ءجۇز تومدىق فولكلورىمىز ەۋروپا جۇرتىنا تاڭداي قاققىزدى - فوتو
بۇل - قازاق ەلى پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن ومىرگە كەلگەن «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىنىڭ جەمىسى. وسىعان ۇلكەن مۇمكىندىك تۋعىزعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ بۇل كورەگەندىگىنە مەن ەرەكشە ءتانتى بولدىم، ريزاشىلىعىم دا شەكسىز» ، - دەپ تامسانعان بولاتىن يراندىق فولكلورشى عالىم جاھانگير كاريني «بابالار ءسوزى» ءجۇز تومدىعىمەن العاش رەت تانىسقان ساتىندە.
قازاق ادەبيەتىنىڭ كونە جاۋھارلارى جيناقتالعان بۇل ءجۇز تومدىقتى كورگەن ساتتە كوپتەگەن مەملەكەتتەر قىزىعا دا قىزعانا قاراعانى راس. ولاردىڭ اراسىندا گەرمانيانىڭ ماينداعى فرانكفۋرت قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق كىتاپ كورمەسىنە قاتىسۋشىلار دا بار.
استانا قالاسىنداعى «فوليانت» باسپاسى بيىلعى جىلعى قازان ايىنىڭ ورتاسىندا وتكەن وسى حالىقارالىق كورمەدە «بابالار ءسوزى» كىتاپتار سەرياسىنىڭ تۇساۋكەسەرىن وتكىزدى.
يگى شاراعا ق ر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ فرانكفۋرت قالاسىنداعى كەڭەسشىسى ەرلان تاجىبايەۆ، ق ر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قۋاتجان ۋاليەۆ، ف. ع. د. اكادەميك، پروفەسسور سەيىت قاسقاباسوۆ، گەرمانيانىڭ مادەنيەتتانۋشىسى توماس ۆيرۆول، ورىس جازۋشىسى، رەسەيلىك «حۋدوجەستۆەننايا ليتەراتۋرا» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى گەورگيي پرياحين، ت. ع. د. , پروفەسسور، ءال- فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆ، ازەربايجان ەلىنىڭ تانىمال اقىنى شىڭعىس ءاليوعلى، جازۋشى، ق ر ۇلتتىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى الىبەك اسقار، ت. ب. قاتىستى. ءجۇز تومدىعىمىزدى كورگەن ەۋروپا حالقى ەرەكشە تاڭدانىس ءبىلدىردى. ولاردىڭ اراسىندا گەرمانيا، البانيا، رەسەي، بەلارۋس ەلدەرىنەن كەلگەن وكىلدەر دە بار.
ايتا كەتەيىك، ەلباسىمىز ن. ءا. نازاربايەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى جالپى ۇلتتىق رۋحانيات الەمىندە زور جاڭالىق اكەلگەنى بارشامىزعا ءمالىم. وسى باعدارلاما اياسىندا قولعا الىنىپ، ۇرپاقتىڭ قولىنا جەتكەن ۇلى قۇندىلىقتارىمىزدىڭ بىرەگەيى وسى «بابالار ءسوزى» ءجۇز تومدىعى.
«بابالار ءسوزى» كىتاپتار سەرياسىن اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن 2004 -2014 - جىلدار ارالىعىندا م. اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى دايىنداعان. «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا قوعامدىق كەڭەس وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ: «اكادەميك سەيىت اسقار ۇلى قاسقاباسوۆ باسقاراتىن «بابالار ءسوزى» سەرياسىمەن شىققان كىتاپتار دا قازاق حالقىنىڭ اسا باي اۋىز ادەبيەتى مۇراسىن جيناقتاپ، ۇرپاق قولىنا تابىستاۋدا ۇلكەن ءرول اتقاراتىن جوبا دەپ بىلەمىن. ەندەشە، وسى باعىتتا العان قارقىندى جوعالتپاي العا باسا بەرگەن ابزال» دەگەن بولاتىن.
ءيا، ەلىمىزدىڭ عالىمدارى بابالار ءسوزىن شاشاۋ شىعارماي قولدان كەلگەنشە ۇرپاققا جەتكىزۋگە بارىنشا تىرىستى، ول وڭاي شارۋا دا ەمەس. سەبەبى ۇلتتىق فولكلوردى جيناقتاۋ كەزىندە ماتىندەردىڭ كوبى قولجازبا كۇيىندە نەمەسە ارابشا، توتە جازۋمەن، كەيبىرى لاتىن ارىپتەرىمەن جازىلعان شىعارمالار ەدى. ول قولجازبالاردىڭ كەيبىرىنىڭ ءتىپتى ەسكىلىگى سونداي، سارعايىپ كەتكەن، جازۋلارى كورىنبەيدى، ءتىپتى جىرتىلعان جەرلەرى دە كەزدەسكەن.
شاڭ باسقان ارحيۆتەردى قوپارىپ، كەرەك دۇنيەڭدى تابۋ، ونى وقۋدىڭ ءوزى قيىنعا تۇسكەنى انىق. وسىنداي ۇلكەن ەڭبەكپەن، ماڭداي تەرمەن الەم مادەنيەتىندە بۇرىن- سوڭدى بولماعان كولەمدى دۇنيە - ءجۇز تومدىق «بابالار ءسوزى» جارىققا شىقتى. ءماجىلىس دەپۋتاتى الدان سمايىل وسى ءجۇز تومدىق جايلى: «دۇنيە ديدارىندا فولكلورى ءجۇز تومدى قۇرايتىن باسقا ۇلت بار بولسا بار دا شىعار، ءبىراق فولكلورىن ءجۇز تومعا جيناپ، باستىرىپ شىعارعان الەمدەگى جالعىز ۇلت - قازاق ەكەنى انىق» دەگەن بولاتىن.
قالاي بولعاندا دا قازاق حالقىنىڭ ماڭگىلىك مۇراسىن جيناقتاعان «بابالار ءسوزى» ءجۇز تومدىعىنىڭ جارىق كورۋى الەمدەگى ەڭ ءىرى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى بولدى. ەندىگى مىندەتىمىز - بابالاردان قالعان ۇلى دۇنيەنى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ، قالىڭ جۇرتقا ناسيحاتتاپ، ۇلتىمىزدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ. گەرمانيادا وتكەن حالىقارالىق كىتاپ كورمەسىندە ۇلتىق مۇرامىزدىڭ ناسيحاتتالۋى يگى ءىستىڭ باستاماسى دەپ بىلەمىن.
اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆتىڭ ايتقانىنداي، «ماڭگىلىك ەلمەن» بىرگە «ماڭگىلىك ءتىل» سياقتى «ماڭگىلىك فولكلور» دا بولادى. ەندەشە، بابالارىمىزدىڭ ماڭگىلىك ءسوزىنىڭ مارتەبەسىن بيىكتە ۇستاپ جۇرەيىك.
گۇلدەن وسپانوۆا
