مۇنايدىڭ باعاسى قاشانعا دەيىن قۇلدىرايدى؟ - باسپا سوزگە شولۋ

***

الەمدىك ەكونوميكاداعى قيىندىقتاردىڭ تەمىر قۇرساۋىنان قۇتىلار كۇن تالايعا ارمان بولىپ تۇر. قابىلدانعان شەشىمدەر، قولعا الىنعان باعدارلامالار، ۇتىمدى ۇسىنىستار، باتىل باستامالار كۇردەلى احۋالدى وڭتايلاندىرۋعا جول اشار ەمەس، دەپ جازادى «ەگەمەن قازاقستان» بۇگىنگى سانىنداعى «ابىگەرگە تۇسكەن الەم» اتتى ماقالاسىندا.

ماقالا اۆتورىنىڭ اتاپ وتۋىنشە، ۋاقىت وتكەن سايىن ءسوز بەن ءىستىڭ اراسى الشاقتاپ بارادى. باسقانى بىلاي قويعاندا، ا ق ش پەن ەۋرووداق ەلدەرىنىڭ ارەكەتسىزدىگى الەمدى ءارى-ءسارى كۇي كەشتىرۋدە. سوڭعى ۋاقىتتا ا ق ش-تىڭ ءبىرقاتار ءىرى كاسىپورىندارى شىعىنعا باتىپ، امالسىزدان جۇمىسشىلارىن بارىنشا قىسقارتۋدا.

ەۋروايماقتىڭ كەيبىر مەملەكەتتەرىندەگى جاعدايلار، ءتىپتى، باقىلاۋدان شىعىپ بارا جاتقانداي. بۇل ەلدەردىڭ ىشىندە، اسىرەسە، يتاليانىڭ ءحالى مۇشكىل. سونداي-اق، جاعدايى ءبىرشاما ءتاۋىر دەپ ەسەپتەلىنىپ جۇرگەن گەرمانيادا دا قوردالانعان ماسەلەلەردىڭ شەتى كورىنە باستادى.

***

بۇكىل الەمدى قازىر «قارا التىننىڭ» باعاسى الاڭداتىپ وتىرعانى انىق. ءبىراق سەنىم جوق. عالامدىق داعدارىس كوپ ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا اسەر ەتىپ بارادى. ءبىراق باعا قاشانعا دەيىن تومەن تۇسپەك؟ بۇل سۇراققا «ايقىن» گازەتى «مۇنايدىڭ باعاسى قاشانعا دەيىن قۇلدىرايدى؟» دەگەن ماقالادا جاۋاپ ىزدەپ كوردى.

باسىلىمنىڭ جازۋىنشا، حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگىنىڭ دەرەگىنە قاراعاندا، «باعا ەندى قۇلدىراي بەرمەيدى، ول ءوزىنىڭ سوڭعى كەزەڭىنە جاقىنداپ قالدى، سودان كەيىن ونىڭ قۇلدىراۋى توقتايدى».

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ورتاسىنان باستاپ، باعا ازداپ كوتەرىلە باستاۋى مۇمكىن، ال كۇرت ارتۋى 2016 - جىلدان باستاۋ الماق. ءبىراق قانشالىقتى اقيقات، ول جاعى ءالى ءمالىمسىز. قازىر بولجام كوپ ايتىلعانىمەن، ءبارى دە شىندىققا سايكەس كەلە بەرمەيدى. تەك نارىقتىڭ جاي-جاپسارى مەن دامۋ بارىسىن كۇتۋدەن، باقىلاۋدان باسقا امال جوق.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى نارىقتىق ەكونوميكاعا ءالى دە ءوز اسەرىن تيگىزە بەرەدى، تەك 2016 - جىلدىڭ سوڭىنا قاراي جاعدايدىڭ تۇراقتالۋىنا قاتىستى باعا ساياساتىندا جاعىمدى پروتسەسس ورىن الادى.

الايدا حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگىنىڭ ماماندارى باعا بۇرىنعى دەڭگەيىنە قايتا ورالمايدى دەپ وتىر. مۇنايدىڭ باعاسى 2020 - جىلعا دەيىن كوتەرىلىپ، مۇنايدىڭ ءبىر باررەلى 73 دوللارعا دەيىن بارادى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟ ساراپشىلار مۇنى مۇناي شيكىزاتىنا سۇرانىستىڭ ازايۋى مەن الەمدىك ەكونوميكانىڭ ءالسىز دامۋىمەن بايلانىستىرىپ وتىر.

ءبىراق پىكىرلەر ءارتۇرلى، Citigroup اگەنتتىگىنىڭ ساراپشىلارى مۇناي باعاسىنىڭ ءسال كوتەرىلۋى ۋاقىتشا قۇبىلىس، جاقىن ۋاقىتتاردا مۇنايدىڭ WTI ءتۇرىنىڭ باعاسى 20 دوللارعا جەتەدى دەپ وتىر.

ۇلتتىق انيماتسيانىڭ كەنجەلەپ دامۋى، سوڭعى جىلدارى تۇسىرىلگەن انيماتسيالىق فيلمدەردەگى كەمشىلىكتەر، مۋلتيپليكاتور مامانداردىڭ بولماۋى - بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسىنە اينالعان. امەن قايداروۆ نەگىزىن قالاعان مەكتەپ قايدا؟ ۇلتتىق انيماتسيا سالاسىندا ىلگەرىلەۋ بار ما؟ دەگەن ساۋالدارعا «ايقىن» گازەتىنە سۇحبات بەرگەن بەلگىلى رەجيسسەر- مۋلتيپليكاتور قايىرعالي قاسىموۆ جاۋاپ بەردى.

كەڭەس ۇكىمەتى كەزىندە «قازاق فيلم» كينوستۋدياسىنىڭ ۇلتتىق انيماتسيالىق جەكە بىرلەستىگى بولدى. سول بىرلەستىك قازاق مۋلتفيلمدەرىنىڭ جارىق كورۋىنە مۇمكىندىك بەردى. قازىر ۇلتتىق انيماتسيا ەكىگە جارىلعانداي: الماتى قالالىق ءتىل باسقارماسىنىڭ دايىنداپ، كورەرمەنگە ۇسىنىپ وتىرعان انيماتسيالىق فيلمدەرى ءبىر بولەك تە، «قازاق فيلم» كينوستۋدياسى ۇسىنىپ وتىرعان ونىمدەرى ءبىر بولەك. ءتىل باسقارماسىنىڭ ونىمدەرىن ارتۋر كراۋس ءتۇسىرىپ ءجۇر. سەناريي اۆتورى دا ءوزى، رەجيسسەرى دە ءوزى. «الداركوسەنى» ءتۇسىردى، قازىر باتىرلار جىرىنا كوشتى. «قوبىلاندى باتىر»، «قامبار باتىر» تۋرالى انيماتسيالىق فيلمدەر تۇسىرۋدە. بۇل جەردە تۇسىرۋشىلەردىڭ كىناسى ەمەس. تەك ءبىر وكىنىشتىسى، ۇلتتىق فولكلوردىڭ نەگىزگى بەينەسى رەتىندە «الداركوسەنى» جاساعانى عانا وكىنىش تۋدىرادى. الداركوسە قانداي وبراز؟ ول سونشالىقتى ايلاكەر مە، الاياق پا؟ ارتۋر كراۋستىڭ ۇلتتىق فولكلوردان ناقتى حابارى بولماۋى دا مۇمكىن. «قازاق فيلم» كينوستۋدياسى ۇسىنىپ وتىرعان انيماتسيالىق فيلمدەرگە دە كوڭىلىمىز تولمايتىنى راس»، - دەيدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا، جەكەمەنشىك ستۋديالارعا كىنا قويۋعا بولمايدى. ەكىنشىدەن، ولار مۋلتيپليكاتسيا سالاسىن ءوز بەتىنشە ۇيرەندى. سۋرەتتى قالاي قيمىلداتۋدى، مۋلتيپليكاتسيانىڭ قالاي جۇزەگە اسىرىلۋىن وزدەرى مەڭگەردى. ولار ەڭ ءبىرىنشى رەت «الداركوسەنى» ءتۇسىردى. ولاردىڭ انيماتسيالىق فيلمدەرىن ەل اراسىندا كورسەتۋگە ابدەن بولادى. ال الەمدىك دەڭگەيگە شىعۋ ءۇشىن ولارعا كوپ ىزدەنىستەر جاساۋى كەرەك. الەمدىك دەڭگەيگە شىعارا الاتىن ۇلتتىق مۋلتفيلمدەردى «قازاق فيلم» كينوستۋدياسىندا تۇسىرۋگە بولادى. ويتكەنى وندا نەگىزگى بازا بار.

***

روچەرتەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى كومپيۋتەرگە الەۋمەتتىك جەلىلەردە وتىرعان ادامداردىڭ كوڭىل كۇيىن انىقتاۋدى «ۇيرەتتى». بۇل تۋرالى «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتى جازىپ وتىر.

اۆتورلاردىڭ ايتۋىنشا، قولدانۋشىلاردىڭ كوڭىل-كۇيىن انىقتاۋ ءۇشىن قازىر ولار جازعان ماتىندەردى ساراپتاۋدىڭ قاجەتى شامالى. قازىر كوپتەگەن ادامدار وزدەرىنىڭ كوڭىل-كۇيىن فوتوسۋرەتتەر ەمەسە كومپيۋتەردەگى انيماتسيالىق سۋرەتتەر ارقىلى بىلدىرەدى. سوندىقتان عالىمدار الەۋمەتتانۋشىلارعا ەندىگى جەردە سول سۋرەتتەرگە باستى نازار اۋدارۋدى ۇسىنادى.

 ويلاپ تابىلعان الگوريتم كومپيۋتەرگە سالىنعان سۋرەتتەردەگى ەموتسيالاردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سىناق كورسەتكەندەي، كومپيۋتەر سۋرەتتەردەگى ەموتسيانى بىرنەشە ادامداردان گورى جاقسىراق انىقتايتىنى بەلگىلى بولدى.

ماقالا «ۋچەنىە «ناۋچيلي» كومپيۋتەر وتسەنيۆات چەلوۆەچەسكيە ەموتسي» دەگەن تاقىرىپپەن بەرىلىپ وتىر.

اۆتور: ءابۋ-اسقار مەكەش ۇلى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى