ءاربىر سەگىزىنشى ايەل زورلىق كورەدى

سوندىقتان 25- قاراشادا ايەلدەرگە جاسالاتىن زورلىقتى جويۋعا ارنالعان حالىقارالىق كۇرەس كۇنىندە بۇكىل الەم بويىنشا گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىققا قارسى جىل سايىنعى 16 كۇندىك ناۋقانى باستالادى. ماقسات -  ايەلدەر مەن بالالار ءجيى قورلىق كورەتىن زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسىنە قوعامنىڭ نازارىن اۋدارۋ. ويتكەنى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ كەز كەلگەنى ادام بويىندا پسيحولوگيالىق جاراقات قالدىرىپ، جالپى، ايەل مەن قىزداردىڭ دەنساۋلىعىنا، سونىمەن قاتار رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىنا زالال كەلتىرۋى مۇمكىن.

ق ر باس پروكۋراتۋراسى جانىنداعى قۇقىقتىق ستاتيستيكا مالىمەتى بويىنشا، ايەلدەرگە كورسەتىلەتىن زورلىقتىڭ سانى ارتۋدا. 2013-جىلى جاسالعان قىلمىستىق ىستەردىڭ 359 مىڭىنىڭ 137-336 سى -  ايەلدەرگە قاتىستى جاسالعان قىلمىستار. بۇگىندە وزىنە-ءوزى قول جۇمساۋعا يتەرمەلەۋ 4 ەسەگە ارتقان. ۇرلاپ اكەتۋ -  2 ەسەگە، كامەلەتكە جەتپەگەندەردى جەزوكشەلىكپەن اينالىسۋعا كۇشتەۋ -  30,7 پايىزعا، كامەلەت جاسقا تولماعاندارعا جىنىستىق قاتىناس تۇرعىسىندا زورلىق كورسەتۋ -  2 ەسە، سونداي-اق ولاردى ساۋداعا سالۋ 7 ەسە كوبەيگەن.

«شىعارماشىلىق باستاماشىل ايەلدەردىڭ ليگاسى» ق ب باسقارما ءتورايىمى ءاسيا حايرۋلينانىڭ ايتۋىنشا، قازاقستانداعى ايەلدەردىڭ 12,8 پايىزى، ياعني ءاربىر سەگىزىنشى ايەل ومىرىندە كۇيەۋىنەن نەمەسە بىرگە تۇراتىن ادامىنان زورلىق-زومبىلىق كورگەن. ال زورلىقتىڭ قۇربانى بولعان ايەلدەردىڭ ۇشتەن ءبىرى بولعان جايت تۋرالى ەشقاشان ايتپايدى ەكەن. سونداي-اق جاپا شەككەن ايەلدەردىڭ جارتىسىنان كوبى ەشقاشان كومەككە دە جۇگىنبەگەن. ءتىپتى نازىك جاندىلارىمىزدىڭ 2 پايىزعا جۋىعىنا جۇكتىلىك كەزىندە دەنەسىنە زاقىم كەلتىرىلگەن. دەيتۇرعانمەن، ايەلدەردىڭ 12,2 پايىزى جانە ەرلەردىڭ 16,7 پايىزى ايەلدىڭ سوققىعا جىعىلۋىن قانداي دا ءبىر سەبەپتەرگە بايلانىستى اقتاپتى.

-  ايەلگە كۇش كورسەتۋ كوبىنە وتباسىندا ورىن الادى. بايقاعانىمىزداي، مۇنداي زورلىققا تۇرعىندارىمىزدىڭ كوپشىلىگى كوزدى جاۋىپ، كەشىرىممەن قاراي سالادى. ويتكەنى ارۋلارىمىزدىڭ بويىن اسىرەسە، جۇرتتاردىڭ ءسوزى نەمەسە «ايەلدىڭ ءوزىن كىنالاپ شىعادى» دەگەن قورقىنىش ۇيالايدى. ءيا بولماسا، قورلاۋشىنىڭ «كەتسەڭ، ەشكىمگە كەرەك ەمەس بولىپ دالادا قالاسىڭ» دەگەن زەكۋىنەن ايەلدەر كوپ جاعدايدا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بارماي قويادى. دەمەك، قانشاما قىلمىستىق ىستەر جازاسىز قالۋدا. سوندىقتان وسى ماسەلەگە ەر ازاماتتاردى دا، ەتنيكالىق توپتاردى دا جۇمىلدىرۋ قاجەت، -  دەيدى ءاسيا حايرۋلينا.

بۇل تۇرعىدا قازاقستان حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كەلىسىم-شارتتارعا قاتىسۋشى مەملەكەت رەتىندە گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ەلىمىزگە جۇكتەلگەن مىندەتتەمەلەر بار. «امانقۇل اتا» مەشىتىنىڭ يمامى تولەپبەرگەن جاقيەۆ قۇران اياتتارىن وقىعان ءاربىر ادام ايەلدىڭ ەڭ بىرىنشىدەن ومىرگە ۇرپاق اكەلەتىن انا ەكەنىن تۇسىنە بىلەتىنىن ايتادى. «پايعامبارىمىز (س. ع. س) بىردە بىلاي دەگەن: «ەڭ ءبىرىنشى اناڭدى سىيلا، ەكىنشى رەت تە اناڭدى سىيلا، ءۇشىنشى رەت تە اناڭدى سىيلا، سونان سوڭ بارىپ اكەڭدى سىيلا» دەگەن. ياعني يسلام ءدىنى ايەلدى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاپ، جوعارى باعالايتىن دىندەردىڭ ءبىرى. ايەلدىڭ قوعامدا الار ورنىن دۇرىس تۇسىنبەگەن ادام دىننەن حابارسىز ەكەنىن كورسەتەدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى اللاعا سەنىپ، الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنگەن ادام ەشقاشان ايەلگە قول كوتەرمەيدى. يسلامدا زورلىق كورسەتۋ دەگەن جوق. ادامنىڭ قۇقىعىن تاپتاعان ءار ادام كەلەسى دۇنيەدە سۇرالادى» دەيدى ول.

«ايقىن»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى