سالالار بويىنشا ءسوز قوزعاۋدىڭ ءوزى قيىن. قارا حالىقتىڭ جاي- كۇيىن ويلاپ وتىرعان ەشكىم جوق. امەريكالىقتاردىڭ 1 پايىزى بايىعان ۇستىنە بايىپ جاتىر. بالالاردىڭ 20 پايىزى اشتان ءىلميىپ، ءبىر ءتىلىم نانعا قولى جەتپەۋدە.
سوڭعى دەرەكتەرگە سۇيەنە سويلەسەك، ا ق ش ونەركاسىبى دامىعان 35 ەلدىڭ ىشىندە كەدەيلىك تاقسىرەتىن تارتىپ وتىرعان بالالار سانى بويىنشا ەكىنشى ورىندا تۇر. بۇل ماسەلەدە قۇراما شتاتتار تەك رۋمىنياعا عانا جول بەرەدى ەكەن. ساراپشىلاردىڭ سوزىنە قاراعاندا، باي مەن كەدەي تەڭسىزدىگىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن بىرىنشىدەن، ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرىن كوبەيتۋ قاجەت كورىنەدى. بۇعان قوسا، ارتىق جۇمىس ىستەۋگە قاتىستى ەڭبەك كەلىسىمشارتتارىن قايتا قاراعان ءجون. سونداي- اق، ماماندار جۇمىس ىستەيتىن اتا- انالارعا بالا كۇتىمىنە جاراتاتىن قارجى ءبولۋ جۇيەسىن قۇرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.
ايتا كەتەيىك، ا ق ش- تىڭ ءبىرقاتار ساراپشىلارى ەل پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ تاياۋدا ايتقان «ورتا تاپتىڭ ءال- اۋقاتىن جاقسارتۋ ىشكى ساياساتتىڭ باسىم باعىتى» دەگەن سوزىنە كەكەسىنمەن ءۇن قاتۋدا. ولار ەگەر پرەزيدەنت بوس سوزدەن تىيىلىپ، جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزبەسە، وندا مەملەكەتتە قالىپتاسىپ وتىرعان ەكونوميكالىق- الەۋمەتتىك اۋىرتپالىقتار جاقىن ارادا جەڭىلدەمەيدى دەپ سانايدى
