قىرعىزدار «قارا جورعانى» يەمدەنۋدە
استانا. قازاقپارات - سۋرەتتە قارا جوعا ءبيىن بيلەپ جاتقان ارىستان قاجى اتامىز. ءبىزدىڭ مادەنيەت سالاسىنىڭ باسشىلارى «قارا جورعا» ءبيىن زەرتتەۋ كەرەك، وزىمىزدىكى ەكەنىنە كوز جەتكىزۋىمىز كەرەك دەپ جۇرگەندە قىرعىز اعايىندار «قارا جورعاعا» بەينەبايان ءتۇسىرىپ، الەۋمەتتىك جەلىلەردە قارقىندى ناسيحاتتاۋدا.
«قولدا باردا التىننىڭ قادىرى جوق» دەمەكشى، كۇنى ەرتەڭ «قارا جورعانى» قىرعىزدىڭ ۇلتتىق ءبيى دەپ حابارلاپ بيلەپ جۇرمەسەك بولعانى...
جاقىندا كۋبانىچبەك ەسەنبايەۆ دەگەن قىرعىز ازامات «كارا جورگو» دەگەن اتاۋمەن قىزعىزدىڭ ءبىر توپ قىز-جىگىتتەرى بيلەگەن تارتىمدى بەينەباياندى الەۋمەتتىك جەلىدەگى جەكە پاراقشاسىنا قويعان ەكەن.
وسى كليپپەن بولىسكەندەر سانى 1000 نان اسىپ كەتكەن. بەينەبايانعا پىكىر ءبىلدىرۋشى قىرعىز اعايىنداردىڭ «قارا جورعا» ءبيىن يەمدەنىپ، وي بولىسكەندەرىنە قاراپ ءبىرتۇرلى قىمبات زاتىڭدى بىرەۋ الىپ العانداي سەزىمدە بولادى ەكەنسىڭ. نەگە ەكەنىن كىم بىلەدى، ءبىز نە نارسەگە «قولىمىزدى كەش سەرمەيمىز» عوي.
قىرعىزدار تۇسىرگەن «كارا جورگو» بەينەبايانىن الەۋمەتتىك جەلىدە بولىسكەن سەرىك ابىكەن اعامىزدىڭ پىكىرىنە قوسىلماسقا شارامىز جوق.
سەرىك ابىكەن، بەلگىلى جۋرناليست:
- قىرعىز اعايىندار "قارا جورعاعا" كىرىسىپتى. قۇت بولسىن! بوتەن حالىق ەمەس قوي. ءبىر ادامنىڭ جازباسىنىڭ ءوزىن مىڭنان اسا ادام تاراتىپ، قىرعىز ءبيى دەپ جاتىر. تەلەارنالارى دا وسى سارىندا ەكەن. جاقسى ءبيدى اۋىزبىرلىگى مىقتى وسى حالىقتىڭ ساقتاپ قالارىنا ءشۇبام جوق. ال ءبىز... وسىنى "قازاقتىكى ەمەس" "موڭعولدىكى"، انانىكى-مىنانىكى، دىنىمىزگە جات - دەپ ءدىلمارسىپ، ءبارىمىز ەتنوگروف، ءبيتانۋشى بولىپ كەتتىك. ۇلت اعزاسى جات ەلەمەنتتى قابىلدامايتىنىن ەسكەرمەدىك، كەز كەلگەن جيىندا "قارا جورعانىڭ" "ءدۇبىرى" ەستىلسە 2 جاسار بالادان ەڭكەيگەن قارتقا دەيىن ارقالانىپ شىعا كەلەتىنىن "بايقامادىق".
كاۆكازدىقتاردىڭ ليزگينكاعا "اسسالاپ" شىعا كەلەتىنى سەكىلدى بار قازاق قيقۋلاپ سالا بەرەتىن. بالكىم سونى "بايقاتپاۋ" ءۇشىن كۇستانالادى بىرەۋلەر... اقىرى "قارا جورعانى" سيرەك ەستيتىن بولدىق. ءوستىپ وزىمىزدىكىنەن جەرىنىپ ءجۇرىپ موينىمىز ىرعايداي، ءبيتىمىز تورعايداي كۇيگە ءتۇسىپ، ءبيتانۋشىدان "بيتتانۋشىعا" اينالىپ كەتپەسەك جاراعانى! (facebook.com پاراقشاسىنان).
كورىپ وتىرعاندارىڭىزداي بەينەبايانداعى اسەل قاسماكۋنوۆا، ەلمۋرات مايرامبەكوۆ ورىندايتىن «كارا جورگونىڭ» ءانى دە، ءسوزى دە، وڭدەلۋى دە ءوزىمىزدىڭ «قارا جورعانىكى».
ءسوزىن جازعان م. تۇرداقىن مەن س. قاليەۆ. ەستەرىڭىزدە بولسا قازاقستاندا «قارا جورعا» ءبيىن قايتا جاڭعىرتقان ارىستان قاجى اتا وسى ءبيدى 65 جىل بويى بيلەپ كەلە جاتقاندىعىن ايتادى. «قارا جورعانى» الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى قازاقتاردىڭ ءبارى بيلەيدى.
«قارا جورعا» ءبيى اتاۋىندا تۇرعانداي جىلقى مالىن ەرەكشە باعالايتىن كوشپەندىلەردىڭ ءبيى ەكەندىگىندە داۋ جوق. قىرعىز حالقى وزىمىزبەن باۋىرلاس ەل بولعاندىقتان مۇنداي ءبي ءتۇرى ولاردا دا بولعان جوق دەپ ايتۋعا بولمايدى.
دەگەنمەن قىرعىز اعايىنداردىڭ «قارا جورعانىڭ» قازاقشا نۇسقاسىن قىرعىزشالاپ الىپ ناسيحاتتاپ جاتقانىنان ولاردىڭ وسى ءبيدى يەمدەنىپ الۋعا دەگەن قۇلشىنىسى بايقالادى. ولار ءۇشىن «قارا جورعا» ءبيىن كىم، قاشان، نەگە شىعارعانى ماڭىزدى ەمەس. ەڭ باستىسى قىرعىزدار وزدەرىنىڭ قاندارىن قىزدىرىپ، دەلەبەلەرىن قوزدىراتىن، حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن ءتول ونەرىنە جاقىن دۇنيەلەردى جاتىرقامايدى، قايتا مەنشىكتەپ الۋعا تالپىنادى.
ال ءبىز قىرعىزداردىڭ «شوق قىزدار»، « قىزىل ورىك» سەكىلدى اندەرىن ءوز ەلىمىزدە «حيت» انگە اينالدىرۋعا قۇمارمىز. ال ولار قازاقتىڭ «قارا جورعاسىن» يەمدەنىپ الەك...
اۆتور: اينۇر سەنبايەۆا
«الاش ايناسئ»