كاتار قازاقستاندا «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىناتىن ءبىرقاتار ءىرى جوبالارعا ينۆەستيتسيا قۇيۋعا ءازىر - كاتاردىڭ ق ر-داعى ەلشىسى
استانا. قازاقپارات - كاتاردىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ابدۋللا بەن احمەد يۋسيف احمەد ءال- مۋتاۆا «قازاقپارات» اگەنتتىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا كاتار مەن قازاقستاننىڭ ءوزارا بايلانىستارىنىڭ بۇگىنگى جاعدايىنا جانە الەۋەتى زور كەلەشەك جوبالار جايىندا ايتىپ بەردى.
- قۇرمەتتى ەلشى مىرزا! الدىمەن سىزدى جانە بارشا كاتار حالقىن ءتول مەرەكەلەرىڭىز - كاتاردىڭ ۇلتتىق كۇنىمەن قۇتتىقتايمىز! سىزدەردىڭ حالىققا باق پەن بەرەكە تىلەيمىز!
- راحمەت! ءوز اتىمنان جانە حالقىمنىڭ اتىنان قازاقستان ەلىن تاۋەلسىزدىك كۇنىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاۋعا رۇقسات ەتىڭىزدەر!
- ەلشى مىرزا، الدىمەن ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ بۇگىنگى قالىبىنا جانە كەلەشەك الەۋەتتەرىنە توقتالساڭىز.
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەگەمەندىك العان العاشقى كۇننەن باستاپ بىزدىڭ ەلدەر اراسىندا ديپلوماتيالىق بايلانىستار ورناتىلدى. سودان بەرى ارامىزدا وتە جاقسى قارىم-قاتىناستار ۇزىلگەن ەمەس. كاتاردىڭ بۇرىنعى ءامىرى شەيح حاماد بەن حاليفا ءال-تاني قازاقستانعا العاش ساپارى 2005-جىلى ورىن الدى. بۇل پارسى شىعاناعىنىڭ مونارحى قازاقستانعا ات باسىن تىرەگەن العاشقى وقيعا بولىپ سانالادى. كاتار ەلى مەن قازاقستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستا ءوزارا قۇرمەت پەن تاراپتىق مۇددەلەستىك سيپاتى باسىم دەپ باعالاۋعا بولادى.
ەلشى رەتىندە مەن حالىقتارىمىزدىڭ يگىلىگى ءۇشىن ءبىزدىڭ مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ بەكي تۇسۋىنە جانە ءار تاراپتار بويىنشا دامۋىنا قولدان كەلەر بارلىق كۇشىمدى سالۋعا تىرىسامىن. ءوزارا قۇرمەتكە توقتالساق، قازاقستان مەن كاتار - كوپتەگەن ماڭىزدى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەر بويىنشا ۇستانىمدارى ۇقساس ەلدەر.
مەن ءوز ىسىمە بىلتىر كىرىستىم. ەكى ەلدىڭ بىرلەسە قولعا الاتىن جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەن قازاقستانداعى ءبىرقاتار مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ باسشىلارىمەن، بيزنەس وكىلدەرىمەن تىعىز جۇمىس جاساۋدامىن.
- بولاشاق جوسپارلار قانداي؟ مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءىستىڭ قاي سالالارىنا ەرەكشە باسىمدىق بەرگىڭىز كەلەدى؟
- كاتار قازاقستان مەملەكەتىن ورتالىق ازياداعى ماڭىزدى ارىپتەسى دەپ قارايدى جانە ونىمەن ساياسي، ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالاردا جان-جاقتى بايلانىستار ورناتۋعا، ءوزارا ىقپالداستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە ۇلكەن ءمان بەرەدى.
جىلدىڭ باس تۇسىندا كاتار ءامىرى شەيح تاميم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ءىس-ساپارمەن كەلدى. بۇل ونىڭ ءامىر رەتىندەگى العاشقى ساپارى جانە كەلىسسوزدەر بارىسىندا ول قازاقستان پرەزيدەنتى ۇلى مارتەبەلى نۇرسۇلتان نازاربايەۆپەن ەلدەر اراسىنداعى ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن بولاشاقتا ونىڭ اياسىن كەڭەيتۋدىڭ جولدارىن تالقىلاعان بولاتىن. بۇل ساپار كاتار-قازاقستان قارىم-قاتىناستارىنا جاڭا لەپ بەردى. تاراپتاردىڭ مۇددەلەرى ساقتالاتىن ءبىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويىلدى. وسى قۇجاتتاردىڭ نەگىزىندە ەكونوميكا، ينۆەستيتسيالار جانە مادەنيەت سالالارىندا دوستىعىمىز ارتادى.
ماسەلەن، ينۆەستيتسيالار سالاسىنداعى كەلىسىمدەر بويىنشا، كاتاردىڭ ينۆەستيتسيالىق قورى مەن قازاقستاننىڭ «سامۇرىق-قازىنا» قورى ەكى جاققا دا ءتيىمدى بىرلەسكەن جوبالاردى قولعا الماق. ءبىز قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋعا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتۋدامىز. سەبەبى مۇندا وتە جاعىمدى ينۆەستيتسيالىق جاعداي قالىپتاسقان. ناقتىراق ايتساق، كاتار اۋىل شارۋاشىلىعىنا، وڭدەۋشى سالالارعا قاراجات قۇيۋعا مۇددەلى. سىزدەردى سەندىرەمىن، جۇمىس تەك ەندى باستالىپ كەلەدى، جانە ونىڭ الەۋەتى اسا زور.
- ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستارعا كەرى اسەرىن بەرەتىن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار ما؟
- ونداي وزەكتى ماسەلەلەر جوق. كەرىسىنشە ونى جاڭا بيىككە كوتەرەتىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەر مەن داڭعىل جولدار بار. مىسالى، تۋريزمدى الايىق. قازاقستاندا جەر ءجانناتىنان كەم ەمەس، كورىكتى جەرلەر بار، تابيعاتى سۇمدىق ادەمى. شەت ەل تۋريستەرىن وسىمەن باۋراۋعا بولادى. سونىڭ ىشىندە كاتارلىقتاردى دا تارتۋعا ابدەن بولادى. مەن ءوزىم دوستارىمدى قازاقستانعا ءجيى شاقىرىپ وتىرامىن. ولاردىڭ دەنى قازاقستاندى العاش رەت كورىپ، ەلدەرىڭىزدى ۇناتىپ كەتتى. بار-جوعى ءبىر جىل جۇمىس ىستەسەم دە، بۇل سالادا الەۋەت زور ەكەنىن كورىپ وتىرمىن. وسى باعىتتا جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىنە كوز جەتكىزدىم. ۆيزا ماسەلەسىنە توقتالساق. كاتاردا كوبى قازاقستاندى بىلەدى، ءبىرازى وسى ەلگە كەلۋگە قۇلشىنىس تانىتادى. ءبىراق ۆيزانى جاساتۋعا بىرنەشە كۇن ۋاقىتتارىن سارپ ەتۋگە تۋرا كەلەدى. ەكىنشى ماسەلە - جارناما جوقتىڭ قاسى. سىزدەرگە قازاقستاندى شەتەلدە جارنامالاۋدى مىقتاپ قولعا الۋ قاجەت. ويتكەنى ونىڭ پايداسى وراسان ەكەنى داۋسىز. ءبىز ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىقتاردىڭ قازاقستانعا ات باسىن تىرەۋىنە مۇددەلىمىز. بىزدە ءىرى سپورتتىق جارىستار وتكىزىلىپ، تۋريستەردىڭ جالپى دەمالۋىنا قاجەتتى جاعدايلار مەن قىزىقتى باعدارلامالار جاسالۋدا. سوندىقتان وسى تۇرعىدا ءوزارا ىقپالداستىقتى ارتتىرعانىمىز ءجون.
- نۇرسۇلتان نازاربايەۆ جاقىندا قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جاريا ەتكەنى ءمالىم. وندا ەلباسى «نۇرلى جول - بولاشاققا باستار جول» اتتى باعدارلاماسىن ۇسىنعان بولاتىن. اتالعان باعدارلامادا ءسىزدىڭ نازارىڭىزعا ىلىككەن نەگىزگى قاعيداتتار قانداي بولدى؟
- ارينە مەن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ حالىققا جولداۋىمەن ءجىتى تانىسىپ شىقتىم. ەكونوميكالىق مۇددەگە ەرەكشە ءمان بەرىلگەن ماڭىزدى قۇجات. قازاقستاننىڭ الداعى بىرنەشە جىلداعى دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرەتىن ءتيىمدى تەتىكتەر جۇزەگە اسىرىلماق نيەتتە ەكەن. كاتار تاراپى وسى باعدارلامادا ايتىلعان بىرنەشە جوباعا ينۆەستيتسيا قۇيۋعا دايىن. جاقىن كۇندەرى مەن قازاقستاندىق بيلىكتىڭ بىرنەشە وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىم وتەدى. سول كەزدە وسى ساۋالدار تالقىعا سالىنادى.
- ءسىز استانادا ءبىر جىلدان استام ۋاقىت تۇرىپ جاتقانىڭىزدى جاڭا ءبىر سوزىڭىزدە ايتىپ قالدىڭىز. ءبىزدىڭ ەلوردامىزدىڭ سۋىعىنا جاتىرقاپ جۇرگەن جوقسىز با؟
- مەن استاناعا بىلتىر قاراشا ايىندا كەلگەنمىن. سول كەزدە مەنى قالانىڭ ادەمىلىگى مەن تازالىعى تاڭقالدىرعان بولاتىن. جەلتوقساندا قاتتى ايازدار بولدى. ونىڭ ءبارىن وڭاي ەڭسەردىم، سەبەبى ماعان مۇندا ۇنايدى. قالانىڭ ىشكى جان-دۇنيەسى جالپى جاقسى - تۇرعىندارى وتە باۋىرمال. وسىندا جۇمىس ىستەۋ جانە تۇرۋ مەن ءۇشىن جايلى. مەن الدىندا ايتقانىمداي، دوستارىمدى قازاقستانعا ساياحاتتاپ قايتۋعا ءاردايىم شاقىرىپ وتىرامىن. ينۆەستور رەتىندە قاراجات قۇيۋعا دا كەڭەس بەرەمىن. قالا بۇدان ءارى دە قارقىندى دامىپ، كوركى ۇلعايا تۇسەدى دەپ سەنەمىن.
- سىزگە ۇلكەن راحمەت!
- سىزدەرگە دە ۇلكەن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن! جاعدايدى پايدالانىپ، مارتەبەلى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتى جانە قازاقستان حالقىن تاۋەلسىزدىك كۇنىمەن تاعى ءبىر قۇتتىقتاعىم كەلەدى! ەلباسىلارىڭىزعا قاجىماس قايرات پەن زور دەنساۋلىق تىلەيمىن، قازاقستان حالقىنىڭ ءال-اۋقاتى تاسي بەرسىن!
- راحمەت!
اۆتور: جاسۇلان جولدىبايەۆ