ساكەننىڭ سوڭعى ساپارى

جوق! بۇل ەشقانداي ات ءجۇرىسىنىڭ كوركەم سۋرەتى، نە بولماسا «تار جول، تايعاق كەشۋدى» تاسقا باسقان ماشىڭكەنىڭ دىبىسى ەمەس، تەررورلىق قاندى قىزىل ماشينانىڭ داۋىسى بولاتىن! ۇرەي شاقىرىپ، ارقا- باسىڭدى شىمىرلاتقان سول سۋىق تىقىل «اتۋ جازاسىنا كەسىلسىن» دەگەن سوت شەشىمىن قاعازعا باسىپ جاتتى...

جولتاي ءالماش ۇلىنىڭ شىعارماسى بويىنشا قويىلعان «ساكەننىڭ سوڭعى ساپارى» اتتى درامانىڭ پرەمەراسى وسى اسەرمەن باستالدى. شىعارما ساكەننىڭ كىندىك قانى تامعان، تۋعان جەرى - ارقا توسىنە جاساعان سوڭعى ساپارىنان سىر شەرتتى. قويۋشى رەجيسسەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى دۋناي ەسپايەۆ، سۋرەتشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى ت. اككەرت. حورمەيستەر - د. ساتايەۆا. باس- اياعى ءبۇتىن، ايتارى بار جەمىستى ەڭبەك. ءتىپتى، 1906-1909 - جىلدارى ساكەن وقىعان مەكتەپتە بولاشاق رەجيسسەردىڭ ءدارىس الۋى دا ونىڭ بۇل تاقىرىپقا ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەندىگىن اڭعارتادى.

قويىلىمعا كوشەيىك. ساكەننىڭ بولمىسى ساكەن مەن سادىقتىڭ (سادىقبەك ساپاربەكوۆيچ - وبكوم حاتشىسى) حاتشىنىڭ ەكى كومەكشىسى بولىپ وينايتىن - تاسجان مەن ۇلانبەكتىڭ ۇنەمى قاراما- قايشى كەلە بەرەتىن الۋان پىكىرلەرى ارقىلى اشىلىپ، ادەبيەتشىلەر شەشە الماي كەلە جاتقان ماعجان- ساكەن- ءسابيت ءتۇيىنى سىندى داۋلى ماسەلەلەرگە بىرنەشە مارتە جاۋاپ بەرىلدى. ءتىل - كوركەم، ويىن - شەبەر، تالعام - بيىك. كاسىبي كوزقاراستان بولەك، قاراپايىم كورەرمەن شىن ساكەندى كوردى. داۋىسى جۇمساق، ءبىز پورترەت قىلىپ تاستاعان تاكاپپار قالىپتان ادا ساكەن. بۇل ءسوزىمىزدى قويۋشى رەجيسسەردىڭ ءوزى:

- تۋىندىنىڭ باسقا قويىلىمداردان ەرەكشەلىگى ەش جاساندىلىقسىز، بىردە ءبىر اۋەنسىز كومكەرىلىپ، كورەرمەنگە شىنايى تۇردە ۇسىنىلۋىندا، - دەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ساكەن حالىق كوميسسارياتىنىڭ ءتوراعاسى بولىپ تۇرعاندا، قازاق جاستارى ءبىلىم الۋى ءۇشىن ۇكىمەت قارجىسىنىڭ باسىم بولىگىن وسى سالاعا ءبولىپ وتىرعانىن بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەيدى.

سونداي- اق، سپەكتاكلدە اقىننىڭ انا تىلىمىزگە مارتەبە بەرۋ جانە ۇلتتىق كادرلاردى مەملەكەتتىك ىسكە كوپتەپ تارتۋ، ەلىمىزدىڭ بولاشاق استاناسى ارقا توسىنە كوشەتىنى تۋرالى كوتەرگەن ماسەلەلەرى جان- جاقتى بەينەلەنەدى.

قويىلىم ساكەننىڭ بۇرىن بەيمالىم بولىپ كەلگەن ءومىر قالتارىستارىن ءدال ايتقاندىعىمەن قۇندى بولدى. بەلگىلى ارداگەر ءارتىس ەرعالي جۇنىسبەكوۆتىڭ جيىنتىق وبرازى ەت جۇرەكتى ەزدى. تۇماندى جانارعا كەلمەسكە كەتكەن كوشپەندىلەر وركەنيەتىنىڭ سوڭعى وكىلى سياقتى ەلەس قالدىردى. سەرى ساكەن حالىقتىڭ ورتاسىنان شىققان، حالىقتىڭ قامىن شىن ويلاي بىلەتىن، جاي- كۇيىنە شىن پەيىلىمەن ارالاسقان، قايعى- قاسىرەتتى قاتار شەككەن ءتىرى تۇلعا رەتىندە سومدالدى. ءنازىر تورەقۇلوۆتىڭ ءرولىن سومداعان بەلگىلى اكتەر كەڭەس جۇمابەكوۆتىڭ شەبەر ويىنىنا دا كورەرمەن قوشەمەت كورسەتتى.

قورىتا ايتقاندا، اينالاسىنداعى كەيىپكەرلەر ارقىلى ساكەننىڭ شىن وبرازى بەكىگەندەي اسەر قالدىردى. ساكەن رولىندە - عاني بەردەمبەتوۆ اتتى جاس اكتەر وينادى.

ميراس اسان.

قاراعاندى.

«ەگەمەن قازاقستان» گازەتى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى