قازاقستاندا قانشا قويشىباي بار؟

قازاقستان 1991 ءدال وسى «قوي جىلى» تاۋەلسىز ەل اتاندى.

سوندىقتان با، حالقىمىز شوپان اتانىڭ تۇلەگىن دە كيەلى جانۋار سانايدى.

ات قويۋ شەبەرلىگىنە كەلگەندە الدىنا قارا سالمايتىن قازاق بۇرىندارى، ءتىپتى بالاسىنىڭ ەسىمىنە «قوي» ءسوزىن دە كەلىستىرىپ، كىرىستىرىپ وتىرعان.

وسى ورايدا، ءبىز قازاقستاننىڭ رەسمي، جاۋاپتى قۇرىلىمدارىنان قازىرگى كەزدە ەسىمىندە وسىنداي جالعاۋى بار قانشا ادام بارلىعىن سۇراستىردىق.

 كەزىندەگى «ستاتيستيكا اگەنتتىگى» وتكەن جىلى ۇكىمەتتىڭ قايتا قۇرىلىمدانۋى ناتيجەسىندە، ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىنا كوميتەت بولىپ كىرگەندىگى ءمالىم. وسى ورگان جىل سايىن قازاقستانداعى «ەڭ تانىمال ادام اتتارىنىڭ» رەيتينگىن جاريالايدى.

سوعان سۇيەنسەك، 2014 - جىلى رەسپۋبليكادا اتا-انالار تاراپىنان ەڭ كوپ تاڭدالعان جانە ماقۇلدانعان ەسىمدەر قاتارىنا ەراسىل، ءاليحان، نۇراسىل، نۇريسلام، سانجار، ايسۇلتان، ارسەن، ميراس، ارتەم، امير، ءالي، نۇرسۇلتان، دياس، ەرنار جانە الديار كىرىپ وتىر. سول «جىلقى جىلى» ءومىر ەسىگىن اشقان قىز بالالارعا ايارۋ، ايزەرە، كاۋسار، ءىنجۋ، ايشا، ءامينا، رايانا، ارۋجان، اياۋلىم، ايلين، سوفيا، ىڭكار، سەزىم، الينا جانە ميلانا ەسىمدەرى كوبىرەك قويىلىپتى. كورىپ وتىرسىز، قوي تۇلەگىنە قاتىستى «قوسىمشاسى» بار ەسىمدەر تانىمالدىلىققا يە بولماعان. جالپى، ستاتيستيكا بويىنشا مۇنداي اتتار، تىم سيرەك ۇشىراساتىندىقتان، ءتىپتى تاۋەلسىزدىكتىڭ بۇكىل 23 -جىلىندا دا بۇل رەيتينگتەن ورىن الا الماپتى.

وسىلايشا، بۇل قازاقى ەسىمدەر «ارحايزمگە» اينالىپ، بىرتە- بىرتە تاريح قويناۋىنا كەتىپ بارادى. ءبىز انىقتاعانىمىزداي، قازىرگى كەزدە قازاقستاندا ەڭ كوپ «ۇلەسكە» «قويشىبايلار» يە: ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ دەرەگىنشە، رەسپۋبليكا بويىنشا بۇل اتتاس بارلىعى 133 ادام تىركەلگەن. ءبىر قىزىعى، سونىڭ 125 ى عانا -  قازاق، قالعانى تۇركىتىلدەس باسقا ۇلت وكىلدەرى.

ەكىنشى ورىنعا «قوزى-كورپەش» (قوزىكورپەش) شىعىپ وتىر. بۇل ەسىمدى اتا-انالار 27 بالاعا لايىق كورىپتى. ونىڭ ىشىندە 22 سىنىڭ ۇلتى -  قازاق.

ءبىر قىزىعى، «ۇشتىكتى» «قوشقار» تۇيىقتاپ تۇر. «قازاقستان بويىنشا «قوشقار» اتتاس بارلىعى 22 ادام تىركەلگەن، بۇل اتپەن قازاقستان بويىنشا ۇلتى قازاق 22 ادام بار (ياعني %100- ى)» دەپ حابارلايدى ستاتكوم.

ءتورتىنشى ورىندى ەكى ات بولىسەدى. ءبىر عاجابى، ونىڭ ءبىرى - ايەل اتى. اتاپ ايتقاندا، ەلىمىزدە «اققوزى» ەسىمدى 15 ايەل ادام ءومىر سۇرۋدە. ونىڭ 14 ىنىڭ ءتولقۇجاتىندا «قازاق» دەپ جازىلعان. سونىمەن بىرگە ەلىمىزدە 16 «قويباعار» بار (بارلىعى قازاق).

بۇكىل قازاقستان بويىنشا «اتاقوزى» اتتى 7 ادام تۇرادى. ونىڭ بەسەۋى -  قازاقتار.

جويىلۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان اتتىڭ ءبىرى -  «قوزىباق» پەن «قويشى»: ەگەر رەسمي ستاتيستيكاعا سەنسەك، مەملەكەتىمىزدە ولاردىڭ سانى نەبارى بەس-بەستەن عانا.

 بۇعان قوسا، قازاقستاندا نەبارى 4 «قويشىعارا» قالىپتى. ءالىمساقتان وتە سيرەك كەزدەسەتىن «قاراقويشى» اتىن بۇگىندە تەك 3 قازاقستاندىق «ارقالاپ» ءجۇر.

قازىرگى ۋاقىتتا ەشكىم دە ءوز بالاسىن «قوزىتاي» اتامايتىن بولعان، ەرەسەكتەر اراسىندا نەبارى 3 اق ادام كەزدەسەدى. ەكەۋى - قازاق.

«قويگەلدى» ەسىمى دە بىرتە- بىرتە «فاميلياعا» اينالۋدا. ەلىمىزدە اتى وسىنداي تەك 2 (!) ادام تابىلىپ وتىر.

ەگەر ايەل اتتارىنا ورالساق، قازاقستاندا «مارقاگۇل» ەسىمدى 2 ادام تىركەلگەن. ەكەۋى دە قازاق ايەلدەرى. ال «اقمارقا» اتتاس 8 ادام بار. ونىڭ جەتەۋى -  قازاق.

قازاق اراسىندا بولعان «قويباي»، «قويسۇلۋ»، «قويتەكە»، «قويبولدى» ، «تورىمبيكە»، «ىسەكبايلار» ەندى مۇلدەم كەزدەسپەيدى.

قالاي بولعاندا، جوعارىدا ايتىلعان اتتاردىڭ بىردە ءبىرى 2014 - جىلى دۇنيە ەسىگىن اشقان بالالارعا قويىلماپتى.

ايحان ءشارىپ

«ايقىن»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى