جاسىق جىگىتتەر قايدان شىقتى؟
قولىنداعى سوڭعى سيىرىن ساتىپ بولسا دا قىزىن وقىتىپ، ماماندىق الىپ بەرۋگە تىرىسادى. سونداعىسى «بارعان جەرىندە قور بولماسىن» دەگەن وي. ال ەر بالاسىن «قولىمىزدا عوي ايتەۋىر نان تاۋىپ جەر» دەيدى. وسى ءبىر الەۋمەتتىك جاعداي، تەڭسىزدىك سوڭعى كەزدەرى ۇلتىمىزدىڭ تۇرمىس تىرشىلىگىنە، پسيحولوگياسىنا، جانۇياسىنا ايتارلىقتاي اسەرىن تيگىزىپ تۇر.
ستاتيستيكا كورسەتكەندەي جوعارى وقۋ ورىندارداعى قىز بالالاردىڭ ۇلەسى دە (65 پايىز) باسىم ەكەن. سانامالاپ كورسەك كوللەدجدەردە قىزداردىڭ ۇلەسى ءتىپتى جوعارى ەكەن. مەيلى عوي وقىسىن، ءبىلىمدى بولسىن. قىزدارىمىز بىلىمىمەن تاڭ قالدىرىپ، ەلدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جاتسا نەسى جامان؟! الايدا وسى ءبىر نارسە ۇلكەن ماسەلەگە سەبەپشى بولىپ تۇرعانداي.
جازدا اۋىلعا باردىم. مەكتەپ پەن اۋىلدىق ەمحانادا، اۋرۋحانادا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ 95 پايىزى ايەل ادامدار ەكەن. ال سولاردىڭ بارلىعىنىڭ دەرلىك جولداستارى جوعارى ءبىلىمى جوق، ەكى قولعا ءبىر كۇرەك، ياعني جۇمىس جوقتىقتان ىشىمدىككە اۋەس بولا باستاعان وتاعاسىلار ەكەن. ايەل ادام سىرتى نازىك كورىنگەنمەن، جان دۇنيەسى قايراتتى، ۋاقىتقا تەز بەيىمدەلەدى دەگەنىمىزبەن، ەر ادامداردىڭ تابيعاتىنا ساي قامقورلىق كورسەتە الىپ وتىرمىز با؟
ماماندانباعان ادامنىڭ قىزمەت تابا قويۋى دا قيىنداۋ، ال اينالىساتىن ءىسى جوق ەر ادام ىشىمدىككە اۋەس بولماعاندا قايتەدى؟! تاعى ءبىر بايقاعانىم، انامنىڭ تىلىمەن ايتقاندا اۋىلدا «بەس تەڭگە بولسا دا ۇيىنە اقشا كىرگىزگەن ادامنىڭ بي ەكەنىن» بايقادىم. ياعني «ايەل بي» ەكەڭ كوپ ۇيدە. ءتىپتى اۋىلدا ەكى-ءۇش ءۇيدىڭ كەلىنى اجىراسىپ قالاعا كەتىپ قالىپتى. ىشپەيتىن، شەكپەيتىن قوراسىنداعى مال باسىن كوبەيتسەم، سول ارقىلى اكە-شەشەمدى باقسام دەپ جۇرگەن جىگىتتەرگە جارلارىنىڭ قويار كىناسى «وقىماعان، ديپلومى جوق» ەكەن. ال وزدەرى مەدبيكەنىڭ بولسىن ديپلومىن العان كورىنەدى.
قالاداعى جاعداي دا وڭىپ تۇرعان جوق. جاقىندا جاسى 30 دان اسقان، ءالى تۇرمىس قۇرماعان، استىندا كولىگى بار، ءۇي سالىپ الماسا دا قارجىسىن جيناپ جۇرگەن قۇربىمدى ورتاعا الدىق. سونداعى ايتاتىنىمىز «ماشينا كۇيەۋ بولمايدى، اقشا بالا بولمايدى، كەش تە بولسا تۇرمىسقا شىق». جاسى سول قىزدان 1-2 جاس ۇلكەن، ىشىمدىكتى تاتىپ المايتىن، پاتەر جالداپ تۇراتىن، ەتىكشىلىك كاسىبىمەن نانىن تاۋىپ جۇرگەن، يماندى، ءبىر ادامداي سىمباتى دا بار جىگىتتى ورتاق تانىستارىمىز ارقىلى تانىستىردىق تا.
قۇربىمىز ءبىر كورگەننەن ۇناتتى. «قاسىندا ۇيالماي جۇرۋگە بولاتىنداي ءتۇرى دە بار ەكەن. ناماز وقيتىنى ءتىپتى ۇناپ تۇر. بولدى» دەدى قۋانىشتان كوزى جايناپ. ءبىز دە ايتەۋىر ءبىر شاڭىراقتىڭ كوتەرىلەتىنىنە، قۇربىمىزدىڭ جالعىز قالمايتىنىنا قۋانىپ قالدىق. العاشىندا «ونسىز دا كوپ ۋاقىت جوعالتتىق، ول دا 35 كە كەلىپتى. كوپ ۋاقىت سوزباي كۇزگە سالىم وتاۋ قۇرساق ەكەن» دەپ جۇرگەن قۇربىمنىڭ ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ ءتۇرى سالىڭقى كورىندى. «توي جاساماسام قالاي دەدى، مەيلى دابىرلاتىپ قايتەمىز جاس ەمەسپىز، جاساماساق جاساماي-اق قويايىق دەدىم. ەكەۋمىز جيعان قارجىمىزعا جەر الىپ ءۇي سالىپ الايىق ودان، شاشىلىپ توي جاساعانشا باسپانالى بولايىق.
ءوزىمىز از جۇرمەدىك قوي، ەندى بولاشاق بالاپاندارىمىزعا جاعداي جاساۋعا تىرىسايىق. كولىگىمنىڭ كىلتىنە دەيىن ۇسىندىم، ماعان كەرەگى ايەل باقىتىن سەزىنۋ، جانۇيا قۇرۋ، انا بولۋ بالا ءسۇيۋ» دەدىم. اقىرىندا «مەن دايىن ەمەس ەكەنمىن، جانۇيا قۇرۋعا. مەنى كۇتپەي تۇرمىس قۇرا بەر» دەدى. «بارلىق شارتتارىنا كوندىم، تەك شارشاعاندا ارقا سۇيەر ازاماتىم بولسا بولعانى دەپ، جيناعان قارجىما دەيىن قولىنا ۇستاتۋعا تىرىستىم.
ءبىراق قورقاقتاي بەرەدى، جىگىتتەرىمىز جانۇيا بولۋدان، وتباسىن قۇرىپ، بالا شاعاسىن اسىراۋدان قورقادى. مەيلى قويشى، بالانى جەتىمدەر ۇيىنەن اق اسىراپ الۋعا قول جەتكىزەرمىن. بۇل مەن كەزدەسكەن تالاي وقيعا، بولدى جىگىتتەردەن كۇدەرىمدى ءۇزدىم» دەگەن قۇربىم جاقىندا جيناعان قارجىسىنا 70 پايىزىن قولما قول قويىپ، يپوتەكا ارقىلى ءۇي الدى.
بۇگىندە 30 دان اسىپ، 50 گە يەك ارتقان، ەشقاشان وتاۋ كوتەرمەگەن ەلىمىزدەگى ءسۇربويداقتاردىڭ سانى 150 مىڭنان اسىپ كەتكەن كورىنەدى. ءتىپتى جاستاردىڭ 30-40 پايىزى وتاۋ قۇرۋعا قۇلىقتى دا ەمەس ەكەن. ولار ءۇشىن وتباسىن قۇرۋ ەمەس جان باعۋ ءبىرىنشى كەزەككە شىققان. جىگىتتەرىمىز وتباسىن قۇرىپ وتاعاسى بولۋدان قورقاتىن دەڭگەيگە قالاي جەتتىك؟!
اۆتور: ەرزيا قونىسباي
«الاش ايناسى»
