بايقوڭىر عارىش ايلاعى - قازاقستاندى الەمگە تانىتاتىن ەڭ تانىمال تۋريستىك نىسان - ءناجمادين شامۇراتوۆ
ۇستىمىزدەگى جىل قارماقشى اۋدانى ءۇشىن الەۋمەتتىك، ينفراقۇرىلىمدىق جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشۋدە تابىستى جىل بولدى. وسى ورايدا «قازاقپارات» ءتىلشىسى اۋدان اكىمى ءناجمادين شامۇراتوۆقا جولىعىپ بىرنەشە ساۋال قويعان ەدى.
- ءناجمادين شاكيزادا ۇلى، كيەلى مەكەننىڭ بۇگىنگى تىنىس- تىرشىلىگى تۋراسىندا ايتىپ وتسەڭىز.. .
- اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالاسى اۋىل شارۋاشىلىعى بولىپ تابىلادى. اعىمداعى جىلى بارلىعى 21403 گەكتار جەرگە ەگىس ەگىلىپ، ونىڭ 14321 گەكتارىنا كۇرىش داقىلى سەبىلدى . وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا جالپى ەگىس كولەمى 701 گەكتارعا، كۇرىش كولەمى 1145 گەكتارعا ارتىق ەگىلدى. بيىل اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپ، 675 ميلليون تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا بەرىلدى. مەملەكەتتىك قولداۋ كولەمى 2013 - جىلمەن سالىستىرعاندا 48,3 پايىزعا نەمەسە 220 ميلليونعا ارتىپ وتىر. بۇل اگروسەكتوردى نىعايتۋعا، وڭىرلەردى وركەندەتۋگە مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ وتىرعان كومەك پەن جاردەمنىڭ جىلما- جىل جاقسارۋىنىڭ بەلگىسى.
اعىمداعى جىلى ەگىن جيناۋدىن الدىن الا ەسەپتەرى بويىنشا 13143 گەكتار كۇرىشتىڭ ءار گەكتارىنان 53 سەنتنەردەن، جالپى ءونىمى 69658 توننا سىر مارجانى قامباعا قۇيىلدى. ماقسارىدان ءار گەكتارىنان 6,0 سەنتنەر (60 ت) ، كوكونىس ءار گەكتارىنان 170,4 سەنتنەر (8639 ت) ، باقشا ءار گەكتارىنان 196 سەنتنەر (13779 ت) ، كارتوپتان ءار گەكتارىنان 156 سەنتنەردەن (16890 ت) ءونىم الىندى. بارلىعى 46500 توننا مال ازىعى دايىندالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمى 4780,6 ميلليون تەڭگە بولىپ، وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 4,8 پايىزعا ءوستى.
- قىزىلوردا وبلىسى «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىنعا شىعىپ، تاپسىرمانى ارتىعىمەن ورىندادى. وعان ءسىزدىڭ اۋدان قانشالىقتى ۇلەس قوسا الدى؟
- باعدارلاما اياسىندا 250 باس انالىق ساتىپ الىپ، تۇقىمدىق تۇرلەندىرۋگە قاتىستىرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. بۇگىنگى كۇنگە 4 شارۋا قوجالىعى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» ا ق- نىڭ قىزىلوردا فيليالىنان 38,0 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ، وعان 206 باس انالىق، 11 باس اسىل تۇقىمدى بۇقا ساتىپ الدى. سونىمەن قاتار 1 شارۋا قوجالىعى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» ا ق- نىڭ قىزىلوردا فيليالىنا قۇجاتتارىن وتكىزىپ، 59 باس انالىق، 3 باس اسىل تۇقىمدى بۇقا الۋعا مەجەلەپ وتىر. قازىرگى تاڭدا 5 شارۋاشىلىق سۋبەكتىسى 123 باس انالىق، 8 باس اسىل تۇقىمدى بۇقا الۋ ماقساتىندا نەسيە الۋعا «قورقىت ەلى» سەرىكتەستىگىمەن جۇمىس جاساۋدا.
جەرگىلىكتى مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋدىڭ ونىمدىلىگى مەن ساپاسىن جاقسارتۋعا بايلانىستى «كاز اگرو ماركەتينگ» اكسيونەرلىك قوعامىنىڭ اقپاراتتىق تالداۋ جۇيەسىنە 15 شارۋاشىلىق ەنگىزىلدى. تۇقىمدىق تۇرلەندىرۋگە ەنگىزىلگەن انالىق سانى 868 باس، بۇل كورسەتكىش بويىنشا جىل باسىندا اۋدانداعى ءىرى قارا مالى انالىعىنىڭ 7,6 پايىزىن قۇرادى. وتكەن جىلى 5,6 پايىز بولعان. جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 9,0 پايىزعا جەتكىزىلەدى. قازىرگى تاڭدا تۇقىمدىق تۇرلەندىرۋگە قاتىسقان انالىق مال باسى 100 پايىزى بۇقامەن قامتاماسىز ەتىلىپ وتىر.
مال شارۋاشىلىعىن قولداۋ باعىتىندا مەملەكەت تاراپىنان 14,7 ميلليون تەڭگە سۋبسيديا بەرىلدى. «قۇلان» ، «التىن اسىق» ، «ىرىس» باعدارلامالارى اياسىندا قارماقشى اۋىلدىق وكرۋگى بويىنشا 1 شارۋا قوجالىعى، جوسالى كەنتىنەن 2 كاسىپكەر، اقتوبە اۋىلىنان 1 كاسىپكەر 120 باس بيە الۋ ماقساتىندا كەپىلدىك قۇجاتتارىن دايىنداپ، جۇمىستار جۇرگىزۋدە. قوي شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماقساتىندا اقجار اۋىلىنان 1 ازامات 250-300 باس، جاڭاجول اۋىلىنان 1 ازامات 40-50 باس قوي الۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر. سونىمەن قاتار وتباسىلىق تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن ۇيىمداستىرۋعا بايلانىستى اۋدان تۇرعىندارى جانە كاسىپكەرلەر باعدارلاما تالاپتارىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن قولعا الدى. اتقارىلعان جۇمىستار ناتيجەسىندە وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ءمۇيىزدى ءىرى قارا باسى 8,3 پايىزعا، جىلقى 14,8 پايىزعا، تۇيە باسى 1,1 پايىزعا ءوستى.
ەسەپتى كەزەڭدە 2403 توننا ەت، 4223 توننا ءسۇت، 542 مىڭ دانا جۇمىرتقا ونىمدەرى ءوندىرىلدى. وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ەت ءونىمى 100,1 پايىزدى قۇرادى، ءسۇت ءونىمى 6 پايىزعا ارتتى.
- «ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسى ەلىمىزدەگى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى. جاستاردىڭ ەلگە دەگەن ىقىلاسى قانشالىقتى ارتتى؟
- اۋىلدارعا مامانداردى تارتۋ باعىتىندا «ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسى اياسىندا 60 مامانعا 7,8 ميلليون تەڭگە كوتەرمە جاردەماقى جانە 59 مامانعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا 162,2 ميلليون تەڭگە نەسيە بەرىلدى. بۇل جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاباتىن بولادى. ويتكەنى شالعاي اۋىلدارعا جاس مامانداردى تارتۋ ارقىلى عانا ءبىز ونداعى كادر ماسەلەسىن شەشە الامىز.
- ەكونوميكالىق ءوسىم كورسەتكىشتەرى قانشالىقتى ينۆەستيتسيا تارتىلعانىنا تىكەلەي بايلانىستى. اۋدانعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا مەن ونەركاسىپ ءونىمى قاي دەڭگەيدە، وسىنى تارقاتىپ وتسەڭىز.. .
- اۋدان بويىنشا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 19514,0 ميلليون تەڭگە بولىپ، وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەنىمەن سالىستىرعاندا 78,1 پايىزدى قۇرادى. نەگىزگى ينۆەستيتسيا تارتۋ كولەمىنىڭ تومەندەۋ سەبەبى اۋدان اۋماعىنداعى ءبىرقاتار ءىرى جوبالاردىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. اۋداننىڭ ونەركاسىپ كاسىپورىندارى 1916,0 ميلليون تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ، وتكەن جىلدىڭ ەسەپتى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا بۇل كورسەتكىش 46,6 پايىزدى قۇرادى.
- قارماقشى جەرىندە «عارىش ايلاعى» مەن قورقىت اتا كەشەنى ورنالاسقاندىقتان تۋريزم سالاسىنا اسا قولايلى. شەتەلدىك تۋريستەردىڭ دەنى وسى ەكى نىسانعا ات باسىن بۇرماي كەتپەيدى. بۇل تۋريزم سالاسى الداعى ۋاقىتتا اۋدان بيۋدجەتىنە دە قوماقتى كىرىس كىرگىزەدى دەگەن ءسوز.. .
- اۋدانىمىزدا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار قارقىندى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. تۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا «دورستروي» ج ش س- ءنىڭ «قورقىت اتا زيارات ەتۋشىلەر ورتالىعى» كەشەن قۇرىلىسى جوباسى ىسكە اسىرىلدى. كەشەن قۇرىلىسى 2013 - جىلى اياقتالىپ، پايدالانۋعا 2014 -جىلى بەرىلدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 450 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. قازىرگى ۋاقىتتا قوناقۇي، مەيرامحانا، اسحانا، نامازحانا، اۆتوتۇراق نىساندارى جۇمىس جاساۋدا. سونىمەن قاتار «باتىس ەۋروپا باتىس قىتاي» حالىقارالىق اۆتو ءدالىزى بويىندا ورنالاسقان تاريحي مادەني تۋريستىك مارشرۋتتارمەن بايلانىستىرۋ بويىنشا اۋدان كولەمىندە جول بويىندا «قورقىت اتا» مەموريالدىق كەشەنى ورنالاسقان. قازىرگى ۋاقىتتا كەشەندى جاڭعىرتۋ بويىنشا قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن.
سونىمەن قاتار، ينۆەستيتسيا جانە تۋريستەردى كەڭ كولەمدە تارتۋ ماقساتىندا بيىل 16 - ساۋىردە «بايقونىر» ينۆەستيتسيالىق فورۋم جانە اعىمداعى جىلدىڭ 29 - قازانىندا «بايقوڭىر» ينۆەستيتسيالىق فورۋمى «قورقىت اتا زيارات ەتۋ ورتالىعى» كەشەنىندە وتكىزىلدى. اتالعان فورۋمعا گەرمانيا، پولشا، رەسەي، تۋركيا جانە باسقا مەملەكەتتەردەن جانە رەسپۋبليكالىق، وبلىستىق تەلەارنالار وكىلدەر قاتىستى.
«قورقىت اتا زيارات ەتۋشىلەر ورتالىعى» كەشەنىنىڭ تۋريزم سالاسىنىڭ دامۋىنا تيگىزەتىن وڭ اسەرىن تولىق پايدالانۋ ءۇشىن، «قورقىت اتا» ەسكەرتكىش مەموريالىن تۇركى تىلدەس حالىقتارىنىڭ ورداسىنا جانە حالىقارالىق تۋريزم مارشرۋتىنا ەنگىزۋ باعىتىندا جۇمىس اتقارىلاتىن بولادى.
«بايقوڭىر» عارىش ايلاعى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جالپى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يميدجىن قالىپتاستىراتىن ەڭ تانىمال تۋريستىك نىسانى بولىپ تابىلادى. «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان ۇشاتىن زىمىرانداردى تاماشالاۋعا بۇكىل الەمنەن تۋريستتەر كەلەدى. اتالعان نىساننىڭ تۋريستتىك الەۋەتىن دامىتۋ ماقساتىندا ۇكىمەت تاراپىنان «عارىش ايلاعى» جوباسى دايىندالىپ، جوبا بويىنشا بايقوڭىر قالاسىندا پلانەتاريي، ۇشۋدى باسقارۋ ميني- ورتالىعى، الەمدىك جوعارعى ستاندارتتارعا سايكەس قوناقۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا.
اۆتور: ەلۋباي اۋەزوۆ
