قىتايدا تۇتاس قالالار قاڭىراپ بوس قالىپ جاتىر
استانا. قازاقپارات - قىتايدا قالالارداعى قىمبات ۇيلەرگە قولى جەتپەگەن تۇرعىندار باسپاناسى ارزان اۋىلدىق جەرلەرگە كوشۋدى ءجون كورىپتى. قۇرىلىسى بىتسە دە، وتپەي تۇرعان ۇيلەردى سالعان كومپانيا جۇمىسشىلارى جالاقىسىنان قاعىلۋدا.
ساراپشىلار جىلجىمايتىن مۇلىك سالاسىنداعى اۋىر احۋال قىتايدى ۇلكەن داعدارىسقا باتىرۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ايتۋدا، دەپ جازادى 24.kz.
قىتايدىڭ جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى الەمدىك ەكونوميكاعا قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر. سەبەبى وندا جاڭادان سالىنىپ، قاڭىراپ بوس تۇرعان تۇرعىن ۇيلەر سانى كۇن ساناپ ارتىپ بارادى. وسىنىڭ سالدارىنان قۇنى ارزانداعان پاتەرلەر قۇرىلىس سالاسىن ەداۋىر اقساتۋى مۇمكىن. قازىردىڭ وزىندە اتالعان سالاعا قىرۋار قارجى جۇمساعان قىتاي بيلىگىنىڭ ەڭبەگى زايا كەتىپ، اقىرى بۇل احۋال ەلدىڭ ءال- اۋقاتىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە.
قىتايداعى قارجى جانە ەكونوميكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاياۋداعى زەرتتەۋلەرى جاڭادان بوي كوتەرگەن باسپانالارى بار قالالار سانى 50 گە جاقىنداپ قالعانىن كورسەتتى. حالىق اراسىندا «ەلەس قالالار» دەپ اتالىپ جۇرگەن بۇل شاھارلار نەگىزىنەن حاينان، گانسۋ پروۆينتسيالارىندا ورنالاسقان.
ودان كەيىنگى ورىنداردا تيبەت اۆتونومدى اۋدانى مەن ىشكى موڭعوليا بار. وسىنىڭ بارىنە قاتىستى قىتايداعى جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىن زەرتتەۋشى دجون فوۋلي جاعدايدىڭ كوڭىل كونشىتپەيتىنىن ايتۋدا:
- قىتايداعى قۇرىلىسى بىتسە دە يەلەرى قونىستانباي بوس تۇرعان ۇيلەر بۇكىل حالىقتىق ماسەلەگە اينالدى. «ەلەس قالالار» سانىنىڭ ارتۋى ەل بيلىگىن ەداۋىر الاڭداتىپ تاستادى. بۇل ماسەلەدەگى ەڭ قيىنى، قۇرىلىس نىساندارىنىڭ ءوز باعاسىنان ەداۋىر ارزان باعاعا ساتىلۋى بۇكىل الەمدىك ەكونوميكاعا قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر. سەبەبى سول قالالاردى سالۋعا قارجى جۇمساعان قىتاي «الەمنىڭ ەكىنشى ەكونوميكاسى» رەتىندە عالامدىق ەكونوميكانى ارتتىرماق تۇگىلى، شايقاپ الۋى دا مۇمكىن. ال تاياۋدا مۋديس اگەنتتىگى قىتايدىڭ تۇرعىن ءۇي نارىعىنداعى داعدارىس ەندى عانا اياعىنا تۇرا باستاعان ورتاق ەكونوميكاعا اۋىر سوققى بەرۋى ىقتيمال ەكەندىگىن ەسكەرتتى.
ەگەر اگەنتتىكتىڭ جاساعان بولجامى ورىندالسا، وندا قىتايدىڭ 2014 - جىلعى جالپى ىشكى ءونىمى 7,5%- عا ەمەس، نەبارى 5%- عا عانا وسپەك. ستاتيستيكاعا كەلەر بولساق، 2013 - جىلدىڭ قازان ايىندا قىتايلىق قۇرىلىسشىلار 200 ميلليون شارشى مەترگە ءۇي تۇرعىزعان. ال وسى جىلى بۇل كورسەتكىش بىردەن 30 پايىزعا ارتىپ، 280 ميلليون شارشى مەترگە جەتتى. «ەلەس قالالار» سانىنىڭ ارتىپ، پاتەرلەردىڭ وتپەۋى ونى تۇرعىزعان قۇرىلىسشىلاردىڭ كۇنكورىسىن ناشارلاتىپ جىبەرگەن.