تۇرىك جىگىتتەرى قازاق قىزدارىنا نەگە قۇمار؟
ءبىر قىز: «ول قالانىڭ ءبىر جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققان» دەسە، بىرەۋى: «ول قالالىق جىگىتتەن اجىراسىپ الماتىعا كەتىپتى» دەدى. سايا ەسىمدى قۇربىمىز قىمبات تۋرالى بىلەرى مول ەكەن. «مەن بىلتىر فەيسبۋكتەن قىمباتتى تاۋىپ الدىم. مەن ەمەس نەگىزى ول مەنى تاۋىپتى. تەگى وزگەرگەن ەكەن، سوندىقتان كوبىمىز ينتەرنەتتەن ونى تابا بەرمەيمىز. قىمباتپەن ءالى دە حات جازىسىپ تۇرامىز. تۇركيادا ەكەن. كوپ سۋرەتتەرىن جىبەردى. حاملە دەگەن پەچەنە شىعاراتىن قالادا تۇرادى. كۇيەۋى ءبىر فيرمادا ەلەكتريك. قاراعاندىدان كۇيەۋىمەن اجىراسقان سوڭ، ءبىر بالاسىمەن الماتىعا كەتىپتى. سول جاقتا باراحولكادا ساۋدا ساتىپتى. ءسويتىپ جۇرگەندە ءبىر تۇرىكتىڭ جىگىتىمەن تانىسىپ، سول جىگىتكە تۇرمىسقا شىعىپ، بالاسىمەن تۇركياعا كەتىپ قالىپتى.
قازىر ەكى ۇلى بار ەكەن. تۇركياداعى ءومىرى ۇنايتىن سياقتى. قازاقستانعا كەلگىسى جوق. ءتىپتى ماعان «تۇرىك جىگىتتەرىنە كۇيەۋگە شىققىڭ كەلە مە؟ قازاقتىڭ قىزدارىن العىسى كەلەتىن تۇرىك جىگىتتەرى كوپ»، - دەپ، سۋرەتتەرىن دە سالىپتى» دەپ قىمبات تۋرالى بار مالىمەتتى جايىپ سالدى.
كوبىمىز تۇرمىسقا شىقپاعان قىزدار بولعاندىقتان، تۇرىك جىگىتتەرى دەگەن تاقىرىپتا اڭگىمەنى ءوربىتىپ جىبەردىك. كوكەيىمىزدە ءبىر سۇراق: نەگە وسى قىزدار تۇرىك جىگىتتەرىنە كۇيەۋگە شىعادى؟ تۇرىك جىگىتتەرى نەگە قازاق قىزدارىنا اۋەس؟ بارلىق تۇرىك جىگىتتەرىنە شىققان قىزدار باقىتتى ما؟
مەنىڭ اۋىلداس قىزىم تۇرىك ليتسەيىندە ساباق بەرىپ ءجۇرىپ، وزىنەن ءتورت جاس كىشى تۇرىك جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققان. اۋىلداسىم جاس كەزىندە ءبىراز اۋىلدى شۋلاتقان قىز ەدى، قازىر مۇلدەم تانىماستاي وزگەردى. قىزدىڭ اتا-اناسى باسىندا قارسى بولعانىمەن، قازىر ۇيرەنگەن سياقتى. ناماز وقيدى، ۇزىن كويلەك كيەدى. تۇرىكشەگە سۋداي. بەس بالاسى بار. قازاقستاندا تۇرادى. كۇيەۋى ۇستازدىق قىزمەتىن تاستاپ، قازاقستان مەن تۇركيا ورتاسىندا ساۋدامەن اينالىسادى. اۋىلداسىم جىلىنا ءبىر رەت قايىن جۇرتىنا بارىپ تۇرادى. جەرلەسىم ءوز تاڭداۋىنا ريزا سياقتى.
اسەم دەگەن قۇربىمنىڭ تانىس قىزى قىستا تۇركياعا دەم الۋعا بارادى. وتە ادەمى قىز ەدى. سول جاقتا ون كۇن دەم الىپ، جەتىنشى كۇنى ءبىر تۇرىك جىگىتپەن جاعاجايدا تانىسىپ، سول تۇرىك جىگىتى ءسوز سالىپتى. كەيىنەن جىگىت ءوزى ىزدەپ كەلەدى. سودان باستاپ مەنىڭ قۇربىم، ءوز قاراجاتىمەن اي سايىن تۇركياعا ماحاباتىنا بارىپ تۇردى. اياعىندا سول جىگىتكە ءتيىپ تىنىش تاپتى.
باسىندا ەكەۋى ەكى جاقتا كەلىپ-كەتىپ ءجۇردى. جىگىت تۇركيادا، ال قىز بوسانعانشا قازاقستاندا بولدى. ۇل تاپتى. كەيىنەن جىگىت قازاقستانعا كەلدى. قازىر دە ەكەۋى قازاقستاندا تۇرادى. تۇركيادا ۇساق-تۇيەك تىرلىكپەن اينالىسقان جىگىت ازىرشە قايىن-جۇرتقا ەركەلەپ، جۇمىسسىز. ءبىر قىزىعى مەنىڭ تانىس قىزىم تۇرىكشەگە سۋداي. «ەكى ايدا ۇيرەنىپ الدىم» دەيدى. قىزىمىز بىزگە بىلدىرگىسى كەلمەي مە الدە راسىمەن باقىتتى ما، «وكىنبەيمىن تۇرىك جىگىتىنە شىققانىما» دەيدى. ال جىگىت بولسا نە قازاقشاسى نە ورىسشاسى دۇرىس ەمەس. كوبىنە تۇرىكشە سويلەيدى ەكەن.
- ال مەنىڭ تانىس قىزىمنىڭ جاعدايى مۇلدەم ءماز ەمەس. وقۋىن ءبىتىرىپ، جۇمىس ىستەپ جۇرەدى. كەزىندە اكەسى كوزى تىرىسىندە مالىن ساتىپ اپەرگەن ءبىر بولمەلى ءۇيى بار ەدى. سول كەزدە وزىنەن ءبىراز جاس ۇلكەن ءبىر تۇرىك جىگىتىمەن تانىسادى. ارالارىندا ماحاببات. سونىمەن ەكەۋى ۇيلەنىپ، وتباسىن قۇرادى. قىزدىڭ اياعى اۋىر بولىپ، دۇنيەگە ۇل بالا كەلەدى. بالالارى ءبىر جاسقا كەلگەندە، ولار بيزنەس اشپاقشى بولىپ، تۇرىك جىگىتتىڭ ايتۋىمەن، تانىس قىزىم ءۇيىن ساتادى.
اقشانى قالتاعا سالىپ ەكەۋى تۇركياعا ۇشادى. تۇركياعا بارىپ، سول جاقتا ءبىراز بولادى. ءسويتىپ جۇرگەندە قىزدىڭ اناسى قايتىس بولىپ، قىز قازاقستانعا قايتۋعا ءماجبۇر بولادى. قىزدىڭ جالعىز شەشەسى عانا بار ەدى. ول كىسى اۋىلدا تۇراتىن. بالانى اكەسىنە تاستاپ، قىز وسكەمەنگە كەلەدى. اناسىنىڭ جەتىسىن بەرىپ، ەسىن جيعان قىز كۇيەۋىنە حابارلاسادى. كۇيەۋى جاقىندا كەلەتىندىكتەرىن، جۇمىستارىنىڭ بىتپەي جاتقاندىعىن ايتادى.
ءبىر كۇنى كۇيەۋىنىڭ اياق استىنان ينسۋلت الىپ، سال بولىپ قالعاندىعىن ەستيدى. ەندى قىز تۇركياعا بارۋ ءۇشىن بارىپ-قايتاتىن اقشا كەرەك. قىزعا قول ۇشىن بەرەتىن ەشكىم جوق. نە تۇراتىن باسپاناسى جوق، ساتىپ جىبەرگەن. سونىمەن ساندالعان قىزدىڭ ەسى شىقتى، بالاسىن ساعىنىپ ءولىپ ءجۇر. نە ىستەرىن بىلمەيدى. مەنىڭ بار بىلەتىنىم وسى. ەندى نە بولار ەكەن، - دەپ سوزىمىزگە قوسىلعان لاۋرا قۇربىم.
وسىلايشا ءبىراز اڭگىمە قىزىپ، ءار قۇربىم وزدەرىنە تانىس جاعداي تۋرالى ايتىپ جاتتى. سول كەزدە مەنىڭ ەسىمە بىرگە جۇمىس ىستەيتىن قىزدىڭ اڭگىمەسى، ەسىمە ءتۇستى: «مەنىڭ كورشىم بار. ەسىمى - جاننا. وتە ەركە قىز ەدى. تاربيەسى دە ورىسشالاۋ. سول جاننا بىلتىر تۇركياعا دەم الۋعا بارىپ، تۇرىك جىگىتىن تاۋىپ الىپتى. سول دەم الاتىن ورىندا ءارتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزەتىن انيماتور ەكەن. سول جىگىت جاننا كەتكەنشە ءبىراز سىيلىقتار اپەرىپ، ەستەن كەتپەس كەشتەر وتكىزىپ، قىدىرتىپتى (وزدەرىنە عاشىق قىلۋ ءۇشىن جاسايتىن ايلالارى بولسا كەرەك) .
قازاقستانعا كەلىپ كۇنى-ءتۇنى جىگىتىمەن سويلەسىپ، ءتىپتى اي سايىن تۇركياعا ۇشىپ ءجۇردى. جولىنىڭ ءبارىن ءوزى تولەيدى، قايتسىن اناسى ساۋدادان تاپقان-تايانعانىن سول جاننانىڭ جولىنا ساپ بەرەدى. جاننا ءوزى بىرنەشە رەت بارىپ كەلدى. ءبىراق سول حاساننىڭ ءبىر رەت تە ىزدەپ كەلگەنىن كورگەن جوقپىز. قاشان سۇراساڭ «سەزون ۋاقىتى، جۇمىستان شىعا المايدى» دەيدى.
ءبىر كۇنى جاننا ماشيناسىن ساتىپ، حاسانعا اقشا جىبەردى. سويتسەك، سوڭعى كەزدە حاساننىڭ كوڭىل-كۇيى دۇرىس بولماپتى. سەبەبىن سۇراسا، ءىنىسى جامان اۋرعا شالدىعىپ، وپەراتسياسىنا كوپ اقشا كەرەك ەكەن. سودان جاننا ماشيناسىن ساتىپ، سۇيىكتىسىنىڭ ءىنىسىن قۇتقارۋ ءۇشىن، اقشا جىبەرەدى. اقىرى، حاسان حابارسىز كەتكەن سوڭ، جاننا قىزىمىز تاعى ىزدەپ ىزدەپ باردى. ءبىراق حاساندى تابا الماپتى. باسقا جۇمىسقا اۋىسىپ كەتىپتى- مىس. كىم ءبىلسىن؟
وسى وقيعالاردى ەستىپ، ودان سايىن تۇرىك جىگىتتەرىنە عاشىق بولعان قىزداردى اياپ كەتتىم. تاعى ءبىر وقيعا ويعا ەرىكسىز ورالدى. اراي ەسىمدى قۇربى قىزىم بار ەدى. ول الماتىدا مەديتسينالىق اكادەميادا وقىدى. بىرەۋدىڭ جالعىز قىزى. اتا-اناسى اۋقاتتى ەدى. اتا-اناسى نە كيەم نە ىشەم دەگىزبەدى. سول اراي ەكىنشى كۋرسقا كەلگەندە وزىمەن بىرگە وقيتىن تۇرىك جىگىتىنە تۇرمىسقا شىقتى. اكە-شەشەسى قارسى بولسا دا جالعىز قىزىنىڭ ايتقانىن ىستەدى. تويىن جاساپ، قىزىن ۇزاتتى. ءتىپتى الماتىدان ءبىر بولمەلى پاتەر دە اپەردى. سول «تۇرىك» وتباسىن اسىرادى. ەكەۋى دە ستۋدەنت. تاپقان تايانعاندارىن سولارعا بەردى. بالالى بولدى. جىگىت وقۋىن وقىپ، ديپلومىن العان سوڭ تۇركياعا كەتىپ قالدى. ءوزىن جەتى جىل اسىراعان وتباسىنا «راحمەتى» سول بولدى. قىز بالاسىن قۇشاقتاپ قالا بەردى. كەيىنەن قىز ەكىنشى رەت تۇرمىسقا شىقتى. ال ءبىرىنشى كۇيەۋى سول كۇيى حابارسىز كەتتى، ءتىپتى قىزىن دا ىزدەگەن ەمەس.
سىنىپتاسىم كۇلپاشتىڭ ايتقان اڭگىمەسى ودان دا قىزىق بولىپ شىقتى. «مەن قىزدارمەن ەكى بولمەلى پاتەر جالداپ تۇرعان ەدىم. كورشى بولمەگە ءبىر قىز كوشىپ كەلدى. ەسىمى - ايلانا. استانادا تۋعان. اناسى عانا بار. جاعدايلارى وتە جاقسى. اناسى مۇناي كومپانياسىندا جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ايلانا ەكى جىل بۇرىن استاناعا جۇمىسقا كەلگەن ءبىر تۇرىك جىگىتىمەن سايت (زناكومستۆا) ارقىلى تانىسىپ، سوعان كۇيەۋگە شىققان ەكەن. جىگىت ءبىر قۇرىلىس كومپانياسىندا جۇمىس ىستەگەن. باسىندا قىزدىڭ شەشەسىمەن بىرگە تۇرعان ەكەۋى. استانادا يۋسۋفتىڭ جۇمىسىنان تاپقان تابىسى كەرەمەت بولماپتى. ەكەۋىن دە اناسى اسىراعان سياقتى. كەيىننەن تۇركياعا كەتكەن. تۇركيادا جىگىت تۇرمىسى وتە ناشار ەكەن. جۇمىسى دا جوق. كەدەيلىك ومىردەن جالىققان بويجەتكەن قازاقستانعا قايتىپ كەتىپتى. ەشقايدا جۇمىس ىستەمەيتىن ايلانانى قازاقستانعا كەلگەندە اناسى اسىرادى. «جەكە تۇرىپ ۇيرەنگەم» دەپ اناسىمەن بىرگە تۇرعىسى كەلمەدى. ءبىراق ۇنەمى سكايپپەن يۋسۋفپەن حابارلاسىپ، سويلەسىپ جۇرەتىن. سول تانىس قىزىمنان مەن تۇرىكشە «اشكىم» دەگەن ءسوزدى ۇيرەندىم، ياعني «جانىم». ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ يۋسۋف «جۇمىس تاپتىم، جۇمىسقا شىقتىم» دەپتى. ايلانا قايتادان تۇركياعا كەتىپ قالدى. قازىرگى ومىرىنەن حابارسىزبىن.
ەسىمە ءبىزدىڭ اۋىلدا ەرتەرەكتە ءبىر قىز تۇركياعا بارىپ وقۋعا سول جاقتا وقۋىن دا اياقتاماي ءبىر اۆتوبۋس جۇرگىزۋشى بولىپ ىستەيتىن تۇرىك جىگىتىنە كۇيەۋگە ءتيىپ، تۇركيادا قالىپ قويعان ەكەن. سوندا اجەسى: «وسىنداي اۆتوبۋس جۇرگىزۋشى ءوزىمىزدىڭ اۋىلدا دا بار عوي، بۇل جىگىتتىڭ نەسى ارتىق» دەگەن اڭگىمەسى ەسىمە ءتۇستى.
وسىنداي اڭگىمەدەن سوڭ قازاقستاندا جۇمىسقا كەلىپ، كەش باتسا ىشتەرى پىسىپ، ۋاقىت وتكىزۋدىڭ امالىن ىزدەپ، كۇندە ينتەرنەتتەن «كاك دەلا؟»، «تى كراسيۆايا» دەپ جازاتىن تۇرىك جىگىتتەرىنەن قورقا باستادىم. تۇركياعا دەم الۋعا بارعان قىزدارىمىزدىڭ تۇرىك جىگىتتەرىنە عاشىق «اۋرۋمەن» اۋىرىپ قالاتىنىن تۇسىنبەيمىن. الدە ءبىز بىلمەيتىن ءبىر قۇپيا-سىرى بار ما؟
اۆتور: الفيا مامەتقاليەۆا، استانا
«الاش ايناسى»
