تۇڭعىش قاجىلىققا بارعان قازاقتى بىلەسىز بە؟

 18 - عاسىردىڭ 60- جىلدارىندا ەل ىشىندە مەشىت اشىپ، جاستارعا ءدىني ءدارىس بەرىپتى.

ول 1791-92 - جىلدارى مەككەگە قاجىلىققا ساپار شەگەدى. قاجىلىققا كەلۋشىلەردى تىركەۋ باستالعاندا قۇدايعا قۇلشىلىق ەتۋشىلەردىڭ تىزىمىندە «قازاق» دەگەن ەل، بۇل ەلدەن كەلگەن قاجى بولماي شىعادى. سودان دوسجان قوشاق ۇلىنا قاجىلىق راسىمگە رۇقسات ەتىلمەيدى. سەبەبى، قاجىلىقا كەلگەن ادام قاي ۇلتتىڭ وكىلى ەكەنى مۇقيات تىركەلىپ وتىراتىن كورىنەدى. سوندىقتان دا، قاجىلىققا كەلگەن ادامنىڭ ەلىن، ونىڭ ۇلتىن قاداعالاۋ - اسا ماڭىزدى تالاپتاردىڭ ءبىرى بولىپتى. وسىعان بايلانىستى «بەيمالىم» ەلدەن كەلگەن د. قوشاق ۇلى ءوزىنىڭ ۇلتىن كۋالاندىرۋعا ءتيىستى ەكەن. سودان نە كەرەك، دوسجان ەلگە قايتا ورالادى.

 ءوزىنىڭ قازاق ۇلتىنان ەكەنىن كۋالاندىرۋ ءۇشىن ول قازان قالاسىنا ساپار شەگەدى. سول قالانىڭ باس مۇفتيىنەن: «قازاق دەگەن ەل بار. مەشىت اشىپ، اللا جولىنا قۇلشىلىق ەتىپ وتىرعان حالىق. ءبىراق، جەردىڭ شالعايلىعىنا بايلانىستى بۇل حالىقتان قاجىعا بارعان ادامدار بولماعان» دەگەن ماعىنادا «شاتىر حات» الادى. ءارى ونى مۇسىلماندىق مورمەن كۋالاندىرىپ بەرەدى. سول حاتپەن دوسجان قوشاق ۇلى مەكەنىڭ قاجىلىق ساپارىنا قايتادان اتتانادى. ول قازاق ۇلتى اتىنان تىركەلىپ جانە مەكەگە بارعان قازاقتار ءۇشىن قوناق ءۇي سالىپ بەرەدى. 

 مۇنى ءبىز «التىندى وردا قونعان جەر» اتتى كىتاپتا جىراۋ ىبىراي قۇلبايەۆتىڭ (110-بەت) :
 - تابىندا تالاي اسقان بار،
 دارياداي تاسقان بار.
 ءۇي سالدىرعان مەككەدەن
 قوشاقتىڭ ۇلى دوسجان بار، - دەگەن جىرىنان ءبىلىپ وتىرمىز.
 شىنىندا دا، دوسجان قاجىنىڭ ەڭبەگى ۇلگى ەتۋگە تۇرارلىقتاي ەمەس پە؟ !

ماقسات نىعمەتۋللايەۆ

baq.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى