جىل قورىتىندىسى: بيىل قازاقستاندا جەمقورلىق قىلمىسىمەن ۇستالعان لاۋازىمدى تۇلعالار
كەيبىرىنىڭ ىستەرى سوتتا ءالى قارالىپ جاتسا، بىرەۋلەرىنە ءتيىستى ۇكىمدەر دە شىعىپ ۇلگەردى، سونداي-اق سوڭعى كەزدە ۇستالعاندارىنا قاتىستى ايىپتار تاعىلىپ، قاماۋعا الىندى.
ءمۇسلىم ومىريايەۆ 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى
2013-جىلدىڭ جەلتوقسانىندا بۇرىنعى اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى م. ومىريايەۆ پارا العانى ءۇشىن ۇستالدى. ول مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بويىنشا وڭ شەشىم شىعارعانىنا 100 مىڭ دوللار كولەمىندە پارا العان دەگەن كۇدىككە ءىلىندى.
بيىلعى قازاندا استانا قالاسى قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتى وعان قاتىستى شەشىم شىعاردى.
ول ق ر ق ك 311-بابىنىڭ 5-بولىگى (ءىرى كولەمدە پارا الۋ) بويىنشا ايىپتى دەپ تانىلدى. م. ومىريايەۆتىڭ بارلىق مۇلكى تاركىلەنىپ، مەملەكەتتىك قىزمەتتە جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىندا 7 جىل مەرزىمگە جۇمىس ىستەۋ قۇقىعىنان، 10 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ەكس-شەنەۋنىك جازاسىن قاتاڭ رەجىمدەگى كولونيادا وتەيتىن بولادى.
ەرلان ارىن سوت زالىنان بوساتىلدى
اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىزىندا ۇلكەن كولەمدە پارا الدى دەگەن كۇدىكپەن پاۆلودار وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى ەرلان ارىن ۇستالعانى بەلگىلى. پاۆلودار وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ءبىرقاتار لاۋازىمدى تۇلعالارىنا قوزعالعان قىلمىستىق ىستىڭ نەگىزىندە 2014-جىلى 4- ناۋرىز كۇنى دەمەۋشىلەردەن پاۆلودار وبلىسىن اباتتاندىرۋعا بەرىلگەن قارجىنى جىمقىردى جانە ءىرى كولەمدە پارا الدى دەگەن كۇدىكپەن وبلىستىڭ بۇرىنعى اكىمى ە. ارىن قۇرىقتالدى.
ارادا جارتى جىلدان استام ۋاقىت وتكەننەن كەيىن، ياعني قاراشانىڭ سوڭىندا ارىننىڭ ءىسى بويىنشا مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتتا قارالعان پروتسەسس اياقتالدى. سوت ەرلان ارىندى ق ر ق ك- نىڭ 307-بابىنىڭ 3-تارماعى بويىنشا ايىپتى دەپ تاۋىپ، ونى ءۇش جىلعا شارتتى تۇردە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن تاعايىندادى. ول سوت زالىنان بوساتىلدى.
سوت ايىپتالۋشىدان، جابىرلەنۋشىدەن، كۋالاردان جاۋاپ الىپ جانە ءىس-قۇجاتتاردى زەرتتەپ، ە. م. ارىننىڭ ارەكەتتىنەن تەك ق ر ق ك- ءنىڭ 307- بابى 3- بولىگىمەن كوزدەلگەن قىلمىستىڭ قۇرامى بار دەگەن قورتىندىعا كەلدى، ياعني، جاۋاپتى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى تۇلعانىڭ ءوز قىزمەت بابىن اسىرا پايدالانۋى ورىن العان.
مۇرات وسپانوۆ سوت سانكسياسىمەن تۇتقىندالدى
بيىلعى شىلدەنىڭ باسىندا استانا سوتى ق ر تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ بۇرىنعى ءتوراعاسى مۇرات وسپانوۆتى قاماۋعا الۋدى سانكسيالادى. قارجى پوليتسياسى اگەنتتىگى وعان تابيعي مونوپوليالاردى قولداۋ ءۇشىن 300 مىڭ دوللار كولەمىندە پارا الدى دەگەن ايىپ تاعىپ وتىر. وسپانوۆ ۋاقىتشا ۇستاۋ وقشاۋلاعىشىنان تەرگەۋ يزولياتورىنا اۋىستىرىلدى.
وسپانوۆتىڭ ءىسى بويىنشا سوت 11- قاراشادا استانانىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتىندا باستالدى. قاراشانىڭ اياعىندا ونىڭ ىسىندە سوتتا نەگىزگى كۋاگەرلەردىڭ ءبىرىنىڭ جاۋابىن قاتىستىرماۋ تۋرالى قورعاۋشىلاردىڭ قولداۋ حاتى قابىلدانبادى. بۇنىڭ الدىندا ايىپتالۋشىنىڭ قورعاۋشىلارى م. وسپانوۆتىڭ كومەكشىسى بەرىك ەرگەشيەۆتىڭ جاۋاپتارى مەن تۇسىنىكتەرىن ءىستىڭ ماتەريالدارىنان الىپ تاستاۋ تۋرالى ءوتىنىم حات جولداعان بولاتىن. سوت تىڭداۋى بارىسىندا سۋديا ەربول راحيمبەكوۆ الدىن الا تەرگەۋ كەزىندە ەرگەشيەۆتىڭ دالەلدەرى تەكسەرىلگەنىن جانە ولار ناقتىلانعانىن نەگىزگە الا وتىرىپ، وسپانوۆ قورعاۋشىلارى قولداۋ حاتىن قابىل الماۋ تۋرالى قاۋلى ەتتى.
تەرگەۋ نۇسقاسى بويىنشا، اقشا ق ر تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ بۇرىنعى ءتوراعاسىنا پارا رەتىندە ەرگەشيەۆ ارقىلى تاپسىرىلعان. ايتا كەتەيىك، كۋاگەر ب. ەرگەشيەۆ سوتتا جاۋاپ بەرگەن بولاتىن. قورعاۋشىلاردىڭ پايىمىنشا، ونىڭ ايعاقتارى قىسىم كورسەتۋ ارقىلى الىنعان.
باۋىرجان ابدىشيەۆ قاماۋعا الىندى
بيىلعى قىركۇيەكتە قىزمەتتىك وكىلەتتىلىگىن تەرىس پايدالاندى دەپ ايىپتالعان قاراعاندى وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى باۋىرجان ابدىشيەۆ ەكى ايعا قاماۋعا الىندى.
ال قاراشانىڭ اياعىندا سوت قاراعاندى وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى ب. ابدىشيەۆتى قاماۋدا ۇستاۋ مەرزىمىن 3 ايعا دەيىن ۇزارتتى. اتاپ ايتقاندا، قاراعاندى قالاسى قازىبەك ءبي اۋداندىق سوتىنىڭ 2014-جىلعى 18- قاراشاداعى قاۋلىسىمەن ق ر قك 307-بابى 4- ءبولىمى بويىنشا ايىپتالعان ب. ابدىشيەۆتىڭ قاماۋدا بولۋ مەرزىمى ءۇش ايعا دەيىن، 2014-جىلدىڭ 23- جەلتوقسانى ساعات 17.00 دەيىن ۇزارتىلدى.
ال كەشە عانا لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن تەرىس پايدالانعانى ءۇشىن ايىپتالعان قاراعاندى وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمىن قاماۋدا ۇستاۋ مەرزىمى ءبىر ايعا ۇزارتىلعانى حابارلاندى. ياعني، تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ سۇراۋىنا بايلانىستى قازىبەك ءبي اۋداندىق سوتىنىڭ قاۋلىسىمەن ب. ابدىشيەۆتىڭ قاماق مەرزىمى 2015-جىلعى 23- قاڭتارعا دەيىن ءبىر ايعا ۇزارتىلدى.
تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ نۇسقاسى بويىنشا ابدىشيەۆ جولعا توسەلەتىن پليتكالار شىعاراتىن «ەۋروستاندارت قاراعاندى» ج ش س زاۋىتىنىڭ مۇددەسىن قورعاعان. ءىس ماتەريالدارىنا سايكەس كاسىپورىن ونىڭ تانىسىنىڭ اتىنا رەسىمدەلگەن. «ەۋروستاندارت قاراعاندى» ج ش س مەن «مادەنيەت، دەمالىس ساياباقتارى باسقارماسى» ق م ك اراسىنداعى 2012-جىلعى قاڭتار مەن مامىردا جاسالعان ەكى شارت سوماسى 1,2 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجاتتى قۇراعان.
شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان جولامانوۆ ۇستالدى
27- قازاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇ ق ك جەكە قاۋىپسىزدىك بولىمشەسى ق ر ۇ ق ك شەكارا قىزمەتىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى تاراپىنان قىزمەتتىك وكىلەتتىكتەرىن تەرىس پايدالانعان فاكتىلەرگە جۇرگىزگەن تەكسەرۋ شەڭبەرىندە قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. اتالمىش قىلمىستى جاسادى دەگەن كۇدىكپەن شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان جولامانوۆ ۇستالدى. بۇل ءىس بويىنشا ءتيىستى جەدەل تەرگەۋ تاعايىندالىپ، ونى قاداعالاۋدى ق ر باس اسكەري پروكۋراتۋراسى جۇزەگە اسىرادى.
اراعا بىرەر كۇن سالعاننان كەيىن ن. جولامانوۆقا ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇردى دەگەن ايىپ تاعىلدى. اقمولا گارنيزونىنىڭ اسكەري سوتى ق ر ۇ ق ك شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى نۇرلان جولامانوۆتى 27- جەلتوقسانعا دەيىن تۇتقىنعا الۋ تۋرالى ۇكىم شىعاردى. الىنعان مالىمەت بويىنشا، ق ر ۇ ق ك شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى ن. جولامانوۆ ق ر ق ك 311-بابى (پارا الۋ) 5- ءبولىمى جانە 235-بابى (ءبىر نەمەسە بىرنەشە قىلمىس جاساۋ ماقساتىندا ۇيىمداسقان توپ قۇرۋ جانە ونى باسقارۋ، سول سياقتى وعان قاتىسۋ) 3- ءبولىمى (ترانس ۇلتتىق قىلمىستىق قوعامداستىق (ترانس ۇلتتىق قىلمىستىق ۇيىم) قۇرۋ جانە ونى باسقارۋ، سول سياقتى وعان قاتىسۋ) بويىنشا تۇتقىنعا الىنعان.
اقمولا گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنەن اتاپ وتكەندەي، قاماۋعا الۋ ۋاقىتى ۇزارتىلۋى مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتا ءتيىستى تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلۋدە.
ۇ ق ك مالىمەتتەرى بويىنشا، اعىمداعى جىلدىڭ 3- جەلتوقسانىندا ن. ا. جولامانوۆقا قاتىستى ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ قۇرامىندا بولىپ، ءتۇرلى كوممەرتسيالىق قۇرىلىم وكىلدەرىنەن پارا الدى دەگەن 13 ەپيزود بويىنشا قىلمىستىق ءىستىڭ تەرگەۋى اياقتالدى.
سەرىك احمەتوۆكە بيۋجەت قارجىسىن جىمقىردى دەگەن ايىپ تاعىلۋدا
2014-جىلدىڭ 18- قاراشاسىندا قاراعاندى قالاسى قازىبەك ءبي اۋداندىق سوتىنىڭ قاۋلىسىمەن ايىپتاۋشى ورگانداردىڭ الدىن الا تەرگەۋى بويىنشا اسا اۋىر جەمقورلىق قىلمىس جاساعانى ءۇشىن ق ر ق ك 176-بابىنىڭ 4-تارماعى «ب» پۋنكتى بويىنشا احمەتوۆ سەرىك نىعمەت ۇلىن 2015-جىلعى 18- قاڭتاردىڭ ساعات 23:00-گە دەيىن ەكى اي ءۇي قاماققا الۋ تۋرالى سانكسيا بەرىلدى.
قاراعاندى وبلىسى مەن قالاسىنىڭ، «سارى ارقا» ا ك ك» ۇ ك، «مەتاللۋرگيا-مەتالل وڭدەۋ» يندۋستريالىق پاركى ا ە ا، «قازاگروفينانس» ا ق بۇرىنعى باسشىلارى: ب. ابدىشيەۆ، م. سماعۇلوۆ، ا. ەسسە، ع. راقىمجانوۆ جانە باسقا دا تۇلعالارعا قاتىستى سىبايلاس جەمقورلىق فاكتىلەرى بويىنشا ءبىرقاتار اسا اۋىر قىلمىستىق ىستەردى تەرگەلۋدە . تەرگەۋ ىستەرىنىڭ اياسىندا سونداي-اق قاراعاندى قالاسىنىڭ قازىبەك ءبي اۋداندىق سوتى 1958-جىلى تۋىلعان احمەتوۆ سەرىك نىعمەت ۇلىنا ايىپ تاعىپ، وعان قاتىستى ءۇي قاماققا الۋ بۇلتارتپاۋ شاراسى قولدانىلدى.
كەلەسى كۇنى كەشقۇرىم سەرىك احمەتوۆكە اسا ءىرى كولەمدە بيۋجەت قارجىسىن جىمقىردى دەگەن ايىپ تاعىلعانى حابارلاندى.
س. احمەتوۆتىڭ بۇرىن سوتتالماعانى، قاراعاندىدا تۇراقتى مەكەنجايى بار ەكەندىگى ەسكەرىلدى. سوت سونداي-اق ونىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن دا ەسكەردى. سوندىقتان ءۇي قاماققا الۋ تۇرىندە بۇلتارتپاۋ شاراسىن قولدانۋ جونىندە سانكسيا شىعارىلدى.
جەمقورلىق قىلمىسىنا قاتىستىلاردىڭ ءتيىستى جازاسىن الماۋى - اگەنتتىككە سىن
ايتا كەتەيىك، بيىلعى تامىزدا قارجى پوليتسياسى وكىلەتتىلىگى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنە بەرىلدى. ال قاراشانىڭ اياعىندا وتكەن اگەنتتىكتىڭ كەڭەيتىلگەن كەڭەسىندە وسى ۆەدومستۆونىڭ ءتوراعاسى قايرات قوجامجاروۆ ءوزى باسقارىپ وتىرعان اگەنتتىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن اتادى. «ءبىزدىڭ قىزمەتتى باستاۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇقىقتىق ۇيىمداستىرۋدىڭ نەگىزى قۇرىلدى. اگەنتتىكتىڭ باسىمدىقتى ماقساتتارىنا توقتالاتىن بولسام، ءبىرىنشى كەزەكتە سىزدەرگە قويىلاتىن تالاپتارعا نازار اۋدارعىم كەلەدى. سىزدەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ جوعارى سەنىمىنە لايىقتى بولۋلارىڭىز كەرەك جانە قوعامنىڭ سەنىمىن اقتاۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرلەرىڭىزدى سالۋلارىڭىز قاجەت. ءبىز ەتيكالىق تالاپتاردىڭ جوعارى دەڭگەيىن ءاردايىم ۇستاپ تۇرۋىمىز شارت. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جەمقورلىققا قارسى مودەلىنىڭ نەگىزىندە ار-نامىس كودەكسىن مۇلتىكسىز ساقتاۋ جاتىر. بۇل - ءبىزدىڭ ءمىنسىز جۇمىسىمىزدىڭ ماڭىزدى تالابى»، - دەدى ق. قوجامجاروۆ ۆەدومستۆو قىزمەتكەرلەرىنە قاراتىپ ايتقان سوزىندە.
سونىمەن قاتار ول ءوز سوزىندە سوت تاراپىنان ەنگىزىلگەن ءاربىر اقتاۋ ۇكىمى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى قىزمەتكەرلەرى كاسىبيلىگىنىڭ تومەندىگىن كورسەتەتىندىگىن اتاپ ءوتتى.
«الداعى جىلدان باستاپ ءبىز جاڭا قۇقىقتىق تارتىپتە جۇمىس ىستەي باستايتىندىعىمىزدى اتاپ وتكىم كەلەدى. جاڭا قىلمىستىق-پروتسەسسۋالدىق كودەكسكە سايكەس، قوسىمشا تەكسەرۋ مەن تەرگەۋ ينستيتۋتتارىنا تىيىم سالىنادى. سوت تاراپىنان ەنگىزىلگەن ءاربىر اقتاۋ ۇكىمى ءبىزدىڭ كاسىبي دەڭگەيىمىزدىڭ تومەندىگىن كورسەتەدى. ازاماتتار قۇقىعىن قورعاۋدىڭ كەپىلى بولۋى تۇرعىسىندا ءبىز قابىلداناتىن پروتسەسسۋالدىق شەشىمنىڭ مىنسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتىمىز»، - دەدى ق. قوجامجاروۆ جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ وفيتسەرلەرىنە قاراتىپ ايتقان سوزىندە.
اۆتور: رۋسلان عابباسوۆ
