كەدەيلەر قاتارى كوبەيىپ كەلەدى
ولاردىڭ جەكە مۇلىك-مۇكامالىنىڭ نومينالدى باعاسى 2,2 مىڭ دوللاردان اسپايدى، دەپ جازادى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى.
ال بۇكىل الەمدىك بانكتىڭ باعالاۋى بويىنشا، كۇنىنە 2 دوللاردان دا كەم اقشاعا ءومىر سۇرەتىندەردىڭ سانى قازىر 2,5 - 3 ميلليارد ادامدى قۇرايدى. سونىڭ ىشىندە شەكتەن تىس كەدەيلىكتىڭ تەپەرىشىن كورىپ، كۇن سايىن 1 دوللار دا شىعىن شىعارا المايتىندار قاتارى 1-1,2 ميلليارد ادامعا شامالاسادى. باسقاشا ايتقاندا، پلانەتا تۇرعىندارىنىڭ 40-48 پايىزى كەدەي تۇرسا، 16-19 پايىزى وتە- موتە كەدەيشىلىك قالپىن كەشىپ كەلەدى.
ءبىر نازار سالا كەتەتىن جايت، XX عاسىردىڭ 80 - جىلدارىنان XXI عاسىردىڭ باس جاعىنا دەيىن جەر بەتىندە وتە كەدەي تۇراتىنداردىڭ مولشەرى شامامەن 200 ميلليون ادامعا ازايىپتى. بۇعان دەنى قىتايداعى ءسىڭىرى شىققان كەدەيلەردىڭ كۇرت كەمۋى نەگىزىندە قول جەتكىزىلگەن. ال 90- جىلداردىڭ باسىندا الەمدەگى ەكىنشى تۇرعىنى كوپ ەل - ءۇندىستاندا ەڭ كەدەي تۇراتىندار كولەمىن قىسقارتۋعا باعىتتالعان پارمەندى شارالار قولعا الىندى. مۇنىڭ ەسەسىنە، افريكانىڭ وڭتۇستىك ساحاراسى ولكەسى جاعىندا سوڭعى 20 جىلدا كەدەي-كەپشىكتەر كولەمى كۇرت كوبەيىپ كەتتى.
بۇگىنگى تاڭدا الەمدەگى قاس كەدەيلەردىڭ ۇشتەن ەكى بولىگى ءالى دە شىعىس جانە وڭتۇستىك ازيا ەلدەرىندە، تورتتەن ءبىر بولىگى افريكا ساحاراسىنىڭ وڭتۇستىگىندە تۇرادى. ال جەكەلەگەن ەلدەردى الىپ قاراساق، ولاردىڭ كوپشىلىگىندە كەدەيلىك دەڭگەيى وتە-موتە شەتكى شەككە كەلىپ تۇر.
مىسالى، وسى عاسىردىڭ باسىندا زامبيا تۇرعىندارىنىڭ 76 پايىزى كۇنىنە 1 دوللار دا جاراتا المايتىن بولىپ قالىپتاستى. نيگەريادا بۇل كورسەتكىش - 71، ماداگاسكاردا - 61، تانزانيادا 58، گايتيدە 54 پايىزدى قۇرايدى.
XX عاسىردىڭ 90 - جىلدارىنان مۇنداي كەدەيشىلىك قامىتى بۇرىنعى سوتسياليستىك ەلدەر لاگەرىندەگى ەلدەرگە دە ىلىنە باستادى. مىسالى، قازىرگى مولدوۆادا جۇرتتىڭ 64 پايىزى كەدەي، 22 پايىزى وتە كەدەي سانالادى. موڭعولياداعى كورسەتكىش بۇدان دا جوعارى. ول تيىسىنشە 75 جانە 27 پايىزداردى ەنشىلەيدى.
قازىر عالىمدار مەن ماماندار وسى كەدەيشىلىك قۇرساۋىنان قالاي شىعۋعا بولاتىنى جايىن دا تالقىلاپ جاتىر. ولاردىڭ پايىمدارىنشا، كەدەيشىلىكتى شەشۋدىڭ ەڭ باستى فاكتورى ەكونوميكالىق ءوسىم بولماق.
ويتكەنى، ەكونوميكالىق ءوسىم عانا مەملەكەتتىڭ جالپى ۇلتتىق تابىسى كولەمىن ارتتىرا الادى. وسىنىڭ ارقاسىندا تۇتىنۋ قورى قالىپتاسادى. سونىمەن بىرگە، ەكونوميكالىق ءوسىم قانشاما قارقىندى بولعانىمەن، كەدەيشىلىكتىڭ كولەمىن سول قالپىندا ۇستاپ تۇرۋعا دا بولادى. بۇل نەگىزىنەن سول ناقتىلى مەملەكەتتىڭ دەموگرافيالىق وسىمىمەن تىعىز بايلانىستى.
مۇنىڭ ءمانىسى، ءبىرشاما ءتاۋىر جاسالىپ كەلە جاتقان ەكونوميكالىق ءوسىم حالىق سانىنىڭ ارتۋىنا ىلەسە الماي قالادى. مۇنداي جاعدايدى، ماسەلەن، نيگەريا باستان كەشۋدە. سوندىقتان بۇل ەلدە ءقازىر جالپى ىشكى ءونىمنىڭ وسۋىنەن كەلىپ جاتقان تابىستىڭ راحاتىن اتتوبەلىندەي بايلار عانا كورىپ وتىر.
كەيىنگى جىلدارداعى تاجىريبەلەر قازىر وتە وتكىر سانالىپ تۇرعان كەدەيشىلىك پروبلەماسىن جەكەلەگەن ءبىر ەلدەردىڭ كۇش سالۋىمەن شەشۋدىڭ اسا قيىنعا تۇسەتىنىن ايعاقتاپ بەردى. سول سەبەپتى دە ونى الەمدىك اۋقىمدا الىپ قاراستىرىپ، حالىقارالىق دەڭگەيدى كوتەرمەي، جوقشىلىقتىڭ وشاعىن جويىپ جىبەرۋگە بولمايتىنى بەلگىلى بولىپ قالدى.
