شاۋەشەكتىڭ تۋماسى، شەرتپە كۇي شەبەرى عابدىلحاق بارلىقوۆ

اكەسى بارلىق دومبىرانى سۇلۋ شەرتىپ، ەل ىشىنە كەڭ تاراعان جىر-داستانداردى، تاريحي قيسسالاردى دومبىرا سۇيەمەلىمەن تولعايتىن، ەلگە تانىمال ادام بولعان. اكەسىنەن قيسسا، جىرلاردى دومبىرامەن سۇيەمەلدەۋ اۋەندەرىن قىزىعا ۇيرەنىپ، دومبىرا اسپابىنا قۇشتارلانىپ، ونىمەن اۋەستەنەدى.

عابدىلحاقتىڭ اناسى ورالقان ەسەنالى قىزى قولىنان ۇكىلى دومبىراسى تۇسپەگەن ءانشى جانە ايتىسكەر اقىن بولىپتى. ورالقان اپايدىڭ تۋعان ناعاشىسى قاراكەرەيدىڭ تۋما رۋىنان شىققان سەيىت-سەرى.

ءوز تۇسىندا «اقىن سەيىت» اتانعان، كوپ جىلدار اسەت نايمانبايەۆپەن بىرگە ءجۇرىپ ءان شىرقاعان، ءوز جانىنان ءان شىعارعان ەلگە تانىمال ونەرپاز بولعان. ول كىشكەنتاي جيەنى ورالقاننىڭ بويىنداعى ونەر ۇشقىنىن ەرتە اڭعارىپ، ونى بالا جاسىنان ونەرگە باۋليدى. ورالقاننىڭ اكەسى ەسەنالى، ونىڭ ىنىلەرى سۇلەيمەن، كورپەباي كۇيشى-دومبىراشىلار بولعان ەكەن.

ارداقتى انا ەكى نارەستەسى عابدىلحاقتى دا جاستايىنان حالىقتىق ونەردىڭ كاۋسارىنان سۋسىنداتىپ، بالاسىنىڭ ونەرگە ىنتىزارىن ارتتىرادى. عابدىلحاقتىڭ دومبىراشى بولۋىنا يگى ىقپالىن تيگىزىپ، العاش باۋلىعانداردىڭ ءبىرى توقتاسىن قارت.

توقتاسىننىڭ قالاقتاي دومبىراسىنان توگىلگەن كۇيلەر عابدىلحاقتىڭ بالعىن سەزىمىن باۋراپ الاتىن.

دومبىراشى قارت توقتاسىننان دومبىرا شەرتۋدى يگەرە باستاعان عابدىلحاق مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە «جورعا ايۋ»، «مايداجال»، «بەلاسار»، «تەلقوڭىر» اتتى حالىق كۇيلەرىن ورىندايتىن بولادى. 1956 - جىلى شاۋەشەك گيمنازياسىن بىتىرگەن كەزىندە رەپەرتۋارى مولايعان ورتانقول دومبىراشى بولعان.

حالىق كومپوزيتورى قايراقبايدىڭ «ەمەن تولقىنى»، «قوڭىر سامال»، كۇيشى جۇماجاننىڭ «وي تەرمە» تاعى باسقا كۇيلەردى يگەرەدى.

گيمنازيانى ۇزدىك بىتىرگەن عابدىلحاق التاي ايماعىنا جۇمىسقا جىبەرىلىپ، ءتىل-ادەبيەت ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ 1960 - جىلعا دەيىن ۇستازدىق ەتىپ، «التاي» گازەتىنىڭ رەداكسياسىنا اۋىسىپ، قوعام ومىرىنە ارالاسادى. حالىقتىق ونەرگە تالپىنۋىنا جول اشادى.

قالالىق مادەنيەت ۇيىندەگى كەشتەرگە قاتىسۋى عابدىلحاقتىڭ ونەرگە دەگەن قۇشتارلىق تالعامىن ءوسىرىپ، ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىن ارتتىرا تۇسەدى. بالۋانحاق، مامەن، تاستەنبايدىڭ زاداسى قاتارلى دومبىراشىلارمەن ارالاسىپ رەپەرتۋارىنا «كوك دونەن»، «اكىم باتىر»، «شاقاباي-شالاپ» سياقتى كۇيلەردى قوسادى. ءبىر ساپارىندا قابا اۋدانىندا بولعاندا وسى وڭىرگە اتى ايگىلى، كۇيشى مۇكەيدىڭ بالاسى راحمەتوللامان كەزىگىپ، ودان مۇكەيدىڭ «قوسباسار»، «اققاباننىڭ تولقىنى» ت. ب. بىرنەشە حالىق كۇيلەرىن ۇيرەنەدى.

سونىمەن قاتار بۋىرشىن اۋدانىندا بولىپ، كونەكوز دومبىراشى قارتتار ءادىلحايا، ەرعازى اتتى كىسىلەردەن حالىق كومپوزيتورلارى بەيسەنبىنىڭ «كەڭەس»، «تانىساڭشى»، قايراقبايدىڭ «مەرگەننىڭ مۇڭى»، «شەرۋشى قۇلان»، «ورەلى كەر» كۇيلەرىن ۇيرەنىپ، ولاردىڭ اڭىزدارىن بىلەدى.

1962 - جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ءوز اتامەكەنى، قازاق جەرىنە شىعىس قازاقستان وبلىسى (بۇرىنعى سەمەي وبلىسى) ءۇرجار اۋدانى، تاسبۇلاق ەلدى مەكەنىنە قونىستانادى.

وسى جەردە ماقانشى اۋدانىنىڭ مادەنيەت ۇيىنە جۇمىسقا ورنالاسىپ، كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىن باسقارادى، وعان قوسىمشا مەكتەپتە ءان-كۇي ساباعىن جۇرگىزىپ مۇعالىم بولادى.

1972 - جىلدىڭ كۇزىندە قۇرمانعازى اتىنداعى قازاقتىڭ مەملەكەتتىك اكادەمياسىنىڭ حالىق اسپاپتار وركەسترىنە عابدىلحاقتىڭ ورىنداۋ شەبەرلىگى نازارعا الىنىپ، وركەستر قۇرامىنا دومبىراشى بولىپ قابىلدانادى.

1978 - جىلى قازاق راديوسىنىڭ مۋزىكالىق قورىنا بىرنەشە كۇيلەر جازدىرادى. 1986 - جىلى بەيسەنبى، قايراقباي، مۇكەي كۇيلەرىن كۇيتاباققا ءتۇسىرىپ، جارىققا شىعارادى. قازاقتىڭ دارىندى كومپوزيتورى، ديريجەر، حالىق ءارتىسى نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن مەمەلەكەتتىك فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق «وتىرار سازى» وركەسترى قۇرىلعاننان كەيىن عابدىلقاق وركەستر قۇرامىنا الىنادى. عابدىلقاق كۇي ونەرىندە وزىندىك ورنى بار بىرەگەي كۇيشى.

بەيسەن سۇلتان ۇلى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى