ۋنيۆەرسيتەت ۇلتتىق يدەولوگيانى، زەرتتەۋ باعدارلامالارىن تاراتۋشى ورتالىق بولۋى ءتيىس - ع. مۇتانوۆ
ادامزاتتىڭ جاھاندىق ماسەلەلەرى جونىندەگى الەمدىك دەڭگەيدەگى ءۇش كۇندىك كەزدەسۋ عالام دامۋىنىڭ وسى زامانعى پاراديگماسىن، بولاشاقتىڭ جاڭا ۇلگىسىن جاساۋ ءۇشىن بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ باستارىن قوستى. بۇل تۋرالى ءال- فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى حابارلادى.
قا ز ۇ ۋ- مەن بىرگە كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشىلار رەتىندە بۇكىل الەمدىك ونەر مەن عىلىم اكادەمياسى، بۇكىل الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەر كونسورتسيۋمى جانە عالىمداردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كلۋبى، ال تەڭ ۇيىمداستىرۋشىلار قاتارىندا - ريم جانە مادريد كلۋبتارى، حالىقارالىق جاسىل ايقىش، سونداي- اق، ءىرى حالىقارالىق قوعامدىق بىرلەستىكتەر، جوعارى وقۋ ورىندارى مەن قورلار شىعىپ وتىر. ونىڭ جۇمىسىنا ILO، يۋنەسكو، ب ۇ ۇ د ب، OECD، حالىقارالىق ەۋروپالىق قوزعالىس، بۇكىل الەمدىك بولاشاق دامۋ قورى جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار دا اتسالىسادى.
كوپتەگەن جىلدار بويى اتالعان فورۋم ەۋروپا مەن امەريكا ەلدەرىندە وتكىزىلىپ كەلدى. بيىلعى جىلى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ شەشىمى بويىنشا الەمدىك دەڭگەيدەگى شارا قازاقستاندا، ەلدىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتى، تۇراقتى دامۋ جونىندەگى ب ۇ ۇ- نىڭ «اكادەميالىق ىقپال» باعدارلاماسىنىڭ جاھاندىق حابىنا باسشىلىق ەتەتىن ءال- فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قابىرعاسىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.
كونفەرەنتسيانى ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ شاراعا قاتىسۋشىلارعا جولداعان قۇتتىقتاۋ سوزىمەن تانىستىرعان ق ر پارلامەنت سەناتىنىڭ ءتوراعاسى قاسىمجومارت توقايەۆ اشتى. سونداي- اق، پلەنارلىق ماجىلىستە الماتى قالاسىنىڭ اكىمى احمەتجان ەسىموۆ، قازۇۋ رەكتورى عالىم مۇتانوۆ، بۇكىل الەمدىك ونەر جانە عىلىم اكادەمياسى مەن بۇكىلالەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەر كونسورتسيۋمىنىڭ پرەزيدەنتى ەيتور گۋرگۋلينو دە سوۋز، بەلگىلى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى ولجاس سۇلەيمەنوۆ، ريم كلۋبىنىڭ كەڭەسشىسى جانە WAAS پرەزيدەنت يۆو شلاۋس جانە وسى ۇيىمنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى گارري دجەيكوبس ءسوز سويلەدى.
كونفەرەنتسيا ادامزاتتىڭ جاھاندىق ءۇنقاتۋلارىن شەشۋگە باعىتتالعان جاڭا پاراديگمانى جاساۋ مەن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى كورنەكتى شەتەلدىك جانە وتاندىق ساراپشىلار، ەل تانىعان قوعامدىق جانە مەملەكەتتىك قايراتكەرلەر، اقىل يەلەرى ءۇشىن ەرەكشە الەمدىك ديالوگتىق الاڭ بولىپ تابىلادى. الماتى كەزدەسۋىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى - اتالعان تاقىرىپ تۇڭعىش رەت «G- Global» پلاتفورماسىندا - مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ باستاما ەتىپ كوتەرگەن جاھاندىق ديالوگ الاڭىندا تالقىلانىپ وتىر.
قازىرگى زاماننىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى پرەزيدەنتتىڭ «2050- ستراتەگياسىندا» ايقىن كورسەتىلگەن. ولاردىڭ قاتارىندا: دەموگرافيالىق ۇيلەسىمسىزدىك؛ ازىق- تۇلىك ماسەلەسى مەن اشتىق؛ سۋدىڭ زارۋلىگى؛ الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك؛ قۇندىلىقتار داعدارىسى؛ جاڭا الەمدىك تۇراقسىزدىق ءقاۋپى جانە باسقالار بار. جوعارىدا اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى ءوز باستاماسىن - ەنەرگوەكولوگيالىق دامۋدىڭ جاھاندىق ستراتەگياسى مەن بۇگىنگى تاڭدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «جاسىل كوپىر» باعدارلاماسىن ۇسىندى. سونداي- اق، تازا تەحنولوگيالار مەن ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋدى ىنتالاندىرۋعا ۇندەيتىن استانا قالاسىنداعى «بولاشاقتىڭ قۋاتى» - ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن اتاپ كورسەتكەن ءجون.
سوڭعى 15 ايدىڭ ىشىندە بۇكىلالەمدىك اكادەميا قازىرگى الەمدىك داعدارىستاردان شىعۋ ماسەلەلەرى جونىندە ب ۇ ۇ- نىڭ جەنيەۆاداعى (شۆەيتساريا) كەڭسەسىندە، الەكساندريا كىتاپحاناسىندا (ەگيپەت) ، دامۋشى ەلدەر اكادەمياسىندا (يتاليا) ، چەرنوگوريا عىلىم اكادەمياسىندا، بەركليدەگى كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىندە، ۆاشينگتوندا (ا ق ش) ، وتتاۆادا (كانادا) جانە باكۋدە (ءازىربايجان) ءبىرقاتار كونفەرەنتسيا وتكىزدى.
الماتى كونفەرەنتسياسى دامۋدىڭ جاڭا پاراديگماسىن ىزدەۋ مەن وسى زامانعى الەمدىك قۇرىلىمدى جەتىلدىرۋدى تەرەڭ زەرتتەۋ مەن تالقىلاۋ ءۇشىن كەڭ اۋقىمدى قامتيتىن قوعامداستىقتار مەن عىلىمي- اعارتۋ بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرىن جيناپ وتىر. بەلگىلى شەتەلدىك جانە وتاندىق ساراپشىلار، ءىرى مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قايراتكەرلەر، الەمدىك اتاعى بار عالىمدار ءبىلىم بەرۋ رەفورمالارىنىڭ، عىلىمنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ، ەكونوميكا مەن ەكولوگيانىڭ بىرىگۋىنىڭ، جۇمىسپەن قامتۋدىڭ، قۇقىق ۇستەمدىگىنىڭ، الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ، قاۋىپسىزدىكتىڭ جانە باسقالارىنىڭ ماسەلەلەرىن تالقىلايدى. ءسويتىپ، كوپتەگەن حالىقارالىق عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى تىعىز ىنتىماقتاستىقتا قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايدان شىعار جولدى تابۋعا كۇش سالادى.
فورۋم اياسىندا WAAS پەن الەم ۋنيۆەرسيتەتتەرى كونسورتسيۋمىنىڭ پرەزيدەنتى ەيتور گۋرگۋلينو دە سوۋزدىڭ، WAAS- تىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى گارري دجەيكوبستىڭ، ريم كلۋبىنىڭ ۆيتسە- پرەزيدەنتى روبەرتو پەچچەيدىڭ، بۇكىلالەمدىك ونەر جانە عىلىم اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى پرەزيدەنتى يۆو شلاۋستىڭ، حالىقارالىق جاسىل ايقىشتىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر ليحوتالدىڭ، ادامدى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى البەرتو زۋككونيدىڭ، «وزگەرىستەر ارىپتەستىگى» حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ ءتوراعاسى ينگريد ستەينجدىڭ قاتىسۋىمەن باسپا ءسوز ءماسليحاتى بولىپ ءوتتى.
جۋرناليستەرمەن جۇزدەسكەن سپيكەرلەر تۇراقتى دامۋ جونىندەگى اعارتۋشىلىق- زەرتتەۋ باعدارلامالارىن جانە اقپاراتتى، يدەولوگيانى تاراتۋشى ورتالىقتار ءدال وسى ۋنيۆەرسيتەتتەر بولۋعا ءتيىس ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. تۇراقتى دامۋ ءۇشىن قوعامعا ەكولوگيا، قورشاعان ورتانى قورعاۋ، قۋات ۇنەمدەۋ سالالارىندا كاسىپقوي ماماندار قاجەت. ادامزاتقا ورتاق ماسەلەلەردى شەشۋ ىسىندە، ديالوگ جۇرگىزۋدە جانە تاجىريبە الماسۋدا ءارتۇرلى ەلدەردىڭ اكادەميالىق بىرلەستىكتەرى كۇشتەرىن بىرىكتىرىپ، تابىستى تۇردە ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا ءتيىس. بۇل باعىتتاعى ءال- فارابي اتىنداعى قازۇۋ- دىڭ ارەكەتى ۇلگى ەتۋگە تۇرارلىقتاي.
ءسويتىپ، ۋنيۆەرسيتەت تۇراقتى دامۋ مەن قاقتىعىستاردى شەشۋ، ساۋاتتىلىق، ادام قۇقىعىنا قاتىستى ب ۇ ۇ- نىڭ الەم مويىنداعان ون قاعيداسىن قولداۋعا باعىتتالعان «اكادەميالىق ىقپال» باعدارلاماسىنا قوسىلعان ورتالىق ازياداعى ءبىرىنشى ج و و بولدى. وعان قوسا، بيىلعى كوكتەمدە ب ۇ ۇ- نىڭ شەشىمى بويىنشا، ق ا ز ۇ ۋ تۇراقتى دامۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى «United Nation Academic Impact» جاھاندىق حابىن باسقاراتىن بولىپ بەلگىلەندى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت ءوزىن وسى قىزمەتكە عالىمداردى بەلسەندى تۇردە تارتاتىن جانە عىلىمي- اعارتۋشىلىق ورتانى جاھاندىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ قۇرالى رەتىندە پايدالانۋشى جەتەكشى اكادەميالىق ورتالىق ەسەبىندە تابىستى تۇردە كورسەتە ءبىلدى.
قازۇۋ ەل پرەزيدەنتىنىڭ «ەنەرگوەكولوگيالىق دامۋدىڭ جاھاندىق ستراتەگياسى» جانە «جاسىل كوپىر» باستامالارىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ، برازيلياداعى بۇۇ- نىڭ بۇكىلالەمدىك فورۋمى اياسىنداعى «ريو+20» جاھاندىق سامميتىندە «ۇرپاقتارعا جالعاسار جاسىل كوپىر» جوباسىمەن شىعىپ، سەكتسيانى اشقان ت م د ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ىشىندەگى بىرەگەيى. بيىل ق ا ز ۇ ۋ- دا يۋنەسكو- نىڭ باعدارلاماسى اياسىندا تۇراقتى دامۋ جونىندەگى ورتالىق ازيالىق ايماقتىق حاب قۇرىلاتىن بولادى.
ب ۇ ۇ- نىڭ «اكادەميالىق ىقپال» باعدارلاماسىنىڭ جاھاندىق حابىن باسقارا وتىرىپ، ق ا ز ۇ ۋ قاۋىپسىز دە يگى بولاشاقتىڭ يگىلىگىنە وراي ازيالىق ايماقتاعى شوعىرلاندىرۋشى پروتسەستەرگە قۋاتتى يمپۋلس بولعان ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى رەكتورلارىنىڭ Ⅲ فورۋمىن ۇيىمداستىردى. جيىندا 40 ەلدىڭ وكىلى تالقىعا سالىپ، «تۇراقتى دامۋ جونىندەگى مودەلدىك جوسپاردى» قابىلدادى.
قازاقستاننىڭ بەدەلى، «G- Global» فورماتىنداعى ديالوگتىڭ سىندارلىلىعى، ءىرى عىلىمي اقىل يەلەرىنىڭ شوعىرلانۋى ادامزات وركەنيەتىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە ىقپال ەتە الاتىن، كونفەرەنتسيانىڭ كۇن ءتارتىبى بويىنشا پارمەندى ۇسىنىستار جاساۋعا سەنىمدىلىك بەرەدى.
كونفەرەنتسيا ناتيجەلەرىنىڭ ءوزىن تۇراقتى دامۋدىڭ مۇددەلەرىن كوزدەيتىن ونجىلدىق ءبىلىم بەرۋدىڭ اياقتالۋى رەتىندە كورسەتەتىن بيىلعى جىلدىڭ 10-12 - قاراشاسىندا جاپونياداعى (ناگويا ق. ) يۋنەسكو- نىڭ جاھاندىق ءسامميتى بارىسىندا كورىنىس تاباتىنىن اتاپ كورسەتۋدىڭ ماڭىزى زور. سونداي- اق، فورۋم قۇجاتتارى ب ۇ ۇ- نىڭ كۇن تارتىبىنە ۇسىنىلاتىن جانە ادامزاتتىڭ جالپىعا ورتاق تۇراقتى بولاشاعى جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بارلىق ستراتەگيالىق جوسپارلارىنا ەنگىزىلەتىن بولادى.
