كونياداعى قازاقتار
ال، حالقىنىڭ سانىنا كەلەتىن بولساق 2 ميلليوننان استام. تۇركيادا تۇراتىن جالپى سانى 25 مىڭ قازاقتىڭ 200 ءى ءدال وسى كونيا قالاسىندا.
تۇرىك جەرىنە قازاقتار 1953 - جىلى كەلە باستاعان. العاشقى تۇراعى - ەۋروپا مەن ازيانى بىرلەستىرىپ تۇرعان ىستامبۇل قالاسى. تۇركيا بيلىگى ولاردى شاھاردىڭ زەيتۇنبۇرنى اۋدانىنداعى قوناقۇيگە جايعاستىرادى. كيىم- كەشەك، ازىق تۇلىكپەن قامتاسىز ەتىپ، وسى جەردە قانداستارىمىز ەكى جىلداي تۇردى.
«سونان كەيىن ءبىزدىڭ قازاقتار مال باعامىز، ەگىن ەگەمىز دەگەننەن كەيىن بارلىق قازاقتاردى اۋىلدارعا كوشىرگەن. سوندا ءبىز كونياعا 6162 ءۇي وسىندا كەلىپ، تۇرىكتىڭ ۇكىمەتى ءۇي سالىپ بەرىپ، ولارعا جەر بەرىپ، ولارعا كورپوراتيۆ اشىپ، تراكتور بەرىپ، جەر قالاي جىرتىلادى، ەگىن قالاي ەگىلەدى سونى ۇيرەتتى. قازىر كونيادا 60 تاي ءتۇتىن بار» - دەيدى جەرگىلىكتى قازاق دجافەر ۋجار.
60-70 - جىلدارى قازاقتاردىڭ كوبىسى جۇمىسسىز قالىپ، ەۋروپانى بەتكە الادى. كونياداعى 60 شاقتى وتباسىنىڭ جارتىسىنان استامى، تۇركيانىڭ ءىرى قالالارىنا قونىس اۋداردى. قازىر كونيادا 20 عا جۋىق قازاق ءۇيى بار. دجافەر ۋجار سولاردىڭ باسىن قوسىپ، ءبىر ارادا بىرىكتىرىپ جۇرەدى ۇنەمى. قالانىڭ كىرە بەرىسىندە ورنالاسقان ۇيىندە قاشاندا اق داستارحان جايۋلى. اپتاسىنا كەمىندە ءبىر رەت قازاقتار وسى شاڭىراققا كەلىپ، استان ءدام تاتادى. كەيىن قارا دومبىرانى كۇمبىرلەتىپ اندە شىرقايدى. كونيادا قازاق مادەني قاۋىمداستىعى بار. بۇل شاعىن عانا ۇيىم بىلتىر قازاق ەلى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 23 جىلدىعىن تويلاپ جاتقان ۋاقىتتا اشىلدى. مادەني ورتالىق قازاقتىڭ سالت- ءداستۇرىن، ادەت- عۇرپىن تانىتۋ ماقساتىندا قۇرىلدى. بۇل جەردە كوبىنەسە وسى قالادا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەرىمىز باس قوسىپ تۇرادى. «كونيا قالاسىندا ءوزىمىزدىڭ بىرلەستىگىمىزدى قۇردىق. كونيا قازاق جاستار بىرلەستىگى دەپ اتالادى. دەمالىستارىندا باس قوسىپ، ءار ءتۇرلى تاقىرىپتاردا پىكىرتالاس جۇرگىزەمىز. العاشىندا كونيا قالاسىندا وسى قازاقتىڭ قاراشاڭىراعى دەپ اتاپ العانبىز، سول قارا شاڭىراقتا باسى قوسىپ تۇرامىز. جالپى ءبىزدىڭ بىرلىگىمىز وتە جاقسى دەپ ايتۋعا بولادى» - دەيدى كونيا قازاق جاستارى بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى ەرىك قوزباقوۆ. قانداستارىمىز بۇل جاقتا ۇلتتىق ويىندارىمىزدى دا ساقتاپ قالۋعا تىرىسادى. قول بوساعان ۋاقىتتا قىز قۋۋ، ارقان تارتىس سياقتى ويىندارىمىزدى ۇيىمداستىرىپ تۇرادى. «ءبىز وسىندا قازاقتىڭ سالت- ءداستۇرىن ساقتايمىز. اتا- بابالارىمىزدان بەرى كەلە جاتقان ءداستۇرىمىزدى جاستار كورىپ كەلەدى. ات ءمىنۋ، قوي باعۋ. قويلارىمىز بار وسىندا. كيىز ۇيىمىزدە وسىندا. ءبارىمىز سالت- ءداستۇرىمىزدى ساقتاۋعا ات سالىسىپ كەلەمىز. ناۋرىزدى جاقسى تويلايمىز. تاۋەلسىزدىك كۇنىن وسىندا وتكىزدىك. بۇگىنگى تۇركياداعى قازاقتىڭ ۇرپاعى ۇمىتىپ كەتپەسىن دەپ قازاق ەلىن، قازاق جەرىن ناسيحاتتاپ جۇرەمىز» - دەيدى يبراحيم شەرەفلى.
جالپى تۇركيانىڭ ءار قالاسى ءوز تابيعاتىمەن ەرەكشەلەنەدى. كونيانىڭ دا اسەم جەرلەرى بارشىلىق. قالانى اينالاي قاراتاۋ تاۋى قورشاپ تۇر. بۇل جەردى كەزىندە حريستياندار مەكەن ەتكەن. ەندى ايماقتىڭ ءبىر بولىگىن دجافەر ۋجار تۋريستىك مەكەنگە اينالدىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءساتىن سالىپ، جوسپار ويداعىداي جۇزەگە اسسا، بۇل جەردە بولاشاقتا كيىز ۇيلەر تۇرعىزىلىپ، قازاقتىڭ مادەنيەتى كەڭىنەن تانىتىلا باستايدى. قازاقستان تاۋەلسىز اتانعاندا تۇركيا العاشقى بولىپ قۋانىشىمىزعا ورتاقتاستى. وسى ەلدە تۇراتىن قانداستارىمىز بورىكتەرىن كوككە اتىپ قۋاندى. ەلدەن قوناق كەلسە، قاي مەزگىلدە بولماسىن قازاقي ءداستۇر بويىنشا كونيادا الدىمەن داستارحان جايىلادى. قانداستارىمىز ادەت عۇرىپتاردى ساقتاپ قالعاندارىن كورسەتۋگە بارىنشا تىرىسىپ باعادى. بۇل جولىدا سولاي بولدى. اتامەكەننەن ۇزاقتا جۇرسەدە، باۋىرلارىنا دەگەن ىستىق سالەمدەرىن ءاردايىم جولداپ تۇرادى.
baq.kz
