ەگەر شىن بولسا - ورىس ەڭ كوپ جەرىنە تىزىمدەلەمىن - قىتايلىق قانداستارىمىزدىڭ پىكىرى
دۋ- دۋ ەتكەن قانداستار قازىر- اق ءتۇپ قوتارىلا كوشەتىندەي، قوپاڭداپ قالدى. بۇل تۋرالى ءسال كەيىنىرەك...
وسى جەردە ازداپ ءوز «قىجىلىمىزدى» دا قوسا كەتەيىك. شەتتەن ەلىنە ورالاتىن قازاققا ازاماتتىق بەرۋ مىڭ قۇبىلدى. مىڭ بولماسا دا سان وزگەردى. كەكىرىگى ازىپ، كەۋدەسىنە نان پىسكەن كەزدە بيلىكتەگى ويى بويىنان وزباعان ماستەك شەنەۋنىكتەر قازاقتى جولاتقىسى كەلمەي قالادى. ونى باردى باۋىرىنا باسىپ جەگىسى كەلەتىن جاپالاق مىنەز بايشىكەشتەر قوستايدى. ماڭگۇرتتەر مەن قىلعۇرتتار قوسىلىپ، قازاقتىڭ قادىرىن قايىرشىدان جامان قىلىپ ەدى. ەندى مىنە، كوشى- قونعا بايلانىستى وڭتايلى ساياساتتىڭ شەتى قىلتيۋدا.
ق ر پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە اسلان قارجاۋبايەۆ «ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنداعى كوشى- قون زاڭىنا وسى ماسەلەلەر تۋرالى ءبىراز وزگەرىستەر كىرگىزىلدى» دەپتى. 2012 - جىلى كۆوتا بەرۋ توقتاعالى، قازاقستانعا كوشىپ كەلەتىن قازاقتاردىڭ سانى ازايعانىن كوميتەت ءتوراعاسى ەسكە الىپ ءوتتى.
زاڭعا سايكەس، ورالماندار قازاقستان اۋماعىنىڭ قاي وڭىرىنە بارسا دا ءوز ەركى. ولار ەلگە كەلىسىمەن «ورالمان» مارتەبەسىن الادى. تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات الۋ ءۇشىن تولەم قابىلەتىن راستامايتىن بولادى. ءۇش ايدىڭ ىشىندە تۇراقتى تىركەلۋگە رۇقسات الىسىمەن ازاماتتىققا ءوتىنىش بەرەدى. ول دا شامامەن ءۇش اي كولەمىندە بىتەدى. وسىلايشا، ءار ورالمان جارتى جىلدىڭ ىشىندە قازاقستان ازاماتى اتانۋعا مۇمكىندىگى بار.
كوشىپ بارعان اعايىندارعا جول شىعىندارىن تولەۋ، مىندەتتى تۇردە قىزمەتتىك پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ سەكىلدى ءتيىمدى جاعدايلار دا قاراستىرىلعان.
«ەندى وسىنداي جاعدايلار جاسالىپ وتىرعاندا شەتەلدەن كەلەتىن قانداستارىمىزدىڭ سانى ارتادى دەپ ويلايمىن. شەتەلدەن كەلەتىن قازاقتار ءۇشىن قازاقستاننىڭ ەسىگى ءاردايىم اشىق. كەيبىر ازاماتتاردىڭ جاڭساق اقپارات تاراتىپ «شەتەل قازاقتارىنا قازاقستان توسقاۋىل قويدى» دەگەن ءسوز دۇرىس ەمەس. وسىنى ءاربىر قازاق بىلە جۇرگەنى ءجون. شەتەلدەن قازاق وسى ۋاقىتقا دەيىن كوشىپ كەلدى. الداعى ۋاقىتتا دا كوشىپ كەلە بەرەدى» ، - دەپتى ا. قارجاۋبايەۆ.
ءيا، قولايلى جاعداي قاراستىرۋدىڭ دا اسەرى بولارى داۋسىز، ءبىراق شەتتەگى اعايىنعا ەڭ كەرەگى جىلى كوزقاراس، ەل بيلىگىنىڭ وڭ نيەتى. كوڭىل جاقسى بولسا، كوشتىڭ دە باعىتى ءتۇزۋ، كەلەتىن قانداستىڭ دا قاتارى كوپ.
سوسىن ۇيالعان تەك تۇرماس دەگەندەي، «جاڭساق اقپارات تاراتىپ» دەپ قازاقتى، حالىقتى كىنالاي سالۋعا بولماس. توسقاۋىل قويىپ، جوسپارلى تۇردە قازاقتى قازاقتان بولگىسى كەلگەنى انىق. ونى اقىل- ەسى دۇرىس جاننىڭ ءبارى سەزىنىپ بولعان جايت. ءبىراق، وتكەن ءىس ءوتتى، كەتتى. شەتەلدەگى قازاق تا «بيتكە وكپەلەپ، تونىن يتكە تاستاعالى» وتىرعان جوق. بىردە كۆوتانى شەكتەپ، بىردە ازاماتتىق بەرۋدى جىلدارعا سوزعان سوڭ كوڭىلدەرىندە «بۇل قالاي؟ » دەگەن الاڭ بولعان شىعار. ءبىراق، قازاقستان دەسە قۇلاعى ەلەڭدەپ، جۇرەگى الىپ ۇشىپ وتىرعان اعايىننىڭ مىنا حابارعا قالاي جىرعاپ جاتقانىن بىلسەڭىز. وعان دالەل رەتىندە «سەن قازاق» وقىرماندارىنىڭ بىرنەشە لەبىزدەرىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنايىق:
قىلىش 17: ءشۇيىنشى سۇراعان اق جۇرەگىڭنەن اينالدىم اعايىن، ەندى كورەسىڭ كوشكەننىڭ كوكەسىن. ونسىزدا ارەڭ وتىرعان قازاق قوتارىلا كوشۋى دە مۇمكىن، 62 -جىلدارداعى سياقتى. قازاقتاي ەلىڭ بولعانىنا قۋان.
جاڭالىق: قۋاناتىن قاباعىم تارتىپ ەدى، قانداستاردىڭ قادىرىن بىلەتىنىنە سەنىپ ەدىم، قۋانىشتان جۇرەگىم جارىلارمان بولىپ تۇر. العا قازاق! وسىدان وتكەن قۋانىش بولا ما!؟ .
بۇرقا: ەگەر شىن بولسا - ورىس ەڭ كوپ جەرىنە بارىپ تىزىمدەلەمىن.
HEMEZDEH: بۇدان ارتىق قۋانىش بولماس، ەلگە جينالعاننان باسقا نە قالدى؟ راحمەت، كيەلى حابارىڭا!
ەرەنتاۋ5: بويىندا قازاق قانى بار، ەلىم دەگەندەرگە ەشقانداي سىلتاۋدىڭ قاجەتى جوق... ەلىڭ ءۇشىن، قازاق ءۇشىن قولىڭنان كەلسە قىزمەت قىل...
Sunshine: ورىس ەڭ كوپ جەرىنە بارىپ قالارمىن. ەستىرتەيىن ولارعا تۇنىق قازاقشانى قالاي سويلەيتىنىن. ەگەر قازاقشا سويلەمەسە «مەملەكەتتىك ءتىلدى قولداماي تۇر» دەپ ايتامىن، پا، شىركىن! سول كۇنگە جەتكىزسىن!
دانيال: قازاق ەلى ءبىر وتاۋ سەميا سياقتى. ودان الۋ ءۇشىن ەمەس، بەرۋ ءۇشىن بارۋ كەرەك... بىزدەن باسقا ۇلت بولسا شاپانىن يىعىنا ءىلىپ الىپ، باياعىدا كەتىپ قالار ەدى...
شاڭتاس: ەندى ايتار قالمادى، اللا بۇيىرسا كوشۋ عانا قالدى...
...
جاقسى حابارعا جەلپىنگەن قازاقتىڭ كوڭىل سارايى جارقىرىپ، جۇرەگى شاتتىقپەن تەبىرەنىپ، ەلىنە دەگەن تۇنىق سەزىمى ءبىر تولقىپ قالعان ەكەن. بۇيىرتسا، وسى قۋانىشتارى، ءبارىمىزدىڭ دە قۋانىشىمىز ۇزاعىنان بولسىن! كوش قۇيىلاتىن بولدى، ەرۋدلىك دايىنداي بەرەيىك!..
مۇرات الماسبەك ۇلى
qiyan.kz
