قىتايدا شەتەل ينۆەستيتسيالارىنا باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى

 بۇعان دەيىن ا ق ش ۇكىمەتى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە ءتونۋى مۇمكىن قاۋىپتى نەگىزدەپ، قىتايلىق كومپانيالارعا ءبىرقاتار كاسىپورنىن ساتىپ الۋعا رۇقسات بەرگەن جوق ەدى. جاڭا زاڭ جوباسى وسىعان جاۋاپ رەتىندە قاراستىرىلۋدا.

 قىتاي قاتارىنان 23 جىل بويى دامۋشى ەلدەر اراسىندا ەڭ كوپ شەتەل ينۆەستيتسيالارىن تارتقان مەملەكەت بولدى. وسىنىڭ ارقاسىندا ەكونوميكاسى قارقىندى دامىپ، الەمدىك دەڭگەيدەگى ونەركاسىپ ورتالىعىنا اينالعان. ءبىراق ەندى جاعداي وزگەرىپ، قىتاي باسشىلىعى وسى سالانى رەفورمالاۋدى كوزدەپ وتىر.

ۆۋ پەنگ، زاڭگەر:

- قازىر بىزدە شەتەل ينۆەستيتسيالارىن رەتتەيتىن ءۇش زاڭ بار. ال جەرگىلىكتى كاسىپورىندارعا كومپانيالار جونىندەگى زاڭ قولدانىلىپ ءجۇر. ارينە، وسى زاڭدار اراسىندا كەيبىر قايشىلىقتار تۋىنداپ تۇرادى. جاڭا زاڭ سالانى ءبىر رەتكە كەلتىرەدى. جاڭا زاڭ جوباسى شەتەلدىك پەن جەرگىلىكتى ينۆەستورلارعا تەڭ جاعداي جاساۋدى قاراستىرىپ وتىر. سونىمەن قاتار ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرمەۋ ماقساتىندا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كوزدەلگەن.

شيكىزاتقا مۇقتاج ءارى تاۋارلارى ءۇشىن جاڭا نارىقتار ىزدەگەن قىتايدىڭ ءوزى افريكا مەن لاتىن امەريكاسى ەلدەرىندە نەگىزگى ينۆەستورعا اينالدى. ەۋروپا مەن سولتۇستىك امەريكادا دا بەلسەندى ارەكەت ەتۋدە. شۆەتسيالىق الپاۋىت كومپانيا ۆولۆو مەن اۋىر داعدارىستى باستان كەشىرگەن گرەكيانىڭ تەڭىز ايلاقتارىن ساتىپ الۋى بارشاعا ءمالىم. الايدا ءبارى دە قىتايلىق ينۆەستيتسيالارعا ەسىگىن اشىپ، قۋانا قابىلداپ جاتقان جوق. جاقىندا اقش ۇكىمەتى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە ءتونۋى مۇمكىن قاۋىپتى نەگىزدەپ، قىتايلىق كومپانيالارعا ءبىرقاتار كاسىپورنىن ساتىپ الۋعا رۇقسات بەرگەن جوق.

جاو شۋدونگ، قىتايدىڭ ساياساتتانۋ مەن قۇقىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى:

 - باتىس ەلدەرىنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى باقىلايتىن قاتال ەرەجەلەرى بار. وزگە ەلدەردە كومپانيالاردى ساتىپ الۋعا نيەتتى قىتاي كورپوراتسيالارى ۇنەمى وسى شەكتەۋلەرگە تاپ بولادى. سول سەبەپتەن، بىزگە دە شەتەل ينۆەستيتسيالار قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايمىن.

قىتاي دا ۇزاققا سوزباي، جاۋاپ شارالار قابىلداۋعا كىرىستى. زاڭ جوباسىنا سايكەس ەندى شەتەل ينۆەستورلارى 1 ميلليارد 300 ميلليون حالقى بار قىتايدىڭ شەكسىز نارىعىنا كىرۋ ءۇشىن باقىلاۋ ورىندارىندا تەكسەرۋدەن وتۋگە ءتيىس. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە ماڭىزدى سالالار تىزىمىنە اسكەري- قورعانىس ونەركاسىبى، ەنەرگەتيكا، استىق ءوندىرۋ، اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن ءبىرقاتار وزگە دە سالا ەندى. اۆتورى: بەكبولات تۇرماحانوۆ
www.24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى