ب. وباما فەدەرالدىق بيۋدجەت جوباسىن ۇسىندى
استانا. قازاقپارات - تريلليون ا ق ش دوللارى. امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ 2016 - جىلعا ارنالعان فەدەرالدىق بيۋدجەت شىعىنى وسىنداي.
ەگەر قۇجات جوباسى قابىلدانىپ جاتسا، كۇنكورىسى السىرەپ بارا جاتقان حالىقتىڭ ورتا تابى ءۇشىن ۇلكەن دەمەۋ بولارى انىق.
اسىرەسە يمميگارتسيالىق رەفورمانى مىقتاپ قولعا العان پرەزيدەنت باراك وباما كونگرەسس مۇشەلەرىنىڭ الدىندا اتالعان سالاعا اقشا اياماۋ جوسپارىن قورعاپ قالۋعا تىرىستى. سونداي- اق ەلدىڭ اسكەري الەۋەتىن ارتىرىپ، تەرروريزمگە تويتارىس ماقساتىندا مول قارجى قاراستىرىلىپ وتىر.
اق ءۇي اكىمشىلىگى كونگرەسكە امەريكالىق بيۋدجەت جوباسىن ۇسىندى. 2016 - جىلدىڭ قارجىلىق كەزەڭىنە ارنالعان قۇجاتتى پرەزيدەنت باراك وبامانىڭ ءوزى تانىستىردى. الايدا ونداعى وزەكتى ساندار تىزبەگى سوڭعى ساتكە دەيىن قۇپيا ساقتالىپ كەلدى. بەلگىلىسى، اتقارۋشى بيلىك زاڭ شىعارۋشى ورگاننان 4 تريلليون ا ق ش دوللارىن سۇراپ وتىر. ونداعى بيۋدجەت تاپشىلىعى بولسا 474 ميللياردتى قۇرايدى. بۇل ەلدەگى ج ءى ءو- ءنىڭ 2,5 پايىزى دەگەن ءسوز.
سونىمەن قات- قات قوراپتا قاتتالعان قۇندى قۇجات قاتاڭ كۇزەتپەن كونگرەسس زالىنا جەتكىزىلدى. الپاۋىت دەرجاۆانىڭ الىپ شىعىندارى قالىڭدىعى ءبىر قارىس بيۋدجەت كىتابىنان انىق كورىنىپ تۇر. مەملەكەت باسشىسى ونى قوس پالاتا الدىندا قورعاپ شىقتى. ءوزىنىڭ سوڭعى ەكى جىلدىق وكىلەتتىك مەرزىمى اياسىندا وباما حالىقتىڭ ورتا تابىن تاباندى تۇردە جارىلقاۋدى قولعا العان. وسى ماقساتتا ينفراقۇرىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ، ورتا تاپقا جەڭىلدىكتەر مەن الەۋمەتتىك جاردەماقىنى ارتتارۋ، سونداي- اق سالىقتىق رەفورماعا ارناپ، بيۋدجەتتەن جيىنى 478 ميلليارد اقش دوللارىن ءبولۋدى سۇرادى. ال بارلىق شىعىندار كورپوراتسيالاردىڭ كاپيتالىنا سالىناتىن جانە تابىسىنا ارنالعان 14 پايىزدىق سالىقتاردان وندىرىلمەكشى.
پرەزيدەنت قولعا العان يمميگراتسيالىق جوسپارىنا جەتكىلىكتى قارجى بولىنبەسە، بۇل ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە تونگەن قاتەر ەكەنىن قاداپ ايتتى. باراك وباما، ا ق ش پرەزيدەنتى - ءبىزدىڭ ءوزارا پىكىر قايشىلىعىمىزدان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىمىز زارداپ شەكپەۋگە ءتيىستى. رەسپۋبليكالىقتاردىڭ قارجىلاندىرۋ كوزىن قيىپ تاستاپ، سول ارقىلى اقىرزامان ءتوندىرۋى قاجەت ەمەس. ەگەر ولار قارجىلاندىرۋ جونىندە زاڭ جوباسىن قابىلداماسا، وندا ەڭبەك تىلىنداعى قانشاما جۇمىسشى جالاقىسىز قالادى، جۇمىسىن جوعالتادى دەگەن ءسوز.
ياعني باراك وبامانىڭ ايتۋىنشا، بيۋدجەت جوباسى ەلدەگى كەلىمسەكتەرگە وڭ ىقپالىن تيگىزەتىن بولسا، وندا 40 مىڭنان استام شەكارا مەن كەدەن قىزمەتىندەگى اگەنتتەر، 50 مىڭنان استام اۋەجاي تەكسەرۋشىلەرى جانە 13 مىڭنان اسا كوشى- قون قىزمەتىنىڭ ماماندارى ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتپەك تۇگىلى، وتباسىن اسىراۋدان قالادى.
فەدەرالدى بيۋدجەت جوباسىندا قورعانىس سالاسىنا باعىتتالعان قاراجات كولەمى دە قوماقتى. ءبىر عانا يراك پەن سيرياداعى «يسلام مەملەكەتىنىڭ» ەكسترەميستەرىنە تويتارىس بەرۋ ماقساتىندا 8,8 ميلليارد دوللار قاراستىرىلعان. ال كيبەرقاۋىپسىزدىك ءۇشىن 14 ميلليارد سۇرالىپ وتىر. مەملەكەتتىك دەپارتامەنتكە 50 ميلليارد، سونىڭ ىشىندە كۋبامەن قارىم- قاتىناستى بەكەمدەۋگە 20 ميلليون دوللار ءبولۋ جوسپارلانعان.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا، جالپى بيۋدجەتتىك شىعىندار 6 پايىزعا اناعۇرلىم ارتادى دەگەن جورامال بار. قوس پارتيانىڭ تالقىسىنا دا ۋاقىت ارتىعىمەن جەتكىلىكتى. نە دەگەنمەن اق ءۇي قوجايىنى بيۋدجەت جوباسىن رەسپۋبليكالىقتاردىڭ ىقپالىنداعى كونگرەسكە العاش رەت ۇسىنىپ وتىر. الايدا باراك وباما قۇجات قانداي دا ءبىر سەكۆەستورعا ۇشىرايتىن بولسا، ونى قابىلداۋدان باس تارتاتىنىن جەتكىزدى. ال جاڭا قارجىلىق كەزەڭ بيىلعى 1 - قازاندا باستالۋى ءتيىس.
habar.kz