اتاقتى «مەنىڭ اتىم - قوجا» كينوسىنداعى قوجانىڭ ءرولىن كىم ويناعانىن بىلەسىڭدەر مە؟
كوپشىلىگىڭ ۇندەمەي قالدىڭدار، ءا؟! ەندەشە، ءبىلىپ جۇرىڭدەر، ول - نۇرلان سەگىزبايەۆ دەگەن اعالارىڭ. قوجانىڭ رولىنە قالاي تۇسكەنى جايلى ول كىسى بىزگە ءوزى اڭگىمەلەپ بەردى.
ول كەزدە مەن الماتىداعى №33 ورتا مەكتەپتىڭ 5-سىنىبىندا وقيتىنمىن. ساباعىم جاقسى بولعانمەن، تەنتەك مىنەزىم باسىمداۋ ەدى. قوجا سياقتى مەن دە العان بەتىنەن قايتپايتىن، قايسار بولاتىنمىن.
بىردە كوشەدە وزىمنەن ۇلكەن ءبىر بالامەن ەرەگىسىپ قالدىم. ونىڭ ۇلكەندىگىنەن ىعاتىن مەن بە، جۇدىرىعىمدى الا جۇگىردىم. ەكەۋىمىز كادىمگىدەي توبەلەسە كەتتىك. سول كەزدە قاسىمىزعا ءبىر جاس جىگىت كەلىپ، ءبىزدى اجىراتىپ جىبەردى دە:
- سەنىڭ اتى-ءجونىڭ كىم؟ - دەدى ماعان.
ءجونىمدى ايتتىم. ول دا ءوزىن تانىستىردى. اتى-ءجونى مارلەن ىبىرايەۆ ەكەن. ءوزىنىڭ كينورەجيسسەردىڭ كومەكشىسى ەكەنىن ايتقان ول مەنى اينالدىرا قاراپ:
- كينوعا تۇسكىڭ كەلە مە؟ - دەدى.
مەن ءدال سول كەزدە كينوعا ءتۇسۋدىڭ نە ەكەنىن ونشا بىلمەسەم دە «ءيا» دەپ جاۋاپ بەردىم.
سونىمەن ەرتەسىندە مارلەن مەنى كينورەجيسسەر ابدوللا قارساقبايەۆتىڭ وزىنە ەرتىپ اپاردى. مەنى كورگەن ابدوللا اعا كوپ ويلانباستان: «قارا سيراق اۋىل بالاسى وسىنداي-اق بولار. مىناۋ قوجانىڭ ءدال ءوزى عوي»، - دەپ، باستى رولگە بەكىتتى دە جىبەردى. ءسويتىپ، وسى كينوعا تۇسۋگە تىلەك بىلدىرگەن ءۇش جۇزگە جۋىق بالانىڭ ىشىنەن اياق استىنان مەنىڭ باعىم جانىپ، قوجا بولىپ شىعا كەلدىم.
وسى جەردە ابدوللا اعا تۋرالى ايتپاي كەتكەنىم ورىنسىز بولار. ول وتە تالانتتى رەجيسسەر بولاتىن. اكتەرلەرمەن، اسىرەسە، بالالارمەن تەز ءتىل تابىساتىن. ءتۇسىرۋ الاڭىندا ءوزىمىزدى بەينە ءبىر قىزىقتى ويىن ويناپ جۇرگەندەي سەزىنۋشى ەدىك. ابدوللا اعانىڭ وسىنداي شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا فيلم وتە شىنايى، تابيعي بولىپ شىقتى. سونىسىمەن دە ول ميلليونداعان كورەرمەندى وزىنە باۋراپ الدى. «مەنىڭ اتىم - قوجانى» 40 شاقتى ەلدىڭ ساتىپ الۋى قازاق كينو ونەرى ءۇشىن ۇلكەن ابىروي، قوماقتى تابىس بولعانى ءسوزسىز. اتتەڭ، ابدوللا اعا ومىردەن ەرتە كەتىپ قالدى. ول ءتىرى جۇرگەندە بالالارعا ارنالعان تالاي قىزىق-قىزىق فيلمدەر ءتۇسىرۋى ءسوزسىز ەدى...
ەندى قوجا تۋرالى ايتار بولسام، ول تەنتەك بولعانىمەن، اقىلدى. اقكوڭىل. ونىڭ ءىس-ارەكەتتەرى كەزدەيسوق جاعدايدان ءوربىپ جاتادى. قوجانىڭ وي-قيالى باي. ادام جانىن تۇسىنبەيتىندەرگە ول قاراداي قاس. مۇنىسىن باسقالار تەنتەكتىك دەپ تۇسىنەدى. ءبىراق ونىڭ بويىندا جاقسىلىق جاساۋعا ۇمتىلۋ، باسقالارعا كومەك قولىن سوزۋ سياقتى جاقسى قاسيەتتەر مول. سونداي-اق، سۇلتاننىڭ (ونىڭ ءرولىن ويناعان 9-سىنىپ وقۋشىسى مارات كوكەنوۆ) بويىندا دا جاقسى قاسيەتتەر جوق ەمەس. ول - باتىل، ەپتى، تاپقىر، ەر كوڭىلدى بالا. ءبىراق ول وسى جاقسى قاسيەتتەرىن جامان ماقساتتارعا جۇمسايدى دا، سۇيكىمسىز، مەيىرىمسىز بالا بولىپ شىعا كەلەدى...
وسىنداي تاماشا شىعارما جازعان بەردىبەك سوقپاقبايەۆ اعا تۋرالى ايتار اڭگىمە وزىنشە ءبىر توبە. بەردىبەكسىز قازاق ادەبيەتىن، اسىرەسە بالالار ادەبيەتىن كوز الدىڭا ەلەستەتۋ قيىن. بەردىبەك ناعىز بەرەن تالانت بولاتىن.
مەن ءوزىم كوپ بالالى وتباسىندا ءوستىم. ۇلكەن اعام اتاقتى فۋتبولشى تەمىر سەگىزبايەۆ. كىشكەنتاي كەزىمدە وعان ەلىكتەپ، مىقتى سپورتشى بولعىم كەلگەنى دە جاسىرىن ەمەس. وسى تۇستا بالالار: «نەگە اكتەر بولمادىڭىز؟» دەپ سۇرارى داۋسىز. ەندى سوعان جاۋاپ بەرەيىن.
كينو ءتۇسىرۋ كوپ ۋاقىت الادى. «مەنىڭ اتىم - قوجا» دا تۋرا ون اي ءتۇسىرىلدى. ساباعىم جايىنا قالدى. ءسويتىپ، 5-سىنىپتى ەكى جىل وقۋىما تۋرا كەلدى. بۇل مەنىڭ اكەم سانجارعا ۇنامادى. ول مەنىڭ قايتىپ كينوعا تۇسۋىمە تىيىم سالدى. مىنە، مەنىڭ اكتەرلىك ءومىرىم اياق استىنان باستالىپ، وسىلايشا تەز اياقتالدى. ءبىراق وسكەن سوڭ دا ونەر اۋىلىنان الىستاپ كەتكەم جوق.
وسكەمەندەگى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتىڭ ءتىل-ادەبيەتى فاكۋلتەتىن ءبىتىردىم. اۋىلدا بىرنەشە جىل ۇستاز بولدىم. قوجانىڭ جازۋشى بولسام دەگەن ارمانى ماعان دا جۇققان بولۋى كەرەك، كەيىننەن كوركەم اڭگىمەلەر جازا باستادىم. رەسەيدىڭ ءبىر باسپاسىنان ورىس تىلىندە «اللايار» دەگەن كىتابىم جارىق كوردى. 1982 - جىلى ماسكەۋدەگى كينەماتوگرافيستەر ينستيتۋتىن بىتىرگەم. فيلوسوفيادان كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعادىم. «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» دەگەن اتاعىم بار. بىرنەشە تەلە جانە بەينە، كوركەم فيلمدەرگە سەناري جازدىم...
جازىپ العان دۇيسەن ءمۇسىرالى ۇلى
(«بالدىرعان» ، №10, قازان، 2014 -جىل)
