قىتايدى باسىپ وزىپپىز
استانا. قازاقپارات - جالپى وتىرىستى اشقان جوعارعى پالاتا ءتوراعاسى ق. توقايەۆ پارلامەنتتىڭ جۇمىسى قازاقستان كوشباسشىسى قويعان مىندەتتەردى ورىنداۋعا باعدارلاناتىندىعىن بىلدىرە كەتتى:
- ءبىز جاقىندا ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى زور تاريحي جولداۋىنىڭ كۋاسى بولدىق. قازاقستاندى الەمدەگى قۋاتتى مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسۋداعى بۇكىل جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا جۇكتەگەن پرەزيدەنت جاھاندىق سىن-قاتەرلەر مەن گەوساياسي جاعدايلارعا كەڭ تالداۋ جاساپ، ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىن كوزدەيتىن «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىن جاريالادى. الەمدىك دەڭگەيدەگى كورەگەن ساياساتكەر نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «تاياۋداعى جىلدار جاھاندىق سىناقتاردىڭ ۋاقىتى بولادى، الەمنىڭ ارحيتەكتۋراسى وزگەرەدى، بۇدان تەك مىقتى مەملەكەتتەر، جۇدىرىقتاي جۇمىلعان حالىقتار عانا وتەتىن بولادى» دەپ اتاپ كورسەتىپ، عالامدى شارپىعان قارجىلىق داعدارىستى ەڭسەرۋدىڭ باستى-باستى امالىن ۇسىندى.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، الەمدىك نارىقتاعى تۇراقسىزدىق جاعدايىندا جاريالانعان، قازاقستاننىڭ جاھاندىق داعدارىس كەزىندەگى تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان باستى باعدارلامالىق قۇجات - «نۇرلى جول» «حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ ۇلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان».
«جولداۋعا سايكەس، ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ ءبىر بولىگى ەل ەكونوميكاسىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جالعاستىرۋعا، ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋعا جانە ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى قولداۋعا، تۇپتەپ كەلگەندە، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا جۇمسالادى. جولداۋدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ - بيلىكتىڭ اتقارۋشى جانە زاڭ شىعارۋشى تارماقتارىنىڭ نەگىزگى مىندەتى! وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى بيۋجەت قاراجاتىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىن قاتاڭ باقىلاۋدى جانە اسا قاتال قارجىلىق ءتارتىپ ورناتۋدى جۇكتەدى. بۇل بارلىق مەمورگاندارعا، ونىڭ ىشىندە پارلامەنتكە تىكەلەي قاتىستى» دەگەن سەنات باسشىسى دەپۋتاتتارعا قايىرىلىپ، «الداعى جۇمىس نەگىزىنەن، پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن زاڭنامالىق تۇرعىدان ساپالى قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى بولاتىنىن» ەسكەرتتى.
سەناتورلار كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى قاراۋعا كوشىپ، قازاقستان جانە قىتاي ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى «ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەردىڭ عيماراتتارىن سالۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرىن ءوزارا بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى» راتيفيكاتسيالادى.
ەل ۇكىمەتى ۇسىنعان رەسمي ستاتيستيكا بويىنشا، «قازاقستاندا قازىر ءاربىر ازامات جىل سايىن 2 جارىم ميلليون تەڭگەنىڭ (13 مىڭنان استام دوللار) ءونىمىن وندىرەدى، تابىس تابادى» دەپ سانالادى. مۇنى «جان باسىنا شاققانداعى ج ءى و» دەيدى. بۇل جونىنەن ءبىز جاھاندىق دەرجاۆا - قىتايدى دا ارتتا قالدىرىپپىز!
- ب ۇ ۇ گراداتسيالاۋى بويىنشا، قازاقستان «حالقىنىڭ تابىسى ورتاشادان جوعارى ەلدەر» توبىنا كوشىرىلدى، - دەپ مالىمدەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى. - جاقىن ارادا رەسپۋبليكامىز «حالقىنىڭ تابىسى جوعارى ەلدەر» ساناتىنا وتەدى. ءبىزدىڭ جان باسىنا شاققانداعى تابىس كولەمىن 2020 -جىلعا قاراي 25 مىڭ دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارىمىز بار. يميدجدىك فاكتور سىرتىندا، بۇل جاۋاپكەرشىلىك تە جۇكتەيدى. جان باسىنا شاققانداعى ج ءى و-ءسى قازاقستاندىكىنەن الدەقايدا از مەملەكەتتەردىڭ وزدەرى دە دونور بولۋدا. ماسەلەن، جان باسىنا شاققانداعى تابىسى 11 مىڭ بولاتىن مەكسيكا، 10 مىڭ دوللار بولاتىن برازيليا، 8 مىڭ دوللارلىق ءازىربايجان، 7 مىڭ دوللارلىق جان باسىنا شاققانداعى تابىسقا يە قىتاي دامۋعا رەسمي كومەكتى بۇرىننان جانە بەلسەندى دامىتۋدا، - دەگەن ول «قازاقستانعا دا دونورلار توبىنا قوسىلاتىن ۋاقىت جەتكەندىگىن» نىقتادى.
سەنات بۇل ءىستى قۇپتادى. دەگەنمەن زاڭ جوبالارىمەن جۇمىس بارىسىندا سەناتورلار ولارعا ۇكىمەتتىڭ وكىلەتتىكتەرىن ناقتىلايتىن تۇزەتۋلەر قوسقان ەكەن. سول سەبەپتى زاڭ جوبالارىن تۇزەتۋلەرمەن بىرگە ءماجىلىستىڭ قاراۋىنا جولداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. تومەنگى پالاتانىڭ كەلىسىمى الىنعان سوڭ، جوبالار ەلباسىنىڭ قول قويۋىنا جىبەرىلەدى.
ايحان ءشارىپ
«ايقىن»