قىرعىزدىڭ «قۇرمانجان داتقا» فيلمى قازاق كورەرمەنىنە قانداي وي سالدى؟
19- عاسىردا الاي قىرعىزدارىنىڭ پاتشاسى بولعان قۇرمانجان داتقانى قىرعىزدار ۇلت اناسى دەپ سانايدى.
فيلمدە قۇرمانجان كۇيەۋى اليمبەك ولگەننەن كەيىن قىرعىز حالقىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، قۇرىلتاي وتكىزۋدى ارماندايدى. ول قىرعىز حالقىنىڭ اماندىعى ءۇشىن رەسەي يمپەرياسىمەن بىرىگىپ، بىرلىك كەلىسىمىنە قول قويادى.
قۇرمانجان داتقا ءرولىن ەلينا اباي قىزى سومداعان. (فيلم رەجيسسەرى سادىك شەرنيازدىڭ Facebook پاراعىنداعى سۋرەت)
فيلم جەلىسىندە ورىس اسكەرى قىرعىز قىزىنىڭ شاشىن كەسىپ الادى. بۇعان شىداماعان قۇرمانجاننىڭ كىشى ۇلى قامشىبەك رەسەي اسكەرىنىڭ ەكى ادامىن ولتىرەدى. وسى ءىسى ءۇشىن رەسەي قامشىبەكتى قۇرمانجاننىڭ كوزىنشە دارعا اسادى. قۇرمانجان قىرعىز حالقىنىڭ قۇرىلتايىن وتكىزۋ ءۇشىن ۇلىن ولىمگە قيادى.
فيلم رەجيسسەرى سادىق شەرنياز ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا «قۇرمانجان داتقا» ءۇش جىل بويى تۇسىرىلگەنىن ايتادى. فيلمگە 700-گە جۋىق اكتەر قاتىسقان. كوركەم شىعارمانى تۇسىرۋگە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 1,5 ميلليون دوللار بولىنگەن.
«قازاق تاريحىنا ورتاق تۇسى بار فيلم»
فيلمنىڭ الماتىداعى العاشقى كورسەتىلىمىن الپىسقا جۋىق ادام تاماشالادى. ازاتتىق ءتىلشىسى ولاردىڭ كەيبىرىنەن فيلمنەن العان اسەرى جايلى سۇراعان ەدى.
«قۇرمانجان داتقا» فيلمىنەن كورىنىس.
«فيلم شىنايى. كوزىمىز ەر ادامداردىڭ، ەر باتىرلاردىڭ ەرلىگىن كورىپ ۇيرەنىپ قالعاننان كەيىن بە، قۇرمانجان داتقانىڭ ەرلىگى انا رەتىندە وزىمە ۇلكەن اسەر قالدىردى. ايەل ادامداردىڭ تاريحتاعى ەرلىگىن وسىلاي اشىپ كورسەتكەن فيلمدەر وتە از» دەيدى الماتىلىق كورەرمەن فاريدا امانوۆا.
ماماندىعى تاريحشى نۇرىم قايساروۆ قىرعىز فيلمىندە وتكەن تاريح بۇرمالانباي، اشىق كورسەتىلگەن دەگەن باعا بەردى.
«كوشپەندىلەر» فيلمىندەگىدەي ەمەس، «قۇرمانجان داتقادا» تاريح بۇرمالانباعان. تازا ءارى تاريحتىڭ جەلىسىمەن ءتۇسىرىلىپتى. باستى رولدەردە تەك قىرعىز اكتەرلەرى ويناعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. رەسەي پاتشاسىنىڭ وزبىرلىعىن، قىرعىز- قايساقتاردى «جابايىلار» دەپ اتاۋى فيلمدە انىق ءارى اشىق كورسەتىلگەن. بۇل فيلمدى قازاق كورەرمەندەرى جاقسى قابىلدايدى دەپ سەنەمىن. سەبەبى، بۇل فيلمدە قازاق تاريحىنا دا ورتاق تۇستار بار. قازاقستان كورەرمەندەرىنە دە 19- عاسىرداعى قازاق تاريحىن كورسەتەتىن فيلم كەرەك» دەيدى ول.
«پافوسى از تۋىندى»
«قۇرمانجان داتقا» فيلمىمەن تانىسقان قازاقستاندىق كينوتانۋشىلار ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا فيلمنىڭ ءساتتى جاعىمەن بىرگە كەمشىن تۇستارىن دا اتادى.
«فيلم باستى ميسسياسىن تولىق ورىنداعان. ياعني، قىرعىز حالقىنىڭ 19- عاسىرداعى تاريحي كورىنىستەرىن تولىق قامتۋعا تىرىسقان. رەجيسسەر مەن وپەراتوردىڭ جۇمىسىن جوعارى باعالاۋعا بولادى. تابيعات كورىنىستەرىن تاماشا تاڭداپ، كورسەتە بىلگەن. اكتەر تاڭداۋ، گريمدەۋ، كوستيۋم دە ءساتتى شىققان. ءبىراق، فيلمدە كوپشىلىك ادامدار تۇسىرىلگەن كورىنىستەر (ماسسوۆكا) ساتسىزدەۋ بولعانى بايقالادى. ادامداردىڭ از ەكەنى كورىنىپ قالعان. ۇلكەن شايقاستار كورىنىستەرى تەك جيىرما شاقتى ادامنىڭ قاتىسۋىمەن عانا تۇسىرىلگەن» دەيدى كينوتانۋ ماگيسترى الىبەك قاراجانوۆ.
ونەر تانۋشى ماقسۇت قاناپيانوۆ قازاقستاندىق «كوشپەندىلەر» فيلمىنىڭ بيۋدجەتى قىرعىز فيلمىنەن 20 ەسە كوپ ەكەنىن مىسالعا كەلتىردى.
«ءبىراق بۇل فيلمدە تابيعيلىق باسىم. سوعىس كادرلارى دا شىنايى. بلوكباستەرلەردە كەزدەسەتىن ادام سەنگىسىز وقيعالار دا سيرەك. پافوس تا از. قازاق كورەرمەنى قازىر شىنايى فيلم كورگىسى كەلەدى. ال بۇل فيلمنىڭ اۆتورلارى شىنايىلىققا باسىمدىلىق بەرگەن. ءبىراق، فيلمنىڭ ورتاسىندا كورسەتىلگەن كەيبىر كەيىپكەرلەردىڭ تاعدىرى نە بولعانى كورەرمەنگە بەلگىسىز بولىپ قالعان. ەكىنشى پلانداعى كەيىپكەرلەر وتە كوپ. بۇل كورەرمەننىڭ فيلمدى تولىق تۇسىنۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى» دەيدى ول.
قىرعىزستاندىق «قۇرمانجان داتقا» فيلمى ا ق ش كينو اكادەمياسىنىڭ باس جۇلدەسى - «وسكار» سىيلىعىنا «شەتەل تىلىندەگى ۇزدىك فيلم» نوميناتسياسى بويىنشا ۇسىنىلعان 100 ۇمىتكەر كارتينانىڭ تىزىمىنە ەنگەن.
الماتىداعى كەيبىر كينوتەاترلار «قۇرمانجان داتقا» فيلمىن الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندىق كورەرمەنگە ۇسىنۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«ازاتتىق»
