جات ءدىني اعىمداعىلار اعامدى اداستىرىپ جىبەردى

ەرىك قازىر 27 جاستا. قاراعاندىدا پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاۋ- كەن ءىسى بويىنشا ينجەنەر ماماندىعىن ءبىتىرىپ، قالامىزداعى وندىرىستىك كومپانيادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن.

 جالاقىسى دا جاقسى بولعان سوڭ وتباسىمىزدىڭ تىرەگى بولدى. مەرەكەلىك سىياقىلار مەن جۇمىستاعى تابىسى ءۇشىن اقشالار از بولعان جوق. تابىستى ەڭبەك ەتكەن ول كوپ ۇزاماي كولىك الدى. بىزگە ۇنەمى كومەكتەسىپ، اكەمنىڭ موينىنداعى نەسيەسىنىڭ تەزىرەك تولەپ بىتۋىنە جاردەم ەتتى. قالادان ءۇي الدىق دەگەندەي.. . اعامىز ۇيلەنگەندە ونىڭ قارىنداستارى - ءبىز قاتتى قۋاندىق. شەشەم دە كەلىندى بولىپ ءماز. اكەم نەمەرە سۇيەتىن كۇن الىس ەمەس ەكەنىن ايتىپ ماساتتاندى.

ول جۇما نامازىنان قالمايتىن. بۇرىنعىداي ارا- تۇرا ءىشۋىن قويدى. تۇراقتى تارتاتىن تەمەكىسىن تاستادى. ءبىز وعان شەكسىز قۋاندىق. اسىرەسە مەشىتكە ءجيى بارعانىنا اكەمنان ارتىق ەشكىم ءماز بولماعان شىعار. ول ۇنەمى كولىگىندە ءدىني اندەر مەن ۋاعىز تىڭدايتىن. ءبىزدىڭ دە ءجيى تىڭداۋىمىزدى سۇرايتىن. ءبىز ونىڭ بەتىن قايتارمادىق. ارادا التى ايداي ۋاقىت وتكەندە ول نامازعا جىعىلدى. ءبىز وعان شەكسىز ريزا ەدىك..

 ءبىر جىل وتەر- وتپەستە اعامىزدىڭ بىزگە شەكتەۋى كوبەيە باستادى. جەڭەشەمە حيدجاپ كيۋىن تالاپ ەتتى. قالادا وسكەن قىز اعامدى سۇيسە دە، ونىسىن ورىنداي قويمادى. ءبىزدىڭ دە ارتىق ءجۇرىپ- تۇرۋىمىزعا ءتۇرلى شەكتەۋلەر قويىلىپ، ۇيدە كىشىگىرىم سەنزۋرا پايدا بولدى. قيت ەتسە شيرك دەيتىن ادەت تاپتى. ول ەشتەڭە ەمەس. اعامنىڭ دوستارىنان قورقايىق دەدىك. سەبەبى، ونىڭ قاسىندا ساقالدارى قاۋعاداي، قارا كيىمدى جىگىتتەر كوپ ەدى. ورانىپ الىپ، ءجۇزىن كورسەتپەيتىن كەلىنشەكتەرىمەن ۇيگە قوناققا كەلگەنى بار.

 اكەم اعامدى قاتتى جاقسى كورگەنىمەن، ءوزىنىڭ اقىلىن ايتىپ، ءويتىپ شەكتەلمەۋىن سۇرادى. الايدا اعام سول جولى اكەمە قارسى شىقتى. «ءسىز وسىلاي دەسەڭىز، مەن ءسىزدى سىيلامايمىن. كۇنادان تىيىلۋىمىز كەرەك. ىشەتىن بولساڭىز اتتاپ باسپاڭىز بۇل ۇيگە» دەگەنىندە ءبارىمىز ءۇنسىز قالدىق. اقىرى جەڭەشەم اعامنىڭ «قىسپاعىنا» شىداي الماي، ءبىرجولا كەتىپ قالدى. اعاما دا كەرەگى سول بولۋى كەرەك، تالاق ايتىپ، ءۇش رەت س م س- پەن حات جازىپ (ونى اجىراسقان سوڭ جەڭەشەم ايتتى) ، اجىراسىپ تىندى. كوپ ۇزاماي ءبىزدىڭ ۇيدە قاپ قارا بولىپ ورانعان، اڭگىمەسىن ارابتىڭ سوزىمەن باستايتىن جانە ءجيى ارالاستىراتىن جەڭگەمىز پايدا بولدى. اعام بۇرىنعىداي توي جاساۋعا قارسى بولدى. «ءراسۋا جاساۋدىڭ قاجەتى جوق. جەڭگەلەرىڭمەن احيلار تانىستىردى. كەشە نەكە قيدىق. ەندى بىزبەن تۇرادى» دەدى، اكە- شەشەممەن تانىستىرماستان.

 جەڭەشەمىز اشىلىپ سويلەي بەرمەيتىن، كوبىنە بولمەسىنەن شىقپايتىن، تەك اعامىز كەلگەندە عانا توبە كورسەتەدى. بىزگە ايتاتىن اڭگىمەسى ورانىپ ءجۇرۋ كەرەك دەگەننەن اسپادى. «ماشاللاح» دەگەن سوزىنە قۇلاعىمىز ۇيرەنە المادى. سويتسەك، ونىسى قازاقشا «قۇدايعا شۇكىر» دەگەن ءسوز ەكەن عوي. شەشەم قازاقشالاپ ايتساڭ دەپ تىلەك بىلدىرگەن. ءبىراق، بەزەرگەن كۇيى جەڭەشەمىز كىرپىدەي جيىرىلدى دا قالدى.

 اعام تىڭدايتىن ۋاعىزداردا مەيىرىمدىلىك، كىشىپەيىلدىلىك تۋرالى كوپ ايتىلعانىمەن، جەمە- جەمگە كەلگەندە ونىڭ ىسىنەن كەرىسىنشە، ەش مەيىرىم تابىن بايقاي المايمىز. قيت ەتسە، شيرك دەيتىن ول ارس- ارس ەتىپ بىزگە قاھارىن توگۋگە دايىن تۇرادى. ونىڭ ۇستىنە يەگىنە ساقال قويعالى ءتۇرى دە تىم سۋىق بولىپ كەتكەندەي. بۇرىنعى كۇلىم قاعىپ تۇراتىن جانارى ءبىز ءۇشىن شىنى كوز سەكىلدى بولىپ شىعا كەلدى. بىردە ۇيگە كەلگەن تۋىسىمىز حانافي مازھابىمەن ءجۇرۋ كەرەكتىگىن، سالافتاردىڭ دەندەپ بارا جاتقانىن ايتقانى سول ەدى.. . اعامىزدىڭ جالى كۇجىرەيىپ، اقىرى تۋىسىمىزدىڭ ۇيدەن كەتۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى.

 جەڭگەمىزدىڭ ءجۇرىسى بىزگە ونشا ۇناي قويمادى. بىزبەن، تۋىسىمىزبەن ارالاسۋدىڭ ورنىنا بەلگىسىز احيلار مەن بەلگىسىز «سەسترالارىمەن» تىم سويلەسكىش- اق. بىردەڭە بولسا سولاردان اقىل سۇراپ، ءدىني تۇرعىدا ماسەلەنى شەشۋگە پەيىلدى. اعامىزدىڭ تىم تاقۋا بولۋى اۋلەتىمىزدە ءبىراز تۇسىنىسپەۋشىلىكتىڭ ورىن الۋىنا اكەلىپ سوقتى. اكەمنىڭ ءىنىسى تۇراردىڭ ۇلىنىڭ شىلدەحاناسى، ناعاشىمنىڭ ۇلىنىڭ تويىندا ايتىلعان بەتاشار دەگەننىڭ ءبارى ونىڭ ويىنشا دىنگە قايشى بولىپ شىقتى. وسى ءۇشىن ول تويعا بارمادى جانە ءبىزدىڭ دە بارماۋىمىزدى تالاپ ەتىپ، ونىڭ كۇنا بولاتىنىن ايتىپ، تۇسىنىكسىزدەۋ ارابتىڭ ءبىر سوزدەرىمەن زارە قۇتىمىزدى قاشىرعانى.. . ءبىراق ءبىز تويدان قالمادىق. جەڭەشەمىز ءبىز كەلگەن سوڭ سالەم سالۋ مەن تۇساۋكەسەردىڭ دىنگە قايشى ەكەنىن، اداسپاۋىمىز كەرەكتىگىن ايتىپ ءتۇسىندىرىپ، ماسەلەنى دىنگە اكەلىپ تىرەي بەردى. وسىنداي جاعدايلاردان كەيىن ءبىزدىڭ اعامىزدىڭ ۇيىندە تۇرۋىمىز كۇننەن كۇنگە قيىنداي بەردى.

ءبىزدىڭ سىنىپتا بىرگە وقىعان مايا ناماز وقيدى. جاسىرمايمىن، باسىنان ورامالىن تاستامايدى. ءبىراق ول اعام سەكىلدى تىم قاتال ءارى ءدىني اڭگىمەلەرمەن شەكتەۋ قويا بەرمەيدى. جەڭەشەم سەكىلدى شيرك دەگەن اڭگىمەنى ايتىپ كورگەن ەمەس. كۇنا تۋرالى ارا- تۇرا ايتاتىنى بار، ءبىراق قوعامنان جىراقتانعان ەمەس. سونىسىمەن قاتار، ول كەيدە راديكالدى اعىمنان اۋلاق ءجۇرۋىمىزدى ايتىپ وتىرادى. ال اعام مەن جەڭەشەم.. .

جەڭەشەمنىڭ اعايىن- تۋىسپەن تانىسىپ، ارالاسپاي جاتىپ، بىزگە امىرلىك ەتە باستاۋى شەشەمە ۇناعان جوق. سول سەبەپتى، ءبىرىنشى كۇننەن باستاپ ەكەۋى ورتاق ءتىل تابىسا المادى. اكەم بولسا اعام ءبىرىنشى جەڭگەممەن اجىراسقان سوڭ ولاردىڭ بار- جوعىن ۇمىتقانداي. ءبىرىنشى جەڭەشەم ءامينا ۇيدە بولعاندا جىلىلىق لەبى ەسىپ تۇراتىن. تۋعان- تۋىستارمەن دە ءتىل تابىسىپ، ءازىل- قالجىڭى جاراساتىن. قالانىڭ قىزى دەگەنى بولماسا كەز- كەلگەن ءىستى دوڭگەلەتىپ، بارعان جەرىندە كومەكتەسىپ، قازان- وشاققا ارالاسىپ كەتۋشى ەدى. شەشەممەن دە اڭگىمەسى تاڭ اتقانشا تاۋسىلمايتىن. بارىنەن اكەمدى كۇتۋى، ونىڭ استى- ۇستىنە ءتۇسىپ قۇراق ۇشىپ قىزمەت كورسەتۋى ناعىز قازاقى ەدى. ال قازىرگى جەڭەشەم.. .

 ونىڭ ۇنەمى شيرك دەپ مازامىزدى الۋى، كوپ نارسەدەن تىيا بەرۋى ءبىزدى عانا ەمەس، تۋعان- تۋىستاردىڭ دا الشاقتاۋىنا اكەلىپ سوقتى. قازىر تۋىستار توي جاساپ نەمەسە ۇيىنە قوناق شاقىرسا اعام مەن ەكىنشى جەڭەشەمدى شاقىرمايدى. اكەمنىڭ دە اعاما كوڭىلى قالدى. وسىنداي جاعدايدان كەيىن ءبىز ءسىڭىلىم ەكەۋىمىز اكەمنىڭ ءىنىسىنىڭ ۇيىندە تۇراتىن بولىپ شەشتىك. بۇل ءبىزدىڭ عانا ەمەس، اكە- شەشەمنىڭ، اكەمنىڭ ءىنىسىنىڭ دە قالاۋى بولدى. قازىر ەل قاتارلى تۇرمىس كەشىپ جاتىرمىز. ءبىراق ۇنەمى اعام تۋرالى، ونىڭ وتكەن شاعى تۋرالى ويلايمىن. ءامينا جەڭگەمنەن بىرگە تۇرعان كەزدەگى ساتتەر ءبىز ءۇشىن ەڭ ءتاتتى، قيماس كەزەڭگە بالانادى.

 ول قازىر جۇمىسىنان شىعىپ، كولىگىن ءدىن جولىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن (مەشىتتە ىستەمەيدى) «براتتارعا» كومەك رەتىندە ساتىپ، اقشاسىن بەرىپ جىبەرىپتى دەپ ەستىدىم. مۇنى اعامنىڭ سىنىپتاسى ايتتى. ول دا قازىر اعاممەن بۇرىنعىداي ارالاسپايدى. اعامىز وقشاۋلانىپ، بەلگىلى ءبىر ورتامەن عانا ارالاسادى. وسىنىڭ ءتۇبى جاماندىققا اپارماسا ەكەن دەپ الاڭدايمىن. وعان كىنالى - ونىڭ جاڭا دوستارى، ساقالدى جىگىتتەر دەپ ويلايمىن. سەبەبى، سولارمەن ارالاسا باستاعالى وتباسىمىزدان بەرەكە كەتىپ، جەڭەشەممەن اجىراسىپ، باسقاسىنا ۇيلەنىپ كەتتى. تەزىرەك ءبارى بۇرىنعى قالپىنا تۇسسە ەكەن. شەشەم ەكەۋىمىز ۇنەمى وسىنى اللادان تىلەيمىز.

اۆتور: اڭساعان لەكەر قىزى، جەزقازعان قالاسى

Alashainasy.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى