اتا-تەكتى جازۋدا بىرىزدىلىك كەرەك
زەينەتاقىمدى الىپ، مەكتەپتىڭ جانىنان وتە بەرگەنىمدە: «وسىلاردىڭ اراسىنان نەمەرەلەرىمنىڭ ءبىرى كەزدەسىپ قالار؟» دەگەن ويمەن كوز سالىپ بالالاردىڭ اراسىنان نەمەرەلەرىمدى ىزدەي باستادىم.
كەزدەسە قالسا، قولدارىنا ءبىر ەكى ءجۇز تەڭگەدەن ۇستاتىپ كەتەيىن دەپ ويلاعانمىن. كوزىمە ەشقايسىسى تۇسە قويماعان سوڭ ارى قاراي كەتە بەردىم.
ءبىر كەزدە «ەلتاي، ءاي، ەلتاي، ساعان ايتامىن!» دەگەن داۋىس ەستىلدى. مەن ارتىما جالت قارادىم. ەشكىم كورىنبەيدى. ىلگەرى قاراي جۇرە بەرىپ ەدىم تاعى دا: «ەلتاي، نەمەنە قۇلاعىڭ كەرەڭ بولىپ قالعان با؟» دەپ رەنجىگەن داۋىس شىقتى.
سودان «بۇل كىم بولدى ەكەن؟» دەپ جان-جاعىما قارايلاي باستادىم. سويتسەم، ءبىر بالا مەنى كورىپ، سىنىپتىڭ تەرەزەسىنىڭ تۇسىنا بارىپ نەمەرەمدى شاقىرىپ تۇر ەكەن. سودان نەمەرەم شىعىپ، امانداستى.
مەن قولىنا اقشاسىن ۇستاتىپ جاتىپ:
- اناۋ جولداسىڭ سەنى «ەلتاي» دەپ شاقىردى عوي، نەگە ءوز اتىڭدى اتامايدى؟ - دەدىم.
- اتا، ءسىزدىڭ اتىڭىز - مەنىڭ فاميليام عوي. مەكتەپتە جۇرگەندە وقۋشىلار ءبىرىن-ءبىرى فاميلياسىمەن شاقىرادى، - دەپ جاۋاپ بەردى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «ۇلتى قازاق ازاماتتاردىڭ تەگى مەن اكەسىنىڭ اتىن جازۋعا بايلانىستى ماسەلەلەردى شەشۋ ءتارتىبى تۋرالى» 1996 - جىلدىڭ 2 - ساۋىرىندەگى №2923 - جارلىعى بويىنشا دۇنيەگە كەلگەن سابيلەرگە تۋۋ تۋرالى كۋالىگىنە - «وۆ» - «وۆا»، - «ەۆا»، - «ين» - «ينا»، - «وۆيچ» - «يەۆيچ»، - «وۆنا» - «ەۆنا» سياقتى قوسىمشالارسىز /اففيكستەرسىز/ تولتىراتىن بولدى. ءسويتىپ، ولاردىڭ ورنىنا «تەگى»، «ۇلى»، «قىزى» دەگەن سوزدەر جازىلىپ ءجۇردى.
جاسىراتىنى جوق، العاشقىدا بۇعان قاتتى قۋاندىق. ءبىراق سول قۋانىشىمىز ۇزاققا بارمادى. العاشقىدا ەلتايتەگى نۇرداۋلەت نۇرسۇلتان ۇلى دەپ جازىلىپ جۇرگەن نەمەرەمنىڭ اتى-ءجونى كەيىنگى جىلدارى ەلتاي نۇرداۋلەت نۇرسۇلتان ۇلى دەپ وزگەردى. نە سەبەپتى بۇلايشا وزگەرىپ كەتكەنى تۇسىنىكسىز. سوڭعى ۇلگىدەن كىسىنىڭ اتى قايسىسى، تەگى قايسىسى ايىرۋ قيىن.
2000 - جىلدان بەرى بۇل قۇجاتتار اتا-تەگىمىزدى مۇلدە «قاجەتسىنبەيتىن» بولدى.
قۇجاتتا تەك اكەسىنىڭ اتى عانا جازىلىپ جۇرگەن ادامدار دا بار. مۇنى ۇلكەن قاتەلىك دەپ بىلەمىن. ەلباسى جارلىعىندا بۇل جايلى: «ۇلتى قازاق ازاماتتاردى وزدەرىنىڭ تەگى مەن اكەسىنىڭ اتىنىڭ جازىلۋىنا قازاق تىلىنە ءتان ەمەس اففيكستى الىپ تاستاي وتىرىپ، وزگەرتۋگە قۇقىلى، الايدا تەگى مەن اكەسىنىڭ اتىنىڭ تۇبىرلىك نەگىزى ساقتالۋى ءتيىس. بۇل رەتتە اكەسىنىڭ اتىن جازعان كەزدە ازاماتتىڭ جىنىسىنا قاراي «ۇلى»، «قىزى» سوزدەرى قوسىلىپ بىرگە جازىلادى» دەلىنگەن. ءبىراق وسى جارلىقتا كورسەتىلگەن ۇلتتىق مۇددەگە بايلانىستى تالاپتار بۇگىنگى كۇنى ورىندالمايدى. نەگە؟! بۇل ماسەلە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى از ايتىلىپ، كەم جازىلىپ جۇرگەن جوق. سوندا دا اۋدان مەن قالالىق ا ح ا ج بولىمدەرىندە قىزمەت ەتەتىن مامانداردىڭ مۇنىمەن ءىسى جوق.
ۇلتى قازاق ازاماتتارىمىزدىڭ تەگى مەن اكەسىنىڭ ەسىمىن جازۋدىڭ ءبىرىڭعاي ۇلگىسىن ۇسىنىپ، ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ - كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە دەپ بىلەمىن. ءبىراق بۇل جاي حالىقتىڭ قولىنان كەلەتىن تىرلىك ەمەس. ءبىزدىڭ جاقسىلارىمىز دا، سۇيەنەرىمىز دە حالىقتىڭ قالاۋلىلارى. سول ءۇشىن وسى ماسەلەنى جان-جاقتى تالقىلاپ، دۇرىس قورىتىندى شىعارۋ ءۇشىن حالىق قالاۋلىلارىنا جۇگىنگەندى ءجون كوردىك. حالىق قالاۋلىلارى ءادىل ۇكىم شىعارىپ، قورىتىندى ءسوز ايتادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
ەلتاي بيماحانبەت ۇلى، «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى، تۇركىستان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
