ءوزىم تۇسكەن «قۇبىلاي حان» فيلمىن ءالى كورگەن جوقپىن - دالەلحان قادىر

قازاقستاندا بۇل فيلم تەلەارنادان كورسەتىلدى.

قازاقستاندىق كورەرمەن مەملەكەتتىك تەلەارنادان ءبىر ايدان اسا ۋاقىت تاماشالاعان قىتايدىڭ «قۇبىلاي حان» كوپسەريالى تاريحي-كوركەم فيلمىنىڭ كورسەتىلىمى قاراشانىڭ 3- كۇنى اياقتالدى.

تەلەحيكايا ورتا عاسىرلاردا كوشپەندىلەردىڭ قۋاتتى يمپەرياسىن قۇرعان شىڭعىس حاننىڭ نەمەرەسى قۇبىلايدىڭ ءومىرىن سۋرەتتەيدى. فيلمدە موڭعول قولباسشىسى سۋحە باتىردىڭ رولىندە ويناعان شىنجاڭدا تۇراتىن ەتنيكالىق قازاق دالەلحان قادىر ازاتتىققا سۇحبات بەردى.

 اكتەر دالەلحان قادىر. "شىڭعىس حان" فيلمىنەن الىنعان سكرينشوت.

ازاتتىق: - دالەلحان مىرزا، ءوزىڭىزدى قىسقاشا تانىستىرا كەتسەڭىز. قاي جەردە تۋىپ-ءوستىڭىز؟ كينو سالاسىندا ەڭبەك ەتكەنىڭىزگە قانشا جىل بولدى؟

دالەلحان قادىر: - 1958 - جىلى التاي ايماعىندا سارىسۇمبە قالاسىندا دۇنيەگە كەلدىم. 1971 -جىلى ورتا مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن شىنجاڭداعى «تيان-شان» كينوستۋدياسىنا دىبىس اكتەرى (سۋفلەر) بولىپ جۇمىسقا قابىلدانىپ، بەس جىل ەڭبەك ەتتىم. 1976 - جىلى پەكيندەگى كينو اكادەمياسىنا ءتۇسىپ، اكتەر ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الدىم. وقۋ بىتىرگەن سوڭ پەكيندە قالماقشى بولعان ەدىم. ءبىراق بۇرىنعى جۇمىس ىستەگەن جەرىم قوياردا-قويماي شاقىرتىپ الدى. سودان بەرى تابان اۋدارماي «تيان-شان» كينوستۋدياسىندا قىزمەت ەتىپ كەلەمىن.

وسى ۋاقىت ىشىندە قىتايدا تۇسىرىلگەن «شاي جىبەك جولى»، «حان يمپەرياسى»، «شىڭعىس حان» سەريالدارى مەن «ساحارادا اتىلعان مىلتىق» فيلمدەرىندە ءارتۇرلى رولدەردە وينادىم. «كورىكتى مەكەن» فيلمىندە باس كەيىپكەردىڭ ءرولىن سومداپ ءارى رەجيسسەردىڭ كومەكشىسى بولدىم. كەيىن ءوزىم دە رەجيسسەر رەتىندە «شىنايى ماحاببات» دەگەن كينو ءتۇسىردىم. قىتايدىڭ مەملەكەتتىك ءبىرىنشى دارەجەلى ءارتىسى دەگەن اتاعىم بار. قازىر ءۇرىمجى قالاسىندا تۇرامىن. ءبىر ۇل، ءبىر قىزدىڭ اكەسىمىن.

ازاتتىق: - كوشپەندىلەر تۋرالى بىرنەشە تاريحي-كوركەم فيلمدە وينادىڭىز. رەجيسسەرلەردىڭ تاڭداۋى نەلىكتەن سىزگە ءتۇستى؟

دالەلحان قادىر: - بىزدە كينو سالاسىندا تانىلعان قازاق، ۇيعىر، موڭعول، تيبەتتىكتەر سياقتى از ۇلت وكىلدەرى ساۋساقپەن سانارلىقتاي عانا. ۇلكەن تاريحي فيلمدەرگە تۇسۋگە اكتەر تاڭداۋ، ىرىكتەۋ بولعاندا سولار ءبىر-بىرىمەن حابارلاسىپ ايتىپ وتىرادى، نەمەسە بۇرىن ءوزىڭ تۇسكەن فيلمدەر ارقىلى سەنى رەجيسسەرلەردىڭ وزدەرى ىزدەپ تابادى. سونىمەن قاتار، قىتايدىڭ ىشكەرى جاعىنداعى، پەكيندەگى ءبىزدى تانيتىن بەلگىلى رەجيسسەرلەر سىرتىمىزدان تانىستىرادى.

 دالەلحان قادىر (بەرگىسى) "شىڭعىس حان" فيلمىندەگى مەڭلىك رولىندە.

 تاعى ءبىر اتاپ وتەر جايت - «شىڭعىس حان»، «قۇبىلاي حان» سەكىلدى تاريحي كينو كەيىپكەرلەرىنە حانزۋلارعا قاراعاندا ءبىزدىڭ كەلبەتىمىز كوبىرەك كەلەدى عوي. بۇعان قوسا ات ۇستىندە ويناۋعا كەلگەندە دە اسىپ ءتۇسىپ جاتامىز. سونى جاقسى بىلەتىن رەجيسسەرلەر اكتەر تاڭداعاندا وسى جايتتارعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. «شىڭعىس حان» فيلمىندە ەسۋكەي ولگەننەن كەيىن جەتىم قالعان تەمۋچين مەن جەسىر قالعان وەلۋنگە اقىلشى بولعان مەڭلىكتىڭ بەينەسىن سومدادىم. «قۇبىلاي حاندا» موڭعول قولباسشىسى سۋحە باتىردى وينادىم. بۇل ەكى فيلمدە دە ىرىكتەۋدەن بىردەن ءوتتىم.

ازاتتىق: - «قۇبىلاي حان» فيلمى قىتايدىڭ قاي جەرىندە، قانشا ۋاقىت ءتۇسىرىلدى؟

دالەلحان قادىر: - «قۇبىلاي حان» فيلمىنىڭ نەگىزگى بولىگى قىتايدىڭ وڭتۇستىك ايماعىندا، تاۋلى، جىنىستى ولكەدە ءتۇسىرىلدى. ءبىز كينوعا تۇسكەن كەزدە قاڭتار ايى ەدى، ءبىراق كۇن جىلى بولدى، ءجيى جاڭبىر جاۋىپ تۇردى، ورماننان ىس ءيىسى شىعىپ تۇرعانداي سەزىلەدى ەكەن. سولتۇستىكتەن بارعان بىزگە ول جاقتىڭ اۋا رايى جايسىز ءتيدى، ءتىپتى جازىقتان كەلگەن اتتار تاۋعا شىعا الماي قينالدى. ول جاقتا تاريحي فيلمدەردى تۇسىرۋگە ارناپ الىپ عيماراتتار تۇرعىزىپ قويعان. ال مال شارۋاشىلىعىنا قاتىستى كورىنىستەر قىتايدىڭ سولتۇستىگىندە - ىشكى موڭعوليا ايماعىنداعى وردوس دالاسىندا تۇسىرىلگەن. فيلمدى ءتۇسىرۋ 2010 - جىلى باستالىپ، 2011 - جىلدىڭ اياعىندا ءبىتتى. وسى كەزگە دەيىن ءبىرتالاي ەلدەردە، بيىل قازاقستاندا دا كورسەتىلدى. ءبىراق ءوزىمىز تۇسكەن «قۇبىلاي حان» فيلمى جارىققا شىققالى بىزگە ءالى كورسەتىلگەن جوق.

ازاتتىق: - «شىنايى ماحاببات» فيلمىنىڭ رەجيسسەرىمىن دەدىڭىز. شىعارماڭىز كىم جايىندا؟

"فىڭ حانىم" فيلمىندە دالەلحان قادىر كۇنبي ءرولىن ويناعان.

دالەلحان قادىر: - وتكەن عاسىردىڭ ەلۋىنشى جىلدارى قىتايدا قاراپايىم حالىقتىڭ باسىنا تۇسكەن ءبىر قيىن كەزەڭ بولدى. سول ۋاقىتتا 19 جەتىم بالانى اسىراپ الىپ، ولارعا شىنايى انالىق ماحابباتىن كورسەتكەن ۇلى انا تۋرالى جىر بار. سول جىردىڭ نەگىزىندە تۇسىرىلگەن «شىنايى ماحاببات» فيلمى - مەنىڭ رەجيسسەرلىك العاشقى شىعارمام. ونان كەيىن «اسىلبەك»، «جىبەك جولى» فيلمدەرىن ءتۇسىردىم.

ازاتتىق: - قازىر نەمەن اينالىسىپ جاتىرسىز؟ بولاشاققا جوسپارىڭىز قانداي؟

دالەلحان قادىر: -  قىتايدىڭ ىلە وڭىرىندەگى سايران اتتى ۇلكەن كولگە قاتىستى تىلسىم اڭىز ايتىلادى. وسى اڭىزدى ارقاۋ ەتكەن ءبىر فيلم جوباسىن (سەناريىن -  رەد. ) جازىپ اياقتادىم. وعان قاجەتتى كورىنىستەردى تەحنيكانىڭ كومەگىمەن جاساۋ كەرەك. سونىمەن بىرگە مىڭ جىلدىق تاريحى بار ناۋرىز تۋرالى ۇلكەن ءبىر جۇمىستىڭ جوباسى دا دايىن تۇر. تەك بارلىعىنا قاراجات، دەمەۋشى كەرەك. الداعى جىلى شىنجاڭ ۇيعىر اۆتونوميالىق ايماعىنىڭ قۇرىلعانىنا 60 -جىل تولادى. قازىر سول جايىندا دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىپ جاتىرمىز.

ازاتتىق: - سۇحباتىڭىزعا راقمەت.

دەرەككوز: «ازاتتىق»

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى