اشۋعا بوي الدىرماۋدىڭ جولى بار ما؟

ءابۋ ھۋرايرا (ر. ا. ) ريۋايات ەتكەن حاديستە: «ءبىر كىسى پايعامبارعا (س. ع. س. ) كەلىپ: ماعان وسيەت ايتىڭىزشى؟ - دەدى. پايعامبارىمىز (س. ع. س. ): اشۋلانۋشى بولما، - دەدى. الگى كىسى ءوتىنىشىن بىرنەشە رەت قايتالادى. اللا ەلشىسى (س. ع. س. ) «اشۋلانۋشى بولما»، - دەپ جاۋاپ بەردى[1]».

مىنە، بۇل - پايعامبار (س. ع. س. ) وسيەتى. شىن كۇشتى - اشۋ ۇستىندە ءوزىنىڭ بۇل مىنەزىن تىزگىندەي بىلەتىن ادام. ءابۋ ھۋرايرا (ر. ا. ): «مىقتى بىرەۋدى الىپ جىققان ەمەس. ناعىز مىقتى اشۋ ۇستىندە ءوزىن ۇستاي بىلگەن[2]»، - دەگەن ءحاديستى ريۋايات ەتكەن.

اشۋ - شايتاننىڭ ادام ساناسى مەن اقىلىنا ەنەتىن جولداردىڭ ءبىرى. اشۋعا ەرىك بەرمەۋ ءۇشىن، ونى باسىپ ءتىپتى بولدىرماۋ ءۇشىن مىناداي كەڭەستەردى ۇسىنامىز:

1.دارەت الۋ. اتىيا ءاس-سادي ريۋايات ەتەدى: «انىعىندا، اشۋ - شايتاننان. ال، شايتان وتتان جاراتىلعان. وتتى سۋ وشىرەدى. سەندەردىڭ ءبىرىڭ اشۋلاناتىن بولسا، دارەت السىن[3]».

2.اشۋ كەزىندەگى دەنە قالپىن وزگەرتۋ. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا، اشۋ قان قىسىمىنىڭ تىم قاتتى كوتەرىلۋىنە سەبەپ بولادى. ال، بۇل ادام دەنساۋلىعىنا ايتارلىقتاي قاۋىپتى.

سوندىقتان، اشۋلانعان كەزدە سول كۇيدە وتىرىپ قالماي، باسقا جاعدايعا اۋىسقان دۇرىس. بۇل اشۋدىڭ باسىلۋىنا جانە قان قىسىمىنىڭ باسەڭدەۋىنە ىقپال ەتەدى. ءابۋ ءزارر (ر. ا. ): «سەندەردىڭ ءبىرىڭ اشۋلانعان كەزدە اياقتا تىك تۇرعان بولسا، وتىرسىن. ودان اشۋ باسىلماسا، جاتا قالسىن[4]»، - دەگەن حاديستى ريۋايات ەتەدى.

3. اشۋدى تەجەپ، كەشىرىمدى بولۋدىڭ ارتىقشىلىعىن ويلاۋ جانە دۇعا جاساۋ. ماسەلەن: «اللاھۋمما يھديني لياحسانيل احلاق ءلا ياھديني ءلياحسانيھا ءيللا ءانتا. ءۋاسريف ءانني ءساياھا ءلا ياسريفۋ ءانني ءساياھا ءيللا ءانتا» (ماعىناسى: «ۋا، اللا! مەنى ەڭ كوركەم مىنەزگە جەتەلە. ويتكەنى، تەك سەن عانا جاقسى مىنەزگە جەتەلەيسىڭ. مەنىڭ بويىمنان جامان مىنەزدى كەتىر. سەبەبى، جامان مىنەزدى تەك سەن عانا كەتىرەسىڭ).

«اشۋ - دۇشپان، اقىل - دوس» دەگەن اتا-بابا ناقىلى دا ناق وسى پايعامبار (س. ع. س. ) وسيەتىنىڭ ءتالىمى. ەندەشە، دۇشپاننىڭ باسىم ءتۇسۋدىڭ باستى جولى وعان الىپ باراتىن سەبەپ- سالداردان الشاق جۇرۋدەن باستالادى.

[1] بۇحاري

[2] بۇحاري، مۋسليم

[3] ءابۋ داۋد

[4] ءابۋ داۋد

رۋسلان كامباروۆ

muslim.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى