حالقىنىڭ ساعىنىشىنا اينالعان نۇرعيسا تىلەنديەۆ
ونىڭ اۋىلى جىر الىبى جامبىل مەن ءسۇيىنبايدىڭ ەلىندە قۇلاناياق قۇلمامبەت، باقتىباي، جورعا ۇمبەتالى اقىنداردىڭ، ءان مەن جىردىڭ جەلماياسى اتانعان كەنەن مەن داۋرەن سالدىڭ، قالقانىڭ ءان-جىرلارى ءجيى ايتىلاتىن. بولاشاق ونەر يەسى شاشاسىنا شاڭ جۋىتپايتىن جۇيرىك دۇبىرىنە قۇلاق ءتۇرىپ، تابيعات سۇلۋلىعىنا تامسانا ءوستى.
جامبىل اتاسى بالا كەزىنەن الدىنا الىپ تارتقان كۇيىن، جەتى جاسىنان سالعان ءانىن تىڭداعان نۇرعيسا حالىقتىڭ ءان- جىرىن، قيسسا-داستانىن، شەشەندىك سوزدەرىن زەردەسىنە توقىپ ءوستى.
جاستايىنان «وتەگەن باتىر»، «سۇرانشى- ساۋرىق» سەكىلدى ەرلىك كۇيىن جىرلاعان ەركە ۇلدىڭ تالابىنا جۇرتتىڭ كوزى ەرتە ءتۇسىپ، كەلەشەگىنەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتەتىن.
نۇرعيسا دۇنيەگە كەلەردە اكەسى قىز بالانى كۇتكەن ەكەن. ەل جايلاۋعا كوشكەندە تاڭسارىدە دۇنيەگە كەلگەن نارەستەگە تاڭ نۇرىنداي شۋاقتى بولسىن دەپ نۇرعيسا قويسا كەرەك. وزىنەن ۇلكەن بايمولدا، حايمولدا اعالارى، ءىشتاي دەگەن اپكەسى بولىپتى. ءىشتاي ۇزاتىلىپ كەتكەن سوڭ اتا- اناسى قىز بالانى اڭسايدى ەكەن.
«ونەر دە قۇرعاق جەرگە بىتپەيدى» دەگەندەي، نۇرعيسانىڭ ۇلكەن اتاسى اتاباي ۇلكەن مولدا، تۇكتىباي اتاسى ونەر قونعان قاسيەتتى قوبىزشى، جامبىل اتاسى جىر الىبى اتانعان توكپە اقىن بولسا، ناعاشى اتاسى حالىق كومپوزيتورى كەنەن ازىربايەۆ ەدى.
قانمەن كەلگەن قاسيەتتى ونەر نۇرعيساعا باق بولىپ قوندى.
1930 - جىلى تىلەندى قاراكەستەكتەن الماتىعا كوشىپ كەلگەندە نۇرعيسا بەس جاستا بولاتىن. اكەسى بالانىڭ ونەرگە بەيىمدىلىگىن بايقاپ، قولدان دومبىرا جاساپ بەرگەن سوڭ ول اكە كۇيلەرىن بىرتىندەپ ۇيرەنە باستايدى. اكەسى دومبىرانى پىشاقپەن تارتاتىن، سول كىسىگە ەلىكتەيمىن دەپ نۇرعيسا شەكتى الدەنەشە ءۇزىپ العانى بار. نۇراعاڭ بالا كەزدەن ەستە قالعان اڭگىمەنى ءجيى ايتىپ وتىراتىن:
- 1934 - جىلى قازاق ەلىنىڭ ونەرپازدارىنىڭ باسىن قوسقان ۇلكەن سلەت بولدى. سوندا جامبىلدان باستاپ بۇكىل ونەر قايراتكەرلەرى، ءانشى- كۇيشىلەر، بارلىعى پۋشكين كوشەسى، 45- ءىنشى ۇيدە بولدى. كوبىسى ءبىزدىڭ ۇيگە جينالدى. ىشىندە شاشۋباي، يسا، نارتاي، ۇمبەتالى، جامبىل، كەنەن اتام بار. اكەم ول كىسىلەرمەن تانىستىردى. سوندا وراز جاندوسوۆتى ءبىرىنشى كورۋىم. مەنى ول كەزدە سەگىز جاستامىن، مۋزىكا مەكتەبىندە وقيمىن. وسى كۇنگە دەيىن سول ءبىر تاماشا شاق كوز الدىما كەلەدى.
تەمىربەك جۇرگەنوۆ تويدى باسقاردى. ۇلكەن ونەر ادامدارىمەن كەزدەسۋ مەنىڭ ونەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىمدى وياتتى، - دەيتىن نۇراعاڭ وتكەن ومىرىنە بارلاۋ جاساپ.
نۇراعاڭنىڭ اناسى ساليحا دا سىرنايمەن ءاندى شەبەر ورىندايتىن. ول كوكىرەگى وياۋ، اسا قوناقجاي جان ەدى. ۇيگە كەلگەن مەيماننىڭ بابىن تاۋىپ، قۇراق ۇشىپ قىزمەت ەتەتىن.
ءبىر كۇنى ءشوپتىڭ ۇستىندە دومبىرا تارتىپ وتىرعان نۇرعيسانى: «ءاي، بالا، بەرى كەل» دەپ، ۇيگە كەلگەن قوناق شاقىرىپ الدى. سويتسە، كومپوزيتور احمەت جۇبانوۆ ەكەن. ول كىسى بالانىڭ ونەرگە بەيىم ەكەنىن بايقاپ: «سەن بالا الماتىداعى مۋزىكا مەكتەبىنە كەل» دەپ، اتا- انالارىنا بالانىڭ قۇجاتتارىن جوندەپ اكەلۋىن قاداعالاپ تاپسىردى.
تۋمىسىنان قابىلەتتى بالا چايكوۆسكيي اتىنداعى مۋزىكا مەكتەبىنە ەش قيىندىقسىز ءتۇسىپ، فورتەپيانو، دومبىرا اسپابىن شەبەر ويناۋعا ماشىقتاندى.
1937 - جىلى ون ەكى جاسىندا نۇرعيسا دومبىراشىلار وركەسترىنە قابىلداندى. ول كەزدە وركەستردى لاتيف حاميدي باسقاراتىن. لاتەكەڭ نۇرعيسانىڭ بيگە قابىلەتتىلىگىن بايقاپ، ءان- بي انسامبلىنە جىبەرەدى. ول كەزدە دايىندىق «قازاق كونسەرتتىڭ» اۋلاسىندا وتەتىن. اتاقتى ابىكەن حاسەنوۆ كۇي تارتادى، جاستار ءبي بيلەيدى. ءۇزىلىس كەزىندە نۇرعيسا ابىكەننىڭ دومبىراسىن قولىنا الىپ، الگى ورىنداعان كۇيلەردى بىرىنەن سوڭ ءبىرىن تارتقاندا ابىكەن حالىق سۋرەتشىسى اۋباكىر سمايىلوۆقا: «ابەكە، مىنا بالانىڭ باعىن بايلاما، وركەسترگە جىبەر» دەگەن ەكەن. سودان نۇراعاڭ احمەت جۇبانوۆتىڭ راديونىڭ جانىنان قۇرعان وركەسترىندە 1943 -جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن قىزمەت ەتەدى دە سول جەردەن مايدانعا اتتانادى.
سۇراپىل سوعىستا ءۇش رەت جاراقاتتانعان ول جەڭىس تۋىن گەرمانيا جەرىندە جەلبىرەتىپ، ەكى- ءۇش جىل سول جەردە قالالاردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسىنا ارالاسادى. وسى جايلى نۇراعاڭ «ولىمنەن قورىقپاعان ادام ءومىردىڭ ماعىناسىن بىلمەۋشى مە ەدى» دەپ ءجيى ايتىپ وتىراتىن. ەلگە ورالعان نۇرعيسا احمەت جۇبانوۆتىڭ اقىل- كەڭەسىمەن الماتى كونسەرۆاتورياسىن، كەيىن ماسكەۋدەگى چايكوۆسكيي اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ ديريجەرلىك ءبولىمىن پروفەسسور ن. پ. انوسوۆتىڭ كلاسى بويىنشا ءبىتىردى.
كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەندييەۆ ءوز كەزىندە قازاقتىڭ اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا، قۇرمانعازى اتىنداعى حالىق اسپاپتار وركەسترىندە ديريجەرلىك ەتتى. ال 1968-81 - جىلدارى «قازاقفيلم» ستۋدياسىندا مۋزىكا رەداكتسياسىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقاردى.
نۇرعيسا اتاباي ۇلى 1980 - جىلدارى ءوزى قۇرعان «وتىرار سازى» وركەسترىنە ديريجەر جانە كوركەمدىك جەتەكشى بولىپ، ۇجىمدى اكادەميالىق دەڭگەيگە كوتەردى.
نۇراعاڭا الدىڭعى بۋىن اعالار كوپ قامقورلىق كورسەتتى. حالىقتىق ءۇنى بار اسەرلى اندەردىڭ شىعۋىنا سەبەپ بولعان كىمدەر دەگەن سۇراققا كومپوزيتور ءوز كەزىندە بىلاي دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن:
- ءان جازۋ ماسەلەسىنە اسا قۇشتار ەمەس ەدىم. ديريجەرلىقتى بىتىرگەنمىن. ءان جازۋىما سەبەپكەر بولعان مۇقانتولەبايەۆ. مەن مۇقانمەن ماسكەۋدە بىرگە وقىدىم. ول 1937 -جىلى ءان فاكۋلتەتىنە تۇسكەن. 1941 -جىلى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى سوعىسقا جاراماي ەلگە قايتقان. سودان بەرى مۇقان قۇرمانعازى اتىنداعى حالىق اسپاپتار وركەسترىندە ديريجەرلىق ەتتى. 1954 -جىلى مەن وپەرا تەاترىندا ديريجەر بولىپ جۇرگەنىمدە ءبىر كۇنى مۇقان شاقىرىپ الىپ «سەندە كوپ دۇنيە بار، قازاقتىڭ بار بايلىعى سەندە، سەن ءبارىن مەڭگەرگەنسىڭ، سەندە قالاتىن دۇنيە - ءان، ءان جاز! - دەگەن بولاتىن. سودان باستاپ ءان جازا باستادىم. ءبىرىنشى ءانىمدى جامال وماروۆا اپاي ايتتى. اپايدىڭ جۇپار دەگەن قىزى تۋعان. سوعان ارناپ «جۇپار» دەگەن ءان شىقتى. سودان كەيىن ۇزاق باعايەۆتىڭ سوزىنە «ۋنيۆەرسيتەت» دەگەن ءان شىقتى. وعان سوگىس الدىم. وسىنىڭ ءبارىن العاش مۇقانعا كورسەتىپ الامىن.
مەنىڭ ءبىر جەڭگەم بار ەدى، ساۋلە دەگەن. سول جەڭگەم ۇنايتىن وزىمە، سۇلۋ بولاتىن جانە ادامگەرشىلىگى مول جان ەدى. «جان ساۋلەم» ءانى سول كىسىگە ارنالدى. ونى العاش پەرۋدەن كەلگەن ءانشى يمما سۋمما، كەيىن بايعالي دوسىمجانوۆ ورىنداعان، - دەپ ءسوزىن اياقتاعان نۇراعاڭ.
ال اسەم ءاندى اسەرلى جەتكىزۋشى انشىلەرىمىزدىڭ ەرەكشەلىگى جايلى ءسوز قوزعاعاندا نۇراعاڭ اعىنان جارىلا سويلەگەنى بار ەدى:
- بيبىگۇل كۇلاش اپامىزدىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىنە كوپ ۇيرەنگەن جاقسى ءانشى. «گاۋھارتاستى» بۇدان ارتىق ورىندايتىن جان جوق. ەرمەك سەركەبايەۆ ەكەۋى ءاننىڭ ءارىن كەلتىرىپ ورىندايدى عوي. «كۋا بول» ءانىن العاش باقىت ءاشىموۆا ورىنداسا، روزا رىمبايەۆانىڭ ورىنداۋىندا ءتىپتى ەرەكشە شىقتى ەمەس پە؟!
نۇرعيسا اعامىز شىعارماشىلىق جونىندە تولعانىپ جۇرگەن ساتتەرىنىڭ بىرىندە قالاداعى پانفيلوۆ اتىنداعى ساياباققا بارىپ سەرۋەندەپ قايتاتىن. ءبىر كۇنى كافەدرالدىق سوبوردىڭ جانىندا دەمالىپ وتىرعان شاعىندا شاتىرعا تىرنا كەلىپ قوندى، سول-اق ەكەن، قۇزعىن قارعالار جان-جاقتان شوقىپ، ۇشىرىپ جىبەردى، قايتا قونىپ ەدى، مازا بەرمەدى. ءسويتىپ، تىرنا الاتاۋعا بەتالىپ ۇشىپ كەتتى.
- جالعىزدىق دەگەن قانداي؟ - دەپ نۇراعاڭ جىلاپ جىبەردى. تىرنانىڭ تاعدىرى كومپوزيتوردىڭ جان- دۇنيەسىن استان- كەستەن ەتتى. كەشكە تۇمانبايدى شاقىرعان ول بولعان وقيعانى بايانداپ، ءاننىڭ ءماتىنىن جازۋدى ءوتىندى. «قۇستار ءانى» وسىلايشا ومىرگە كەلگەن ەدى.
كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەندييەۆ ءوز كەزىندە مۇزافار الىمبايەۆ، قادىر مىرزا- ءالى، تۇمانباي مولداعالييەۆ، نۇتفوللا شاكەنوۆ، باكىر تاجىبايەۆ جانە مۇقاعالي ماقاتايەۆ سىندى اقىندارمەن تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىستا بولدى.
ءار ءاننىڭ وزىندىك دراماتۋرگياسى، تاريحى بار دەسەك، نۇراعاڭنىڭ سۇيگەن جارى داريعا تىلەندىكەلىنىنە ارناپ شىعارعان اندەرىنىڭ دە وزىندىك ءمان- ماعىناسى بار.
ال ۇنەمى شىعارماشىلىق ۇستىندە جۇرگەن نۇرعيسا اعامىزدىڭ تالعام- تانىمى، ادامي قاسيەتى جايلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى داريعا تىلەندييەۆا اڭگىمەسىن جالعاستىرسىن:
- نۇراعاڭ ەرتە تۇرىپ، شىققان كۇندى قارسى الاتىن. سوندا ول حالىققا، بالا- شاعاسىنا تىلەك تىلەيتىن. ول كىسى دەنە شىنىقتىرۋمەن كوپ اينالىساتىن. باقتاردى ارالاپ قىدىراتىن. نۇراعاڭ كەتكەلى ءبىراز جىل بولدى. وسى ارالىقتا ءبىراز ءىس اتقارىلدى دەپ ويلايمىن.
«سانات» باسپاسىنان «قاھارمان نۇرعيسا» دەگەن سەرىك ءابدىرايىموۆتىڭ جيناعى شىقتى. 2003 -جىلى جارقىن شاكارىم ەكەۋمىز «نۇرعيسا تىلەنديەۆ» دەگەن ءومىرباياندىق شىعارمالارىنا تالداۋ بەرىپ، جاقسى كىتاپ شىعاردىق. ۇكىمەتتىڭ تاپسىرىسىمەن، ورالباي ابدىكارىمنىڭ قولداۋىمەن ەكى تومدىق كىتاپ جارىق كوردى. بۇل وركەسترگە ارنالىپ جازىلعان كۇي- پوەمالارى.
نۇراعاڭ وركەستردە شابىتتانىپ ەڭبەك ەتەتىن. وركەستردەگى بالالاردى جاقسى كورەتىن. قازىر نۇراعاڭدى ءجيى ەسكە الىپ، ساعىنىپ وتىرامىن. ول تەك مەنىڭ عانا ساعىنىشىم ەمەس، حالىقتىڭ دا ساعىنىشىنا اينالدى.
نۇرعيساعا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى حالىق قاھارمانى وردەنىن كەۋدەسىنە قادادى، سوندا نۇراعاڭ: «مەن ءوز شەشەمنەن تۋماعان سياقتىمىن، مەن حالىقتان تۋعان سياقتىمىن» دەپ بەكەر ايتپاعان شىعار.. . حالقىنا دەگەن سەزىمى ەرەكشە ەدى عوي جارىقتىقتىڭ»، - دەپ ەسكە الدى داريعا اپامىز.
نۇراعاڭ كوبىنە تۇندە جازاتىن، جاقسى ويلار، ادەمى اۋەندەر تىنىشتىقتا كەلەتىن. ونىڭ بەر جاعىندا وركەستردە وينالاتىن پارتيتۋرالاردى جۇيەلەپ، قاعازعا ءتۇسىرۋ دە كوپ ۋاقىت الاتىن.
بۇگىندە حالىقتىق ءان- اۋەنگە اينالعان نۇراعاڭنىڭ 500 گە جۋىق شىعارمالارى ءبىزدىڭ التىن قورىمىزدا ساقتاۋلى. ال «كۋا بول»، «جۇرەگىم مەنىڭ»، «كەل ەركەم الاتاۋىڭا»، «اجەمە»، «كەلە جاتىر قۇس قايتىپ»، «اققۇسىم»، «اق شاعالا»، «ءبىزدىڭ اعاي تاماشا»، «ءوز ەلىم»، «سارى جايلاۋىم» اندەرى تىڭداۋشىنىڭ جۇرەگىنە جول تاپقان ومىرشەڭدىگىمەن قۇندى.
ال «وتىرار سازى» وركەسترىنىڭ ورىنداۋىنداعى «اققۋ»، «اتا تولعاۋى»، «اتادان مۇرا»، «تەمىربەكتىڭ توكپەسى»، «ءالقيسسا» ، «ماحامبەت» كۇيلەرى تاريحي قۇندىلىعىمەن، كوڭىل سەرگىتەر ەرەكشەلىگىمەن اسەرلى.
نۇراعاڭ قۇددىس قوجامياروۆپەن بىرلەسىپ، «التىن تاۋلار» وپەراسىن جانە «دوستىق جولىمەن» بالەتىن جازدى. «مەنىڭ قازاقستانىم» كانتاتاسىن، وركەسترگە ارناپ بىرنەشە پوەما، «حالىق قۋانىشى»، «قايرات» جانە «جەڭىس سالتاناتى» ۋۆەرتيۋرالارىنىڭ اۆتورى. ول ەلۋدەن استام دراما سپەكتاكلىنە، ون جەتى مۋلتيپليكاتسيالىق فيلمگە اۋەن جازدى.
ەركىن توگىلگەن اسەم اۋەن، نازىك ليريكاعا تولى نەبىر عاجايىپ مۋزىكانىڭ يەسى نۇراعاڭ: «ارقانىڭ سال- سەرىلەرى اقان، ءبىرجان، ۇكىلى ىبىراي، بالۋان شولاق، كۇيشىلەر تاتتىمبەت، توقا بولماسا مەن دە بولماس ەدىم، مەنىڭ تابىنارىم اباي ءسوزى، - دەپ ءجيى قايتالاپ وتىراتىن.
نۇراعاڭ ونەرىمەن تىرشىلىك بىتكەننىڭ جۇرەگىن جىلىتىپ، وزىنە ەرىكسىز تابىندىرعان ءبىرتۋار دارىن يەسى ەدى. ول ادەمى اۋەندەرىمەن نەشە بۋىننىڭ بەسىگىنە ءان قوڭىراۋىن تاقتى. نۇراعاڭنىڭ بەسىك جىرىمەن ەسەيگەن ۇرپاق سۇلۋ ءاندى اسقاقتاتا سالىپ، ەرتەڭگە نىق قادام باسۋدا.
كونە اسپاپتارعا جان بىتىرگەن نۇرعيسا تىلەندييەۆ سىندى كومپوزيتورىمىز حالىقتىڭ رۋحاني تەگىنەن ءونىپ- وسكەن قاجىماس قايرات، ۇلكەن ادامگەرشىلىك يەسى ەدى. ءبىر باسىندا حالقىمىزدىڭ اقىندىق، انشىلىك، شەشەندىك، كۇيشىلىك، كومپوزيتورلىق رۋحىنىڭ كۇش- قۋاتى بار نۇراعاڭ سيقىرىمەن جان بالاسىن وزىنە تابىندىرار اسقار شىڭعا ۇقسايتىن.
قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ەركەعالي راحمادييەۆ «نۇرعيسا تىلەنديەۆ عاسىرلار بويى ءوزىنىڭ ونەرىمەن عۇمىرىن ۇزارتاتىن ءبىرتۋار دارىن يەسى» دەپ جاقسى باعا بەرگەن.
«ورنىندا بار وڭالار» دەمەكشى، نۇرعيسا اعامىزدىڭ ءۇمىت ارتقان پەرزەنتى ءدىنزۋحرا قازاقتىڭ قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىن ءبىتىرىپ، ديريجەرلىق ماماندىقتىڭ يەسى اتاندى.
«ات تۇياعىن تاي باسار» دەمەكشى، «وتىرار سازى» وركەسترىنىڭ كەلەشەگى ءدىنزۋحرا نۇرعيسا قىزىنا امانات ەتىلدى. ول بۇگىندە اكە تاياعىن قولىنا الىپ، اتالمىش وركەسترگە باس ديريجەر بولدى. سوڭعى كەزدە الىس- جاقىن شەت ەلدەردە قازاق ونەرىن ءجيى ناسيحاتتاۋدا. جۋىردا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» قۇرمەتتى اتاعىنىڭ يەگەرى اتاندى.
قازاق ونەرىنىڭ ىرگەتاسىن قالاپ، احمەت جۇبانوۆ، لاتيف حاميدي، مۇقان تولەبايەۆ، باقىتجان بايقاداموۆ سىندى كومپوزيتورلاردىڭ اكەلىك قامقورلىعىن كورگەن نۇراعاڭ «وسىنداي ونەر قونعان اعالاردىڭ سوڭىنان ەرگەنىم ءۇشىن ءوزىمدى باقىتتى سەزىنەمىن» دەيتىن كوزى تىرىسىندە.
قازاقستاندا تۇڭعىش ەتنوگرافيالىق وركەستر قۇرىپ، كونە اسپاپتارعا جان بىتىرگەن نۇرعيسا تىلەندييەۆ سىندى كومپوزيتورىمىز حالقىمىزدىڭ رۋحاني تەگىنەن ءونىپ وسكەن قاجىماس قايرات، ۇلكەن ادامگەرشىلىك يەسى ەدى.
اسەم اندەي جانى سۇلۋ نۇراعاڭ بالا كەزىندە قاتشىباي كۇيشىدەن ۇيرەنگەن «بالامىشكا» دەگەن تاتار اۋەنىن شابىتتى شاقتارىندا ءجيى ورىندايتىن. ءبىز قازاق حالقىنىڭ ماڭدايىنا بىتكەن قايتالانباس تۇلعا نۇرعيسا تىلەنديەۆ ومىرىنەن ازعانا ماعلۇمات بەردىك. ال، كۇيشى ءومىرى الدەنەشە تومعا ارقاۋ بولارى ءسوزسىز.
نۇرعيسا تىلەندييەۆ - قازاق مۋزىكالىق مادەنيەتىنە سازگەر، ديريجەر، ورىنداۋشى رەتىندە وشپەس ءىز قالدىرعان سۋرەتكەر. ول - 500 دەن استام مۋزىكالىق ءتول تۋىندىلاردىڭ اۆتورى.
ءان، كۇي، رومانس، ۋۆەرتيۋرا، پوەما، كانتاتا، وپەرا، بالەت سياقتى بىرنەشە جانرعا قالام سىلتەگەن دارىن يەسىنىڭ «دوستىق جولىمەن» (1958 ج.)، «مەنىڭ قازاقستانىم» كانتاتاسىن (1959 ج.)، قۇددىس قوجامياروۆپەن بىرلەسىپ جازعان «التىن تاۋلار» وپەراسىن (1961 ج.)، «حالىق قۋانىشى» (1963 ج. )، «قايرات» (1964 ج. )، «جەڭىس سولداتى» (1975 ج. ) سياقتى ۋۆەرتيۋرالارىن اتاۋعا بولادى.
نۇرەكەڭنىڭ «اققۋ»، «اڭساۋ»، «ارمان»، «اتا تولعاۋى»، «ءالقيسسا»، «قورقىت تۋرالى اڭىز»، «كوش كەرۋەنى»، «ماحامبەت»، «فارابي سازى» سياقتى كۇيلەرى مەن «سارى جايلاۋ»، «الاتاۋ»، «اقجايىق»، «اق قۇسىم»، «ءوز ەلىم» سياقتى ونداعان ليريكالىق اندەرى جۇرتشىلىقتىڭ ءسۇيىپ تىڭدايتىن رۋحاني قازىناسىنا اينالعان باعا جەتپەس تۋىندىلار. مۇنىڭ سىرتىندا كومپوزيتور «قىز جىبەك»، «قيلى كەزەڭ»، «مەنىڭ اتىم قوجا»، «قارلىعاشتىڭ قۇيرىعى نەگە ايىر؟»، «اقساق قۇلان» فيلمدەرگە مۋزىكا جازىپ، قىرىق شاقتى سپەكتاكلگە اۋەن جازعان.
2014 - جىلدىڭ مامىر ايىندا الماتى قالاسىنداعى بوگەنباي مەن قونايەۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى حالىق قاھارمانى نۇرعيسا تىلەنديەۆ تۇرعان ءزاۋلىم ءۇيدىڭ پاتەرى كومپوزيتوردىڭ مەموريال-ۇيىنە اينالدى. ءومىر بويى جازعان تۋىندىلارىن شاشاۋ شىعارماي جيناقتاپ، مۇراجايدىڭ اشىلۋىنا ەرەەكشە اتسالىسقان ول كىسىنىڭ جۇبايى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى، كينواكتريسا داريعا تىلەندىكەلىنىنىڭ دە ەڭبەگى زور ەكەنى ءمالىم.
مۇراسىنا قامقور بولا بىلگەن اسىل جارى، ونەرىن جالعاستىرار ءدىنزۋحراداي پەرزەنتى، نۇرعيسا تىلەنديەۆ اتىنداعى «وتىرار سازى» وركەسترىندەي ۇجىمى، شىعارمالارىن سۇيسىنە تىڭدايتىن حالقى بار نۇراعاڭ باقىتتى جان. وعان ەش داۋ جوق. ەندىگى ماقسات - حالقى سۇيگەن ونەر ادامىنىڭ تورقالى تويىن ءوز دارەجەسىندە اتاپ ءوتۋ.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى التىن يمانبايەۆا (2015- جىل)
