ايەلىمنىڭ سالاقتىعىنان ۇيىمە تۋىستارىم كەلمەيدى
باس قۇرامايىن دەگەن جوقپىن، تەك مەن ۇناتقان قىزداردىڭ بىرەۋى ۇيلەنۋگە كەلىسپەسە، ەندى ءبىرى قالادا تۇرساق دەگەن شارت قويدى.
ءبىراق مەن اۋىلدان اكە-شەشەمنىڭ جانىنان كەتكىم كەلگەن جوق. ءسويتىپ، ۋاقىت وتە شىقتى.
ءسويتىپ جۇرگەندە جاسى وزىمنەن ءۇش جاس ۇلكەن قىزبەن تانىستىم. ول دا ەرەسەك ادام، ەكەۋمىز ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقسى تۇسىنەرمىز دەگەنمىن.
العاشىندا شىنىمەن دە سولاي بولدى. ءبىز ۇزاق جۇرمەي، باس قوسۋعا كەلىستىك. سەبەبى ۋاقىتتى سوزىپ الساق، ونىڭ جاسى بالا تۋاتىن جاستان اسىپ كەتە مە دەپ قورىقتىم.
سونىمەن دۇرىلدەتىپ توي جاساپ، ۇيلەندىك. ءبىز اكە-شەشەممەن بىرگە تۇردىق. ايەلىم جانسۇلۋ ءوز پىكىرى، ادەت-سالتى قالىپتاسىپ قالعان ەرەسەك ادام بولعاندىقتان با، انامنىڭ جول سىلتەگەنىنە كونگىسى كەلمەيتىنىن بايقايتىنمىن، ءبارىن ءوز دەگەنىمەن ىستەگىسى كەلەدى. ءبىراق ءوز قولىڭدى ءوزىڭ كەسە المايسىڭ، ءۇنسىز كونىپ ءجۇردىم.
ءبىزدىڭ ۇيلەنگەنىمىزگە ءبىر جىل تولار-تولماستا ءىنىم دە شاڭىراق كوتەردى. ىشىمنەن جانسۇلۋدىڭ سىرلاساتىن، وي بولىسەتىن ادامى تابىلدى-اۋ، ەندى اناممەن رەنجىسۋىن ازايتاتىن شىعار دەپ قۋاندىم. ءبىراق، ماسەلە بۇرىنعىدان ۋشىقپاسا، جەڭىلدەگەن جوق.
جانسۇلۋدىڭ ءۇي شارۋاسىنا ەبى جوق ەكەنىن بايقادىم. تازالىققا دا ءمان بەرمەيدى. بولمەمىزگە كىرىپ الادى دا، كەشكە دەيىن شىقپايدى، ءۇي شارۋاسىنا كومەكتەسۋ دەگەندى ۇيگە كەلىن تۇسكەننەن كەيىن مۇلدە قويدى.
اياعى اۋىر بولعاندىقتان شىعار دەپ جىلى جاۋىپ قويدىق. ءبىراق انام كۇبىرلەپ «اياعى اۋىر بولعان اۋرۋ بولعان دەگەن ءسوز ەمەس قوي. ونىسى نەسى؟!» دەپ قويادى. ماعان قاراتا ايتقان ءتۇرى عوي ەندى. ال مەن بولسام، مۇرنىمنىڭ استىنان بىردەڭە مىڭگىرلەگەن بولامىن.
ءسويتىپ اكە-شەشەم اقىرى ءبىزدى بولەك شىعارامىز دەپ شەشتى. جانسۇلۋدىڭ بار جاساۋىن تيەپ، ءوز ۇيىمنەن ازداعان دۇنيە-مۇلىك قوسىپ، بولەك وتاۋعا شىقتىق.
شاشى بۇيرالانىپ، مۇرنى پۇشتيىپ ومىرگە ءبىر قىز بالا كەلدى. وزىمنەن اۋمايتىن كەيپىن كورىپ، كوزىن اشپاي، پىسىلداپ ۇيىقتاپ جاتقان قىزىما قارايمىن دا وسىنداي نارەستە سىيلاعان جانسۇلۋدى بۇرىنعىدان دا جاقسى كورىپ كەتەمىن. ءوزى بوسانا الماي، ءىشىن جارىپ العان، سودان با بۇرىنعىسىنان بەتەر قينالعىش بولىپ الدى.
كىشكەنتايىمىز قىرقىنان شىققانشا انام ۇيدە بولىپ، سۋعا ءتۇسىرىپ، بالانى سىلاپ، باپتادى. جانسۇلۋدى انام تەك بالانى ەمىزەتىن كەزدەردە عانا وياتىپ، ءتۇنى بويى قىزىما ءوزى قارادى. ايتەۋىر تۇندە كورشى بولمەدەن بالانىڭ جىلاعان، انامنىڭ ءالدي ءانىن ايتقان داۋىسىن ەستىپ قالاتىنمىن. ودان كەيىنگى كەزدەرىندە بالامدى تۇندەردە ءوزىم باقتىم. جانسۇلۋدى مەن دە بالانى ەمىزىپ بەرشى دەپ وياتاتىنمىن. مەن بۇل ىسكە ابدەن توسەلىپ الدىم. سودان با، قىزىم اناسىنان گورى ماعان كوبىرەك جاقىن بولىپ ءوستى.
قىزىمنىڭ جايالىقتارىن جۋۋ، قوسىمشا تاماعىن بەرۋ سياقتى جۇمىستاردىڭ ءبارىن اتقاردىم. بۇعان دەيىن اكەمنىڭ جەكە تراكتور، كومبايندارىن جۇرگىزىپ، اۋىل اراسىندا جۇمىس ىستەۋشى ەدىم، بولەك شىققاندا ونىڭ ءبارى جايىنا قالدى. ۇيدە بالاعا ءبىر ادام، جانسۇلۋعا قارايتىن ءبىر ادام كەرەك سياقتى. بۇرىنعى جاتىس جاتىس پا، ەندى مۇلدە ورنىنان قوزعالمايتىن بولدى. بىرتە-بىرتە اس ءۇيدىڭ دە بۇكىل شارۋاسى مەنىڭ موينىما ارتىلدى.
اكەم بىردە «بالام، ابدەن ۇيكۇشىك بولىپسىڭ» دەدى. وسى ءسوزى ماعان قاتتى اۋىر ءتيدى. ىشتەي كۇيزەلدىم، ءبىراق قىزىمنىڭ ءتاتتى قىلىقتارىن كورگەندە ءبارىن ۇمىتىپ كەتەمىن.
ايتەۋىر جۇمىسقا دا شىقتىم عوي. ءبىراق جۇمىستان شارشاپ كەلگەندە ءۇيدىڭ ءىشى شاشىلىپ، تاڭەرتەڭگى توسەك تە جينالماي جاتادى. تاماق ەشقاشان دايىن تۇرمايدى. قىزىم بايعۇستىڭ ءۇستى كىر-قوجالاق، جالبىر-جۇلبىر بولادى دا جۇرەدى. اس ۇيگە كىرسەڭ، تازا ىدىس تاپپايسىڭ، ءوزىڭ قاجەتتىسىن جۋىپ-شايىپ الىپ بارىپ، ۇستەلگە وتىرۋىڭ كەرەك.
مەن مۇنىڭ بارىنە ۇيرەنىپ كەتتىم. ءبىراق اتا-انام، دوس-جاراندارىم، تۋعان-تۋىستارىم كەلۋدى سيرەتتى. ولاردان ءوزىم دە ۇيالامىن. بىرتە-بىرتە مەن دە ۇيگە ەشكىم كەلمەسە ەكەن دەپ تۇراتىن بولدىم.
جورا-جولداستارىمنىڭ ۇيىنە بارسام، ءبارى تاپ-تۇيناقتاي، ءار زات ءوز ورنىندا، داستارقانى جايناپ، بالا- شاعاسى دا تاپ-تازا، ءسۇپ-سۇيكىمدى بولىپ جۇرەدى. سوندايدا قاتتى قىزىعامىن، ءوزىمىزدىڭ جايىمىزدى سالىستىرعىم دا كەلمەيدى.
ۇيگە كىسى كەلسە، اسىقپاي وتىرىپ شاي قۇيىپ تا بەرە المايدى جانسۇلۋ. ءوزى ءىشىپ الىپ، تۇرىپ كەتە بەرەدى. شاۋگىم-شاينەكتىڭ قۇلاعىن ماعان ىسىرا سالادى دا، ءوزى شارشاپ تۇرعانىن، باسى اۋىرىپ تۇرعانىن، سونداي سەبەپتەرىن ايتادى دا ۇستەل باسىنان تۇرىپ كەتەدى.
دوستارىممەن بىرگە شىعىپ كەتسەم، كوشەنى باسىنا كوتەرىپ، ايقايلايدى «قايت» دەپ. جەرگە كىرىپ كەتە جازدايمىن.
كەيدە جولداستارىم «ايەلىڭ ۇلكەن بولعان قيىن شىعار، بەتىنە قاراپ سويلەۋگە قورقاسىڭ، ءيا؟» دەپ كەلەمەجدەپ قويادى. ءبىراق، قانشا اشۋلانىپ، ۇرسايىن دەسەم دە، جاي ايتقانىم بولماسا ۇرسا المايمىن. ونىڭ ۇستىنە كوكبەتتىگىنەن دە قورقامىن، شىنىندا. ەڭ اقىرىندا «ابدەن وسىلاي قالىپتاسىپ كەتكەن عوي، مەنىڭ ايتقانىمنان نە وزگەرەدى دەيسىڭ» دەپ ويلايمىن.
قانشا شىدامدى بولعانىممەن، ابدەن شارشادىم. ءوزىمنىڭ ەر ادام، ءبىر ءۇيدىڭ ازاماتى ەكەنىمدى، ءبىر شاڭىراق يەسى ەكەنىمدى سەزىنە الماي كەتەمىن بە دەپ قورقامىن.
اۆتور: ەربول، قىزىلوردا وبلىسى.
«الاش ايناسى»
