جىنىستىق جيھاد دەگەن نە سۇمدىق؟

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ءاربىر ايەل «جيھاد ءال-نيكاح» جولىندا 20-30 يسلامشىمەن جىنىستىق قاتىناستا بولادى ەكەن. كوپشىلىگى «جىنىستىق جيھادتان» جۇكتى بولىپ ورالىپ جاتقانى ايتىلادى. مينيستر بۇل «جىنىستىق جيھادشىلاردىڭ» سانىن انىق ايتپاعانىمەن اراب باسپا سوزىندە مۇنداي «جيھادشى» ايەل-قىزداردىڭ سانى جۇزدەن اسادى دەگەن اقپارات بەرىلىپ وتىر.

سيريانىڭ زاڭدى سايلانعان پرەزيدەنتى باشار اسادتى تاعىنان تايدىرۋعا بار كۇشىن سالىپ جاتقان ءسالافي-يسلامشىلاردىڭ باسشىلارى «جيھاد ءال-نيكاحتى» قولداپ، شيالارعا قارسى كۇرەستە ءاربىر ايلا-شارعى ورىندى ءارى زاڭدى دەپ ەسەپتەيتىنىن مالىمدەپتى.

ءدىن تانۋشى، قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ عۇلامالار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ابدۋللا قاجى جولداس ۇلىنان وسى «جيھاد ءال-نيكاح» ماسەلەسى بويىنشا پىكىر ءبىلدىرۋدى سۇرادىق. ابدۋللا ۇستاز: «جيھاد ءال-نيكاح» - يسلام دىنىندە جوق نارسە. «جىنىستىق جيھاد» - ءناپسى قۇلدىعىنا بەرىلگەن ادامداردىڭ جيىركەنىشتى تىرلىگى. بۇل - ءدىن جولىنداعى كۇرەستى سىلتاۋ ەتىپ، ءتان قۇمارلىعىنا بوي الدىرىپ، جۇكتى بولۋ نەمەسە تۇرمىسقا شىعۋ ماقساتىندا جۇرگەن ايەلدەردىڭ ۇياتسىز ارەكەتى.

ۋاقىتشا نەكە سۋننيلەردە مۇلدەم جوق، ال شيالاردا ۋاقىتشا نەكە «مۋتا» دەپ اتالادى. ال «مۋتا» دەگەن ءسوز قازاقشا ماتا دەگەندى بىلدىرەدى، بۇل پارسى ءسوزىنىڭ و باستاعى ماعىناسى «كەرەكتى زات» دەگەندى بىلدىرەدى. حانافي مازھابى، جالپى سۋننيلەر «جىنىستىق جيھادتى» دا، «مۋتانى» دا قابىلدامايدى، دۇرىسى - مۇنداي ءدىندى جامىلىپ، ءناپسى قۇمارلىققا بوي الدىرۋدى قارالايدى» - دەدى.

بىردە تاشكەنت قالاسىنىڭ باس يمامى ءانۋار قارى تۋرسۋنوۆ جۇما نامازداعى ۋاعىزىندا: «كەيدە اۋقاتتى كاسىپكەرلەر دەمالىسقا كەتىپ بارا جاتقان ەدىك، ءبىزدىڭ نەكەمىزدى قيىپ جىبەرىڭىز، قولىڭىزدى قۇر قالدىرمايمىز» دەگەن وتىنىشپەن كەلەدى. ماقساتتارى - ۋاقىتشا نەكە قيدىرىپ، ءناپسىسىن تويىندىرۋ، ال بۇل - زيناقورلىقتىڭ ءبىر ءتۇرى، بۇعان اباي بولىڭىزدار» دەپ قاۋىمدى ۇلكەن كۇنادەن اۋلاق بولۋعا شاقىردى.

تاريحشىلاردىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا، بۇدان 70 جىل بۇرىن جاپون اسكەرلەرىنە «جىنىستىق قىزمەت كورسەتۋ» توپتارىن قۇرعان ادامداردى «ادامزاتقا قارسى قىلمىس جاسادى» دەپ ايىپتاپ، جازاعا تارتقان ەكەن. ال بۇگىندە قولداۋشى تاراپتار تۋنيستىك قىز-كەلىنشەكتەردىڭ جەزوكشەلىك ارەكەتىنە سوعىس جاعدايىندا اتقارىلعان گۋمانيتارلىق ميسسيا رەتىندە قاراۋدا.

«جىنىستىق جيھاد» جايلى حاباردى باتىستىق باسىلىمدارمەن قاتار «ءال-ارابيا» تەلەكانالى دا تاراتتى. سۋننيلەردىڭ ءبىرقاتار ساراپشىلارى: «بۇل كەيبىر اراب ەلدەرى (تۋنيس سياقتى) بيلىگىنىڭ نەگىزسىز، قۇيتىرقى اقپاراتى، مۇنداي «جىنىستىق جيھادتىڭ» شىن مانىندە بولعان بولماعانىن ەشكىم باسىپ ايتا المايدى» - دەيدى. مۇندايدا ءفاشيزمنىڭ باس يدەولوگى گەببەلستىڭ «چەم ناگلەە لوج، تەم بولشە نارود ۆ نەە ۆەريت» دەگەن ءسوزى ويعا ورالادى.

قالاي بولعاندا دا «جيھاد ءال- نيكاح» دەگەن تەرميننىڭ اقپاراتتىق اينالىمعا ەنۋى - باتىستىق- حريستياندىق لاگەردىڭ يسلام الەمىنە قارسى شوقپارىنا اينالدى. يسلام الەمىن تابالاۋشىلار «جيھاد ءال- نيكاح» ارەكەتىن يسلام اسكەرلەرىنە قارسى پايدالانۋدىڭ ۇتىمدى جولى رەتىندە «جىنىستىق مايدانگەرلەرگە» سپيد سياقتى جامان اۋرۋلاردى جۇقتىرىپ، مۇسىلمان اسكەرلەرىنىڭ قاتارىن مىڭداپ قىسقارتۋعا بولادى، ءاربىر «جيھادشى» ايەل ءجۇز ادامدى «جاراقاتتاي» الادى دەپ ءاجۋالاپ جاتىر. وزدەرىن «ناعىز ءدىن جولىندا» ساناپ جۇرگەن قانداستارىمىزدىڭ اراسىندا دا ءبىرىنىڭ تالاق قويعان، ياعني اجىراسقان ايەلىن ەكىنشىسى ءوز نەكەسىنە الىپ، ول دا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ تالاق قويىپ، ونى ءۇشىنشى بىرەۋى نەكەسىنە الىپ جاتقان جاعدايلاردىڭ بارى ەل ىشىندە ءسوز بولا باستادى.

ارينە، مۇنداي سوراقى تىرلىك - مۇسىلماندىعىمىزعا دا، قازاقىلىعىمىزعا دا ساي كەلمەيتىن تىرلىك. مۇنداي «زاڭداستىرىلعان جەزوكشەلىكتىڭ» وتىرىقتى كورشىلەر اراسىندا كەزدەسەتىنىن ىلگەرىدە اندا-ساندا قۇلاعىمىز شالىپ قالاتىن. «نامازىڭدى وقى، باسقا عيباداتتارىڭدى جاسا، ءبىراق، اتا-باباڭ ەستىپ-بىلمەگەن جامان ارەكەتتەردەن اۋلاق بول» دەپ اقىلعا شاقىرىپ وتىرعان اقساقالدارىمىز بەن يمامدارىمىزدى تىڭدايتىن ول «ناعىزداردا» قۇلاق بولسا. «تەرىسكەي» شاعىن اۋدانىنداعى مەشىتتە يمام بىردە سول «ناعىزدارعا» ارناپ اڭگىمە ايتتى. سوندا جاماعات مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى: «سىزدەردىڭ ۋاعىزدارىڭىز ارنالعان ادامدارىنا جەتىپ جاتقان جوق، ولار مۇنداي ۋاعىزداردى تىڭدامايدى، ولاردىڭ قىرسىعى «جىنمەن كىرگەن، ەندەشە ول جانمەن شىعادى» - دەدى.

مۇنى ايتىپ وتىرعانىمىز «جيھاد ءال- نيكاح» پەن جىنىستىق ازعىندىقتىڭ اراسى - ءبىر-اق ەلى.. . يا،  ХХІعاسىردىڭ سوعىسى - اقپاراتتىق سوعىس. بۇل سوعىستا جاڭا، بۇرىن-سوڭدى ادام ويىنا كەلمەگەن يدەولوگيالىق قارۋلار پايدالانىلىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە رۋحاني ازعىندىققا يتەرمەلەيتىن ادىستەر دە كوبەيە باستادى. اقپاراتتىڭ ءمانى مەن كۇشى ارتىپ كەلە جاتقان زاماندا ءالى دە بولسا اقپارات الاڭىندا ءوز ورنىن يەلەنە قويماعان قازاق قوعامىنا ءجىتى قىراعىلىق كەرەك.

سەيىت يماتوۆ

rgmedia.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى