قازاقتىڭ ۇلتتىق اسپاپتار جاڭعىرتىلۋدا
نارقوبىز، ساز سىرناي، قامىس سىرناي سىندى باعزى ونەر سارقىنشاقتارىن الماتىداعى ىقىلاس دۇكەن ۇلى اتىنداعى ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتار مۇراجايىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى قايتا قالپىنا كەلتىرۋدە، دەپ حابارلادى 24.kz.
كونە جادىگەرلەردىڭ ءبىرى - ساز سىرناي وسىدان مىڭ جىل بۇرىن قۇستاردىڭ قيقۋىن، اڭداردىڭ داۋىسىن سالعان قاي ءبۇلدىرشىننىڭ ەرمەگى بولعانىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. بۇل اسپاپتى 1971 - جىلى ايگىلى ونەرتانۋشى، قازاقتىڭ اسپاپتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاعان بولات سارىبايەۆ ەجەلگى وتىراردىڭ ورنىندا جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى كەزىندە تاپقان.
«اسپاپتى مۋزىكا مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان حالىقتىڭ مۋزىكا مادەنيەتىندە عانا قارقىندى داميتىنى بۇگىندە اكسيوماعا اينالعان. ماسەلەن، سكريپكانىڭ قوبىزدان باستاۋ العانىن ەۋروپا عالىمدارى وتكەن عاسىردىڭ 50-60-جىلدارى دالەلدەگەن. ونى جىلقىنىڭ قىلى تارتىلاتىن ىسقىشقا قاراپ-اق ايتۋعا بولادى. مۇراجايدا سان عاسىرلىق مادەني مۇرامىزدىڭ تاعى ءبىر جادىگەرى ءتۇپنۇسقا قالپىندا ساقتالعان»، - دەيدى ونەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ءاسيا مۇحامبەتوۆا.
ىقىلاس دۇكەن ۇلى اتىنداعى ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتار مۇراجايىنىڭ قىزمەتكەرى اقەركە احمەتزاكييەۆانىڭ ايتۋىنشا، مۇندا پالەوليت كەزىندە تابىلعان پەتروگليفتەردەگى قازاق حالقىنىڭ كوشپەندى حالىق ەكەنى بەينەلەنگەن. مىسالى، تاستاعى دومبىرا، جانىندا بيلەپ جۇرگەن ادامداردى قاراڭىز.
قاسىندا تۇرعان «بالبال تاس» دەپ اتالاتىن تاس 6-7-عاسىرلارعا جاتادى. ونى «باقسى تاس» دەپ اتايدى. مۇراجاي قىزمەتكەرلەرى اسپاپتى مۋزىكا مادەنيەتىنىڭ عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەنىن ايعاقتايتىن جادىگەرلەردىڭ سازبالشىقتان جاسالعاندارى عانا ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىن جەتكەنىن ايتادى. اعاشتان جاسالعان اسپاپتار ساقتالماعانىمەن، ولاردىڭ ءتۇر-ءپىشىنى تاستا قاشالعان دەگەندى العا تارتادى عالىمدار. دومبىراعا ۇقساس اسپاپتىڭ ەڭ كونە ءتۇرى ەجەلگى حورەزمدە تابىلعان. عالىمدار ونى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى 4-عاسىرعا جاتقىزادى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، قازاق حالقىنىڭ اسپاپتى مۋزىكاسى تۋرالى ءسوز بولعاندا، بولات سارىبايەۆ تۋرالى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ول كىسى قازبا جۇمىستارىندا تابىلعان ۇلتتىق اسپاپتاردى زەرتتەپ، قالپىنا كەلتىرۋمەن قاتار ونى فولكلورلىق انسامبلدەرگە، وركەسترلەرگە ەنگىزىپ، قايتا جاڭعىرتتى. بۇگىندە ۇلتتىق اسپاپتار مۇراجايىنىڭ قورىندا ساقتالعان مىڭنان استام جادىگەرلەردىڭ جارتىسىنان كوبى بولات سارىبايەۆتىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىنعان. ەكى جۇزدەن استام اسپاپتى قالپىنا كەلتىرگەن ۇلى عالىمنىڭ ءىسى بۇگىندە جالعاسۋدا. شامامەن 2 جىل بۇرىن موڭعوليا جەرىندە تابىلعان كونە اسپاپتى الماتىعا جەتكىزگەن عالىمدار قازىر ونى زەرتتەپ جاتىر. ءبىرى بۇل جادىگەردى ادىرنا دەسە، ەكىنشىسى دومبىراعا ۇقساتادى. اسپاپتىڭ شىعۋ تاريحىن شامامەن 6-7 - عاسىر دەپ بولجانۋدا.
