ا ق ش، كۋبا، يزرايل، نيكاراگۋا مەملەكەتتەرىنىڭ اسكەري وقۋ ورىندارىندا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ اسكەري تاجىريبەسى وقىتىلادى

جاس ساردار باۋىرجان مومىش ۇلى ماسكەۋ ءتۇبىنىڭ قالىڭ قارىنا مالتىعا ءجۇرىپ، بەس رەت قورشاۋدى بۇزىپ، جالپى سانى 207 رەت قول باستاپ، ۇرىسقا كىرىپ، 27 رەت اسكەري عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، سوعىس تاريحىندا بولماعان تاكتيكالىق جاڭالىق جاسادى.

كوماندير مومىش ۇلى جەتىك ستراتەگ، اسقان تاكتيك بولۋمەن قوسا، سۇڭعىلا پسيحولوگ تا ەدى.

مومىش ۇلى ءومىربايانىنىڭ وسى ەڭ جاۋاپتى كەزەڭىندە ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاس ەرەكشە ورىن الادى.

1941 - جىلى قازاننىڭ ون بەسى كۇنى تاڭ اتار-اتپاستان پانفيلوۆشىلاردىڭ ي. ۆ. كاپروۆ باسقارعان 1073-پولكتىڭ قورعانىس شەبىنە فاشيستەر شابۋىلىن تىنىمسىز قايتالاي بەردى.

العان جولىنان، ايتقان سوزىنەن قايتپايتىن قايسار كوماندير باۋىرجان روتالاردىڭ سوعىس قيمىلىن جاڭا تاكتيكاعا جاناستىرا وتىرىپ، وپەراتسيانى ورىندى باسقارا ءبىلدى.

وسى كۇندەردەگى ارپالىس كەزەڭدەرىندە جاۋعا قايسارلىقپەن قارسى تۇرىپ، مايدان دالاسىندا ەرلىك كورسەتكەندەردىڭ ىشىندە ق. ءشارىپوۆ، ر. جانعوزين، ب. جەتپىسبايەۆ، م. ءالىمجانوۆ، د. سنەگين، ە. تايماسوۆ، ت. احتانوۆتاردىڭ ەرلىگى ءبىر توبە.

الايدا الاساپىران قىسىلشاڭ جاعدايعا ۇشىراعان كەيبىر پولكتەردىڭ باتالون، روتالارىمەن بايلانىسى ءۇزىلىپ، جاۋىنگەرلەردىڭ قاي جەردە، قانداي حالدە ەكەنىن ءبىلۋ قيىنعا سوقتى.

سونداي جاعدايعا ۇشىراعانداردىڭ ءبىرى - باۋىرجان باسقارعان ءبىرىنشى باتالون ەدى. باۋكەڭ ەندى شەگىنۋدىڭ ناقتى جوسپارىن جاسادى.

باتالوننىڭ الدىندا جۇرەتىن ون بەس ادامنان قۇرىلعان (الدىڭعى جاقتى بارلايتىن) بارلاۋشى قويىپ، ۆزۆود-ۆزۆودپەن بولەك-بولەك بولىپ، ءبىرىنىڭ ىزىمەن ءبىرىن جۇرگىزە جىلجۋدى ۇيعاردى.

باتالون الدىنداعى بارلاۋشىلاردى اعا لەيتەنانت راحيموۆ پەن ساياسي جەتەكشى مۇحامەتقۇل ءسلامقۇلوۆ باسقاردى. كۇندىز جاۋ كوزىنە تۇسپەۋ ءۇشىن جاۋىنگەرلەرىنە تۇندەلەتىپ ءجۇرۋدى بۇيىردى. كۇندىز قالىڭ توعايدا تىنىستاپ، تۇندە بارلاۋشىلار ارقىلى بەلگىلەنگەن باعىتپەن ساقتانا ءجۇرىپ وتىردى. قالىڭ قاراعايلى توعاي ءىشى قار. جاۋىنگەرلەر شارشادى. ايتسە دە تاباندى توزىمدىلىك كورسەتكەن باتالون ەكى كۇننەن كەيىن نوۆليانسك پەن يۆانوۆسك دەريەۆنيالارىنىڭ ارالىعىنان شىقتى.

بارلاۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، وسى يۆانوۆسك دەريەۆنياسىندا پانفيلوۆشىلاردىڭ 1075-پولكىنىڭ ءبىرىنشى باتالونى تۇرادى ەكەن. بۇلار ءالى شايقاسقا قاتىسپاپتى. ءادىسقوي، تاجىريبەلى كومديۆ ي. ۆ. پانفيلوۆ بۇل پولكتى ۋاقىتشا ادەيى رەزەرۆتە ۇستاپ تۇر ەكەن.

«ب. مومىش ۇلى باسقارعان باتالون تۇگەلدەي جاۋ قولىنان قازا تاۋىپ، جويىلىپ كەتتى» دەگەن لاقاپتى ەستىگەن ولار تۇگەلدەي امان ورالعان جاۋىنگەرلەردى زور قۋانىشپەن قارسى الدى. باۋىرجان باستاعان باتالون جاۋىنگەرلەرىن كورگەندە ي. ۆ. پانفيلوۆ قۋانعاننان كوزىنە جاس الدى. يۆان ۆاسيليەۆيچ كوپتەن كورمەگەن باۋىرىن كەزدەستىرگەندەي باۋىرجاندى قاۋسىرا قۇشاقتاي الىپ، بەتىنەن ءسۇيىپ: «جارايسىڭ، سۇڭقارىم!» دەپ ارقاسىنان قاقتى.

كەڭەس اسكەرلەرىنىڭ 1942 - جىلعى قاڭتار- اقپان ايلارىنداعى ۇرىستارىندا 8-گۆارديالىق ديۆيزيانىڭ باۋىرجان مومىش ۇلى باسقارعان پولك جاۋىنگەرلەرى ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. ديۆيزيا ەكى اي ىشىندە باتىسقا قاراي 500-600 شاقىرىم العا باسىپ، فاشيستەردىڭ مىڭداعان سولداتى مەن وفيتسەرىن قىردى، كوپتەگەن تەحنيكاسىن جويىپ جىبەردى.

باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ قاتارداعى جاۋىنگەرلەر جايلى ايتقان نەبىر قاسيەتتى سوزدەرى حالقىمىزدىڭ ەسىندە. داڭقتى قولباسشى سولداتتىڭ مىنەز-قۇلقىن، پاراساتىن، ەلى ءۇشىن شىبىن جانىن قياتىن ەرلىگىن كەرەمەت بىلگەن. سونىڭ ارقاسىندا ولاردى ەرلىك جەڭىستەرگە باستاپ، جىگەرلەندىرىپ وتىرعان.

باۋىرجان مومىش ۇلى سوعىس جىلدارىندا ادۋىندى دا قاتال اسكەري باسشى بولىپ قانا قويعان جوق، سونىمەن قاتار قاراماعىنداعى جاۋىنگەرلەر مەن وفيتسەرلەردىڭ اقىلگوي جەتەكشىسى، زەردەلى دە بىلگىر، بايىپتى دا مەيىرمان تاربيەشىسى دە بولا ءبىلدى.

1963 - جىلى كۋبادا «اسكەري دايىندىق» تاقىرىبىندا ءدارىس وقىعان. راۋل كاسترو مەن تانىس بولعان، دارىستەر شەت تىلدەرىنە اۋدارىلىپ گازەتتەردە جاريالانعان.

ا ق ش، كۋبا، يزرايل، نيكاراگۋا مەملەكەتتەرىنىڭ اسكەري وقۋ ورىندارىندا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ اسكەري تاجىريبەسى وقىتىلادى. ال ءبىزدىڭ ەلدە سۋۆوروۆ تى وقىتادى...

فەرناندو ەرەديا جازگان «كۋبينيتستەردىڭ كوپشىلىگى ماركسيزم مەن لەنينيزمدى «ۆولوكولامسكوە شوسسە» ەڭبەگىنەن باستايتىنىڭ ايتقان».

blogtime.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى